Sygn. akt III AUa 222/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 czerwca 2016 r. Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: SSA Michał Bober Sędziowie: SSA Małgorzata Gerszewska (spr.) SSA Bożena Grubba Protokolant: stażysta Katarzyna Kręska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. w Gdańsku sprawy G. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o wysokość świadczenia na skutek apelacji G. S. od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt VI U 2549/15 oddala apelację. SSA Małgorzata Gerszewska SSA Michał Bober SSA Bożena Grubba Sygn. akt III AUa 222/16 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia 12 sierpnia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. przeliczył emeryturę G. S. od 1 lipca 2015 r. W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczona zakwestionowała wysokość emerytury, nieadekwatnej do wynagrodzenia, od którego pobierano składkę na ubezpieczenie emerytalne, a w związku z tym domagała się ustalenia podstawy wymiaru emerytury z przychodów osiąganych w latach 2004 – 2014 r. przy zastosowaniu kwoty bazowej 3308 zł. Kwestionowała również obliczenie kapitału początkowego według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o jego oddalenie. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie, wskazując następujące motywy rozstrzygnięcia: Ubezpieczona urodzona (...) złożyła w dniu 30 czerwca 2015 r. wniosek o przyznanie jej prawa do emerytury Po ustaniu stosunku pracy ubezpieczonej w dniu 30 czerwca 2014 r., była zarejestrowana, jako bezrobotna. Decyzją z dnia 4 sierpnia 2015 r. organ rentowy ustalił wnioskodawczyni prawo do okresowej emerytury kapitałowej od 28 lipca 2015 r. tj. od dnia nabycia prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 245,09 zł. Decyzją z dnia 7 sierpnia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wydał decyzję o ponownym ustaleniu kapitału początkowego i ustalił jego wysokość na dzień 1 stycznia 1999 r. na 127 584, 05 zł. Decyzją o przeliczeniu emerytury z 12 sierpnia 2015 r. organ rentowy przeliczył emeryturę wnioskodawczyni przyjmując, jako podstawę do jej ustalenia wskazane już powyżej kwoty składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji, kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego, średnie dalsze trwania życia oraz wysokość okresowej emerytury kapitałowej. Powyższe okoliczności nie były sporne między stronami i nie budziły wątpliwości Sądu. Rozważając zasadność odwołania ubezpieczonej Sąd w pierwszej kolejności zaznaczył, że ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS odmiennie reguluje sposób obliczenia emerytury dla osób urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. (art. 27 w zw. z art. 53 ustawy) oraz dla osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. W tym pierwszym wypadku wysokość emerytury zależy od części stałej (socjalnej) świadczenia oraz części indywidualnej zależnej od okresów ubezpieczenia i wysokości przychodów w tym czasie. W wypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. podstawę obliczenia emerytury stanowi ( art. 25 ust. 1 ) kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dotyczącym składek „drugofilarowych”). W wypadku ubezpieczonej chodziło o kwoty 124 344, 02 zł i 415916, 55 zł. Zgodnie z przepisem art. 26 ust. 1 powołanej ustawy, emerytura dla tych osób stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art.
- Przyjęte dla ubezpieczonej dalsze trwanie życia wynosiło 255,40 miesięcy, a w związku z tym nie budziła wątpliwości także obliczona w zaskarżonej decyzji wysokość emerytury (540 260, 57 zł: 255, 40 = 2115, 35 zł). Dodatkowo Sąd podniósł, że wskazany powyżej przepis art. 183 ustawy, który reguluje tzw. emeryturę mieszaną, ma zastosowanie do osób, które osiągnęły wiek uprawniający do emerytury najpóźniej w 2014 r. (nie stosuje się go zatem w stosunku do ubezpieczonej) oraz, że stosownie do art. 173 ustawy, dane o składkach są gromadzone dopiero od 1 stycznia 1999 r. W związku z tym na ten dzień ustalany jest kapitał początkowy. Reasumując Sąd wskazał, że postulowany przez ubezpieczoną sposób obliczenia emerytury nie mógł znaleźć zastosowania z uwagi na treść normy prawnej wywiedzionej ze wskazanych wyżej przepisów, odnosi się on, bowiem do osób w innym niż ubezpieczona wieku. Z tych względów Sąd Okręgowy, na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji. Apelację od wyroku wywiodła ubezpieczona zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
- naruszenie art. 183 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego niezastosowanie;
- naruszenie art. 25 powołanej ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, 3.naruszenie art. 174 powołanej ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że pozwany prawidłowo obliczył wysokość kapitału początkowego.
