Sad powszechny, III AUa 245/12

Sygn. akt III AUa 245/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 października 2012 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Ewa Piotrowska (spr.) Sędziowie SSA Jolanta Ansion SSA Maria Małek - Bujak Protokolant Sebastian Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 2 października 2012 r. w Katowicach sprawy z odwołania A. K. ( A. K. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o prawo do emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 5 października 2011 r. sygn. akt X U 2795/10 oddala apelację. /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA E. Piotrowska /-/ SSA M. Małek-Bujak Sędzia Przewodnicząca Sędzia Sygn. akt III AUa 245/12 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 5 października 2011 roku Sąd Okręgowy - Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 30 listopada 2010 roku, odmawiającą przyznania ubezpieczonemu A. K. prawa do emerytury i przyznał mu prawo do emerytury począwszy od dnia 29 listopada 2010 roku. Ubezpieczony, urodzony (...) , w dniu (...) roku. zgłosił w organie rentowym wniosek o przyznanie prawa do emerytury; będąc uprawnionym do pobierania zasiłku przedemerytalnego. Organ rentowy uznał, że ubezpieczony do dnia 31 grudnia 1998 roku udokumentował 29 lat, 1 miesiąc i 11 dni okresów składkowych oraz 1 rok, 2 miesiące i 16 dni okresów nieskładkowych - łącznie 30 lat, 3 miesiące i 27 dni. Organ rentowy odmówił zaliczenia okresu pracy w warunkach szczególnych w okresie od dnia 9 września 1968 roku do dnia 28 października 1970 roku i od dnia 18 października 1972 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku w Przedsiębiorstwie (...) w M. , bowiem pracodawca wskazując, że w spornym okresie ubezpieczony wykonywał pracę w warunkach szczególnych na stanowisku mechanika samochodowego wymienioną w wykazie A dział XIV poz. 16 pk.1 nie wskazał, iż chodzi o mechanika zatrudnionego w kanałach remontowych. Na podstawie zeznań świadków J. K. , K. Z. , A. Z. , S. G. oraz wyjaśnień ubezpieczonego Sąd ustalił, że ubezpieczony w spornym okresie pracował jako mechanik w pełnym wymiarze czasu pracy. Jak zeznał świadek K. Z. w 90% naprawa samochodów ciężarowych odbywała się w kanale lub też jak to określił A. Z. na 8 godzin pracy mechanik przepracowywał co najmniej 6 godzin w kanałach remontowych. Praca praktycznie cały czas odbywała się w tych kanałach z przerwą gdy trzeba było pójść do narzędziowni po narzędzia. Prace przy regulacji zaworów, wymianie uszczelek pod głowice były wykonywane poza kanałem i takie prace zajmowały w ciągu dniówki około godziny. Ubezpieczony wykonywał te same czynności jak świadek K. Z. . Ubezpieczony pracował na głównej hali, pomiędzy mechanikami nie było specjalizacji pracy, każdy robił to co mu zlecono. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków, wskazując, że pracowali oni w tym samym zakładzie i miejscu razem z ubezpieczonym przez wiele lat: świadek J. K. był pracownikiem tego zakładu w okresie od 1979r. do 1998r. i pracował na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego, świadek K. Z. pracował w tym zakładzie w latach 1966 - 1991 jako mechanik, do jego obowiązków należała naprawa samochodów ciężarowych, przeszedł na emeryturę w wieku 60 lat. Okres pracy w przedsiębiorstwie został mu uznany jako praca w warunkach szczególnych, świadek A. Z. pracował w tym zakładzie w latach 1971-1997 pracując na stanowisku kierownika stacji obsługi oraz kierował pracą wszystkich mechaników tokarzy, spawaczy oraz pracą narzędziowni, świadek S. G. w tym przedsiębiorstwie pracował od 1 września 1979r. (wtedy był jeszcze uczniem Zasadniczej Szkoły Zawodowej) do 30 grudnia 2000 roku, a po zakończeniu nauki świadek pracował jako mechanik na sali głównej. Po zakończeniu pracy otrzymał świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Sąd I instancji, mając na względzie treść art. 184, art. 32, art. 46 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43), w szczególności § 2 ust. 1 oraz § 4 tego rozporządzenia a także zebrany materiał dowodowy uznał, że ubezpieczony w okresie spornym, datującym się od dnia 18 września 1980 roku do dnia 30 listopada 1993 roku (13 lat, 2 miesiące i 13 dni), wykonywał pracę na stanowisku maszynisty spycharek i ciągników gąsienicowych, o którym mowa w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 roku w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy podległych ministrowi budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach, a po doliczeniu wyżej ustalonego okresu do okresów pracy w warunkach szczególnych uznanych przez organ rentowy (w ilości 4 lat, 2 miesięcy i 19 dni ) stwierdził, że ubezpieczony posiada co najmniej 15-letni okres pracy w warunkach szczególnych. Nadto na podstawie przedłożonego przez ubezpieczonego świadectwa pracy Sąd Okręgowy ustalił, że rozwiązanie stosunku pracy ubezpieczonego nastąpiło z dniem 28 grudnia 2010 roku. Wprawdzie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że prawidłowość decyzji organu rentowego ocenia się według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania, jednakże Sąd może przyznać ubezpieczonemu świadczenie, jeżeli warunki je uzasadniające zostały spełnione po wydaniu zaskarżonej decyzji ( art. 316 § 1 k.p.c. - wyrok SN z dnia 10.III.1998r. II UKN 555/97). Dlatego, mając powyższe rozważania na względzie Sąd Okręgowy uznał, że z dniem 29 grudnia 2010 roku ubezpieczony spełnił wszystkie warunki do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury - wynikające z art. 184 ustawy emerytalnej. Apelację od wyroku wniósł organ rentowy. Zaskarżając w całości wyrok Sądu Okręgowego zarzucił mu naruszenie przepisów prawa materialnego - art.184 i art. 32 ust. l ustawy z dnia 17 grudnia 1998r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z § 2 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze poprzez błędne przyjęcie, że ubezpieczony spełnia warunki do przyznania wcześniejszej emerytury a w szczególności, że posiada wymagany okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania albo o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu apelacji organ rentowy podniósł, że treść § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wskazuje, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do wcześniejszej emerytury są okresy, w których praca w szczególnych warunkach była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Apelujący podkreślił, że nie zaliczył do okresów pracy w szczególnych warunkach okresy zatrudnienia od 9 września 1968 roku do 28 października 1970 roku oraz okresu od 18 października 1972 roku do 31 grudnia 1998 roku, kiedy to ubezpieczony zatrudniony był na stanowisku mechanika samochodowego w Przedsiębiorstwie (...) w M. , ponieważ pracodawca nie wykazał, że chodzi o mechanika zatrudnionego na kanałach remontowych Ponadto podkreślił, że z zeznań świadków oraz samego ubezpieczonego wynika, że ubezpieczony na 8 godzin pracy tylko 6 godzin wykonywał pracę w kanałach samochodowych, a prace poza kanałami w ciągu dniówki zajmowały co najmniej 1 godzinę. Dlatego ubezpieczony nie wykazał, że posiada wymagany staż pracy w warunkach szczególnych. Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Apelacja organu rentowego podlega oddaleniu. Sąd I instancji rozpoznał bowiem sprawę prawidłowo, przeprowadzając szczegółowe postępowanie dowodowe, zaś ocena zebranego w sprawie materiału nie budzi wątpliwości w świetle zasady z art. 233 kpc , toteż Sąd Apelacyjny w pełni tę ocenę podziela i przyjmuje za swoją. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawo do emerytury w wieku niższym niż powszechny wiek emerytalny pracownika zatrudnionego w warunkach szczególnych. Żądanie ubezpieczonego opiera się na przepisach art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2009/153/1227 t.j.) w zw. z art. 32 tej ustawy i w zw. z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. 