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że pozwany prawidłowo przeliczył emeryturę ubezpieczonej. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę zaskarżonej decyzji i przeliczenie jej emerytury od dnia złożenia wniosku przy zastosowaniu obowiązującej kwoty bazowej 3308 zł, ustalenie podstawy wymiaru emerytury z przychodów osiąganych w latach 2004-2014 r. oraz zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów procesu, względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji. Uzasadniając swoje stanowisko wnioskodawczyni podniosła, iż w jej ocenie zastosowanie do jej osoby znajduje art. 183 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Emerytura osoby urodzonej po dniu 31 grudnia 1948 r. niebędącej członkiem otwartego funduszu emerytalnego lub która złożyła wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na dochody budżetu państwa, jest obliczana częściowo na starych a częściowo na nowych zasadach. Zatem prawidłowo ustalona wysokość emerytury powinna być dokonana w tzw. „trybie mieszanym”. Skarżąca podkreśliła, że jest osobą, która urodziła się (...) , zaś wiek 60 lat uprawniający pierwotnie do otrzymania świadczenia emerytalnego osiągnęła do końca 2014 r., dlatego uważa, że niezwykle krzywdzący jest pogląd zakładający, iż z uwagi na zmianę przepisów w zakresie wieku emerytalnego nie mogłaby skorzystać ze sposobu obliczania emerytury, który pierwotnie się do niej odnosił. Zdaniem ubezpieczonej, jej emerytura powinna być obliczona zgodnie z art. 53 ustawy emerytalnej (stare zasady) oraz zgodnie z art. 26 ustawy emerytalnej (nowe zasady), a następnie w zależności od roku, w którym zostanie osiągnięty wiek emerytalny należałoby ustalić części stanowiące odpowiedni procent. Suma tych części będzie składała się na wysokość emerytury. Natomiast wysokość emerytury obliczanej według zasad z art. 53 ustawy emerytalnej wynosi: 24% kwoty bazowej, po 1,3% podstawy wymiaru za każdy rok okresów składkowych, po 0,7% podstawy wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych. Nadto wnioskodawczyni wskazała, że ZUS błędnie obliczył jej wartość kapitału początkowego, albowiem zastosował nieodpowiednią kwotę bazową. Z danych wskazanych na stronie internetowej ZUS wynika, że w okresie od 1 marca 2015 r. do 28 lutego 2016 r. obowiązująca kwota bazowa to 3308,33 zł., podczas gdy ZUS w swojej kalkulacji zastosował stawkę 1220,89zł. W ocenie skarżącej taki sposób obliczenia wysokości kapitału początkowego jest błędny i doprowadza do zaniżenia wysokości należnego jej świadczenia. Błąd przy kalkulacji kapitału początkowego skutkował błędnym obliczeniem wysokości emerytury. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja wnioskodawczyni nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia wysokość kapitału początkowego G. S. , a w szczególności zasadność żądania wnioskodawczyni ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego z uwzględnieniem kwoty bazowej w wysokości 3308 zł, jak również przeliczenie należnego jej świadczenia emerytalnego przy uwzględnieniu treści art. 183 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń społecznych oraz osiąganych przez nią zarobków w latach 2004-2014 oraz (Dz. U. z 2015 r., poz. 748). Analizując zasadność żądań ubezpieczonej Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych oraz poczynił trafne rozważania prawne, które Sad Odwoławczy w całej rozciągłości podziela i uznaje za własne, stąd zbędnym jest ich szczegółowe powtarzanie w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. I PKN 339/98, OSNAPiUS z 1999 r., z. 24, poz. 776). Odnosząc się do zarzutów apelacyjnych, w pierwszej kolejności wskazać należy - jak zasadnie podniósł Sąd I instancji – że w stosunku do wnioskodawczyni istotnie nie znajduje zastosowania przepis art. 183 ustawy emerytalno – rentowej. Zgodnie z treści art. 183 ust. 5 emerytura przyznana na wniosek osoby ubezpieczonej urodzonej po dniu 31 grudnia 1948 r., z wyjątkiem ubezpieczonych, którzy pobrali emeryturę na podstawie przepisów art. 46 lub 50, o ile osoba ta nie była członkiem otwartego funduszu emerytalnego albo złożyła wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa, która osiągnęła wiek uprawniający do emerytury w roku kalendarzowym 2013 albo 2014, wynosi 20% emerytury obliczonej na podstawie art. 53 oraz 80% emerytury obliczonej na podstawie art.
- Stosownie do treści art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w ust. 1a i 1b, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i
- Zgodnie z art. 24 ust. 1a pkt 9 wiek emerytalny dla kobiet urodzonych w okresie od dnia 1 października 1954 r. do dnia 31 grudnia 1954 r. wynosi co najmniej 60 lat i 8 miesięcy. Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że wnioskodawczyni nie ukończyła wymaganego powołanym przepisem wieku 60 lat i 8 miesięcy w 2014 r., lecz dopiero w dniu 24 lipca 2015 r., w konsekwencji czego nie było możliwym zastosowanie przy obliczaniu należnej jej emerytury reguł wynikających z art. 183 ust. 5 ustawy emerytalno – rentowej. Zajmując stanowisko w przedmiocie żądania G. S. ponownego ustalenia wysokości kapitału początkowego przy uwzględnieniu kwoty bazowej w wysokości 3308 zł, Sąd I instancji trafnie podniósł, że również nie zasługuje ono na uwzględnienie. Jak wynika bowiem z art. 177 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w dniu wejścia w życie ustawy kwota bazowa stanowi 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w II kwartale kalendarzowym 1998 r. i wynosi 1220,89 zł. Wskazana kwota jest przyjęta dla wszystkich ubezpieczonych. A skoro tak, to nie było możliwym przyjęcie do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego - żądanej przez ubezpieczoną - kwoty bazowej 3308,33 zł obowiązującej w okresie od 1 marca 2015 r. do 28 lutego 2016 r. Niezasadnym jest również żądanie ubezpieczonej przyjęcia do obliczenia kapitału początkowego ( a w konsekwencji wysokości emerytury) wynagrodzeń z lat 2004 –
- Wartość kapitału początkowego, co wynika z przepisu art. 173 ust. 3 ustawy emerytalnej, ustala się na dzień wejścia w życie ustawy tj. 1 stycznia 1999 r. przyjmując przebyte przed tym dniem okresy składkowe oraz nieskładkowe – art. 174 ust. 2 ustawy. Powyższe oznacza, że organ rentowy prawidłowo ustalił wysokość podstawy wymiaru kapitału początkowego i prawidłowo obliczył wysokość świadczenia skarżącej, zaś wyrok Sądu okręgowego od[powiada prawu. Mając na uwadze powyższe ustalenia i rozważania, Sąd Apelacyjny, na mocy art. 385 k.p.c. , apelację wnioskodawczyni - jako bezzasadną – oddalił. SSA Małgorzata Gerszewska SSA Michał Bober SSA Bożena Grubba