1983/8/43). Ubezpieczony powinien był zatem wykazać spełnienie pięciu przesłanek łącznie: stażu pracy (okresów składkowych i nieskładkowych) w wymiarze co najmniej 25 lat, w tym 15 lat pracy w warunkach szczególnych, ukończenia wieku 60 lat, nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem, przy czym dwie pierwsze przesłanki winny zostać spełnione do dnia 31.12.1998 r. Sporna w sprawie była jedynie przesłanka 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych. Za pracownika wykonującego pracę w warunkach szczególnych uważa się pracowników wykonujących pracę na stanowiskach wymienionych w załączniku do rozporządzenia z dnia 7.02.1983 r. powołanego wyżej. W okresach spornych, od 9 września 1968r. do 28 października 1970r. oraz 18 października 1972r. do 31 grudnia 1998r. ubezpieczony był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w M. jako „mechanik samochodowy” w warunkach szczególnych. Za pracę w warunkach szczególnych uznał czynności ubezpieczonego jego pracodawca wystawiając prawidłowe pod względem formalnym świadectwo pracy w warunkach szczególnych z określeniem pozycji w załączniku do zarządzenia nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12.08.1983 r. (Wykaz A Dział XIV poz. 16 pkt 1). W załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983r. stanowisko to odpowiada poz. 16 Działu XIV Wyk. A: „Prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych”. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Sąd I instancji w sposób szczegółowy i rzetelny pozwoliło na ustalenie, że ubezpieczony pracując przez około 23 lata u pracodawcy, który wystawił świadectwo pracy w warunkach szczególnych, wykonywał pracę mechanika samochodów ciężarowych w kanałach w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na tym stanowisku. Okoliczność, że mechanik w czasie obowiązujących go 8 godzin pracy, wychodził z kanału na przerwę, po konieczne do naprawy narzędzie lub w celu zdemontowania części naprawianego pojazdu poza kanałem po to, aby tę część ponownie zamontować w pojeździe, w kanale, nie jest niezgodna z normą przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia RM. Celem ustawodawcy było bowiem przyznanie szczególnych przywilejów pracownikom, których główne i jedyne zadanie koncentrowało się na wykonywaniu prac o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości. Specyfika pracy w dużych jednostkach transportowo-spedycyjnych, w halach naprawczych sprawiała, że praca mechanika odbywała się w kanałach, ale czynności pomocnicze do wykonania zadań w kanale musiał wykonać sam mechanik, stąd w zeznaniach świadków określenie czasu spędzanego poza kanałem - „około 1 godziny”. Mając na uwadze wielkość bazy samochodowej pracodawcy ubezpieczonego i ilość samochodów ciężarowych (od 270 w latach 70-tych do 100 w latach 90-tych) posiadanych i naprawianych w bazie, nie ulega wątpliwości, że praca mechaników odbywała się w systemie ciągłym, dwuzmianowym. Zeznania świadków, w tym zeznania św. A. Z. , zatrudnionego w latach 1971 do 1997, jako kierownik stacji obsługi, przełożony ubezpieczonego, są szczegółowe i wiarygodne. Oddają w sposób nie budzący wątpliwości charakter pracy odwołującego. Wbrew twierdzeniu apelacji, Sąd I instancji w sposób wszechstronny i z zachowaniem zasady z art. 233 kpc oraz zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, potwierdzając tym samym, że świadectwo pracy w warunkach szczególnych, wystawione przez pracodawcę ubezpieczonego, nie naruszało przepisów prawa. Uznając zatem, że zaskarżony wyrok jest zgodny ze stanem faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, zaś apelacja nie zawiera uzasadnionych zarzutów, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na mocy art. 385 kpc . /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA E. Piotrowska /-/ SSA M. Małek-Bujak Sędzia Przewodnicząca Sędzia JM