Sad powszechny, IV U 95/16

Sygn. akt IV U 95/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 września 2016r. Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Katarzyna Antoniak Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Wierzbicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2016r. w S. odwołania T. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 14 grudnia 2015 i 22 stycznia 2016r. znak: (...) w sprawie T. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o prawo do emerytury zmienia zaskarżone decyzje i ustala prawo T. K. do emerytury od 1 listopada 2015r. Sygn. akt: IV U 95/16 UZASADNIENIE Decyzją z 14 grudnia 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. , działając na podstawie art.184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odmówił T. K. prawa do emerytury wskazując, że ubezpieczony nie udowodnił, iż do dnia 1 stycznia 1999r. osiągnął 25-letni okres ubezpieczenia oraz 15-letni staż pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ rentowy podniósł, że udowodniony okres ubezpieczenia wynosi 24 lata, 4 miesiące i 6 dni, a wykazany staż pracy w szczególnych warunkach wynosi 14 lat, 6 miesięcy i 6 dni i obejmuje okres zatrudnienia na (...) z wyłączeniem okresów przebywania na urlopie bezpłatnym (decyzja z 14 grudnia 2015r. k.26 akt emerytalnych). Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. K. wnosząc o jej zmianę i ustalenie mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że do okresu ubezpieczenia powinien być zaliczony okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 stycznia 1997r. do 31 grudnia 1998r. Ponadto podniósł, że każdy rok zatrudnienia na stanowisku maszynisty elektrycznego pojazdu trakcyjnego liczy się jako 14 miesięcy zatrudnienia na kolei. W jego przypadku oznacza to, że okres zatrudnienia na stanowisku młodszego maszynisty elektrycznego pojazdu trakcyjnego od 19 września 1983r. do 31 maja 1985r. powinien być wydłużony o dodatkowe dwa miesiące i wliczony do okresu ubezpieczenia i okresu pracy w szczególnych warunkach. Nadto wskazał, że organ rentowy niezasadnie odliczył od okresu zatrudnienia na kolei i okresu pracy w szczególnych warunkach okresy przebywania na urlopie bezpłatnym: od 31 lipca 1971r. do 29 sierpnia 1971r., od 23 grudnia 1971r. do 8 stycznia 1972r., od 3 lipca 1972r. do 1 sierpnia 1972r., od 22 grudnia 1972r. do 6 stycznia 1973r. oraz od 24 lipca 1973r. do 23 sierpnia 1973r. Podniósł, że we wskazanych okresach (poczynając od września 1970r.) uczył się zawodu w oparciu o umowę o naukę zawodu zawartą z Przedsiębiorstwem (...) i jednocześnie jako młodociany pracownik pracował w Przedsiębiorstwie (...) . W tych okolicznościach w/w urlopy bezpłatne, udzielane mu jako młodocianemu pracownikowi podlegają w myśl art.205§4 kp zaliczeniu do okresu zatrudnienia. Powyższe odwołanie zostało zarejestrowane pod sygnaturą akt IV U 95/16 (odwołanie wraz z załącznikami k.1-6 akt sprawy). W dniu 22 stycznia 2016r. organ rentowy wydał drugą decyzję w sprawie z wniosku ubezpieczonego o emeryturę, w której ponownie odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury, z tym że po doliczeniu 2 miesięcy z tytułu pełnego roku zatrudnienia ubezpieczonego na stanowisku młodszego maszynisty elektrycznego pojazdu trakcyjnego, ogólny staż ubezpieczenia T. K. na dzień 1 stycznia 1999r. zwiększył się do 24 lat, 6 miesięcy i 6 dni, a staż pracy w szczególnych warunkach do 14 lat, 8 miesięcy i 6 dni (decyzja z 22 stycznia 2016r. k.28 akt emerytalnych). Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. K. wnosząc o jej zmianę i ustalenie mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołania podtrzymał argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji z 14 grudnia 2015r. Powyższe odwołanie zostało zarejestrowane pod sygnaturą akt IV U 223/16 i na mocy postanowienia Sądu z 9 września 2016r. sprawa z tego odwołania została dołączona celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia do sprawy IV U 95/16 – toczącej się z odwołania ubezpieczonego od w/w decyzji z 14 grudnia 2015r. (odwołanie k.21-24 akt sprawy i postanowienie z 9 września 2016r. o połączeniu spraw k.36 akt sprawy). W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie powołując się na przepisy prawa i uzasadnienia zawarte w zaskarżonych decyzjach (odpowiedzi organu rentowego na odwołania k.8-10 i 25-27 akt sprawy). Po wydaniu zaskarżonych decyzji, w dniu 2 marca 2016r. organ rentowy wydał kolejną decyzję, w której odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury na podstawie art.184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , jednakże po doliczeniu do okresu ubezpieczenia okresu opłacania przez ubezpieczonego składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego (...) organ rentowy zweryfikował swoje ustalenia co do ogólnego okresu ubezpieczenia T. K. na dzień 1 stycznia 1999r. stwierdzając, że okres ten wynosi 25 lat. W zakresie stażu pracy w szczególnych warunkach organ rentowy podtrzymał ustalenia zawarte w decyzji z 22 stycznia 2016r. (decyzja z 2 marca 2016r. k.41 akt emerytalnych). Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony T. K. urodził się w dniu (...) W dniu 1 września 1970r. ubezpieczony rozpoczął naukę w trzyletniej (...) Szkole Zawodowej dla Pracujących przy (...) . w (...) w zawodzie elektromontera taboru kolejowego. Szkołę tę ukończył w dniu 20 czerwca 1973r. (odpis świadectwa ukończenia (...) Szkoły Zawodowej z 20 czerwca 1973r. - w aktach osobowych). Przez cały okres nauki w (...) Szkole Zawodowej dla Pracujących ubezpieczony pracował jako pracownik młodociany w ramach umowy o naukę zawodu elektromontera taboru kolejowego zawartej w dniu 15 sierpnia 1970r. z Przedsiębiorstwem (...) . Umowa zawarta została na okres od 1 września 1970r. do 30 czerwca 1973r. (kopia umowy o naukę zawodu zawartej w dniu 15 sierpnia 1970r. k.3-6 akt sprawy). W ramach umowy o naukę zawodu ubezpieczony – obok nauki w szkole zawodowej - świadczył pracę w Wagonowni (...) w W. S. . Po ukończeniu (...) Szkoły Zawodowej i nauki zawodu – od 1 września 1973r. ubezpieczony kontynuował pracę w Przedsiębiorstwie (...) już na stanowisku elektromontera i jednocześnie w dniu 1 września 1973r. rozpoczął naukę w trzyletnim Technikum Kolejowym dla Pracujących w W. . Naukę te pobierał w systemie wieczorowym i w dniu 24 czerwca 1976r. uzyskał Świadectwo Dojrzałości powyższego technikum (odpis Świadectwa Dojrzałości Technikum Zawodowego z 24 czerwca 1976r. - w aktach osobowych). Pracę w Przedsiębiorstwie (...) rozpoczętą w dniu 1 września 1970r. ubezpieczony kontynuował do 30 czerwca 1986r., przy czym w ostatnim roku zatrudnienia ,tj. od 1 lipca 1985r. do 30 czerwca 1986r. ubezpieczony przebywał na urlopie bezpłatnym (świadectwo pracy z 18 lipca 1986r. - w aktach osobowych i zaświadczenie z 3 listopada 2015r. k.10 akt emerytalnych oraz pismo z 12 czerwca 1985r. o udzieleniu ubezpieczonemu urlopu bezpłatnego na okres od 1 lipca 1985r. do 30 czerwca 1986r.). Okres zatrudnienia ubezpieczonego w Przedsiębiorstwie (...) od 1 września 1970r. do 30 czerwca 1986r. stanowi 15 lat i 10 miesięcy, a po odjęciu jednego roku urlopu bezpłatnego stanowi 14 lat i 10 miesięcy. Okres ten – zgodnie z art.43 ust.2 ustawy emerytalnej - podlega zwiększeniu o 2 miesiące - do 15 lat z uwagi na wykonywanie przez ubezpieczonego w okresie od 19 września 1983r. do 31 maja 1985r., a zatem przez pełny rok, pracy na stanowisku młodszego maszynisty elektrycznego pojazdu trakcyjnego (zaświadczenie z 3 listopada 2015r. k.10 akt emerytalnych). W okresach: od 31 lipca 1971r. do 29 sierpnia 1971r., od 23 grudnia 1971r. do 8 stycznia 1972r., od 3 lipca 1972r. do 1 sierpnia 1972r., od 22 grudnia 1972r. do 6 stycznia 1973r. oraz od 24 lipca 1973r. do 23 sierpnia 1973r., a zatem w okresach przerw świątecznych i wakacji ubezpieczony jako uczeń i zarazem młodociany pracownik korzystał z bezpłatnych przerw w nauce i pracy. W aktach osobowych ubezpieczonego znajdują się pisma pracodawcy odpowiednio z 14 lipca 1971r., 21 grudnia 1971r., 12 lipca 1972r., 30 grudnia 1972r. i 28 lipca 1973r. o udzieleniu ubezpieczonemu w w/w okresach „bezpłatnego zwolnienia od zajęć” (w/w pisma – w aktach osobowych ubezpieczonego). W zaświadczeniu z 3 listopada 2015r. wystawionym przez (...) SA (na k.10 akt emerytalnych) w/w okresy zostały wykazane jako urlopy bezpłatne. W tym samym okresie z bezpłatnego zwolnienia od zajęć korzystali wszyscy uczniowie z klasy ubezpieczonego (zeznania ubezpieczonego k.36v akt sprawy). Ubezpieczony nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego (raport z analizy konta k.13 akt emerytalnych). Sąd zważył, co następuje: Odwołanie T. K. podlegało uwzględnieniu. Zgodnie z art.184 ust.1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego przewidzianego w art.32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy ,tj. w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz osiągnęli okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.27 ustawy, a także nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myśl przywołanego wyżej art.32 ust.1 i 4 ustawy pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, a w myśl przywołanego wyżej art.27 ustawy wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Zgodnie z §4 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 ze zm.) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A załącznika do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury w w/w wieku jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia (co najmniej 25 lat mężczyzna), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Zgodnie zaś z ust.3 wskazanego §4 przedmiotowego rozporządzenia do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach, o których mowa w ust.1 zalicza się także m.in. okresy zatrudnienia na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało zbadania, czy ubezpieczony spełnia przesłankę wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach. Poza sporem pozostawało bowiem, że ubezpieczony osiągnął wymagany ustawą wiek oraz spełnił przesłankę ogólnego stażu ubezpieczenia, co zostało potwierdzone przez organ rentowy w decyzji z 2 marca 2016r., a także nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. W sprawie niesporne jest, że w okresie od 1 września 1970r. do 30 czerwca 1986r., a zatem przez 15 lat i 10 miesięcy ubezpieczony był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) . Okres tego zatrudnienia pomniejszony o okres korzystania przez ubezpieczonego z urlopu bezpłatnego (od 1 lipca 1985r. do 30 czerwca 1986r.) stanowi 14 lat i 10 miesięcy, ale powiększony o 2 miesiące - z tytułu pracy ubezpieczonego na stanowisku maszynisty pojazdu trakcyjnego - wynosi 15 lat (vide: ustalenia faktyczne). Organ rentowy rozpatrując uprawnienia emerytalne ubezpieczonego stanął jednakże na stanowisku, że od okresu zatrudnienia ubezpieczonego na kolei odjąć należy (poza niespornym okresem urlopu bezpłatnego – od 1 lipca 1985r. do 30 czerwca 1986r.) również okresy urlopu bezpłatnego wykazane przez (...) SA w zaświadczeniu z 3 listopada 2015r. (na k.10 akt emerytalnych) przypadające w okresach: : od 31 lipca 1971r. do 29 sierpnia 1971r., od 23 grudnia 1971r. do 8 stycznia 1972r., od 3 lipca 1972r. do 1 sierpnia 1972r., od 22 grudnia 1972r. do 6 stycznia 1973r. oraz od 24 lipca 1973r. do 23 sierpnia 1973r. Ubezpieczony zakwestionował stanowisko organu rentowego wskazując, że urlopy te przypadały w okresie, kiedy jako młodociany pracownik uczył się zawodu w ramach umowy o naukę zawodu. Podniósł, że w tej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art.205§4 K. pracy, zgodnie z którym pracodawca jest obowiązany na wniosek młodocianego, ucznia szkoły dla pracujących, udzielić mu w okresie ferii szkolnych urlopu bezpłatnego w wymiarze nie przekraczającym łącznie z urlopem wypoczynkowym 2 miesięcy, przy czym okres tego urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko ubezpieczonego o braku podstaw do odliczania od okresu zatrudnienia na kolei w/w okresów jest uzasadnione, choć nie można zgodzić się z poglądem o zastosowaniu w sprawie przepisu art.205§4 kp . Należy bowiem zauważyć, że wyżej wymienione okresy potraktowane przez organ rentowy jako urlopy bezpłatne i odjęte od okresu zatrudnienia ubezpieczonego na kolei przypadały na lata 1971-1973. Tymczasem wskazany przez ubezpieczonego przepis art.205§4 Kodeksu pracy obowiązuje od 1 stycznia 1975r. ,tj. od wejścia w życie ustawy z 26 czerwca 1974r. – Kodeks pracy . Oznacza to, że spornym okresie powyższy przepis nie obowiązywał i jako taki nie może być stosowany do oceny stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie tego przepisu. Podstawę, dla której w/w okresy przerwy ubezpieczonego w nauce i pracy nie mogą być odliczone od okresu zatrudnienia ubezpieczonego stanowią uregulowania zawarte w obowiązującej w spornym okresie ustawie z 2 lipca 1958r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudnienia młodocianych w zakładach pracy oraz wstępnym stażu pracy (Dz.U. z 1958r., poz.45, 226 ze zm.), a także brak przesłanek do zakwalifikowania spornych okresów jako urlopy bezpłatne. Poza sporem pozostaje, że przedmiotowe okresy przerwy w pracy miały miejsce w czasie, gdy ubezpieczony posiadał status młodocianego pracownika (18 lat ukończył w dniu (...) .) i łączył pracę w Przedsiębiorstwie (...) z nauką (dotyczyły przerw świątecznych i jednego miesiąca wakacji). Umowa o naukę zawodu obejmowała cały okresu nauki – nie wyłączając okresu ferii czy wakacji szkolnych, a zgodnie z art.10 w/w ustawy okresy nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy oraz wstępnego stażu pracy są okresami zatrudnienia. Już z tego względu brak jest podstaw do odliczenia przedmiotowych okresów od okresu zatrudnienia ubezpieczonego na kolei. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że choć w zaświadczeniu z 3 listopada 2015r. (...) SA (a za nim organ rentowy) zakwalifikował w/w okresy jako urlopy bezpłatne (zaświadczenie k.10 akt emerytalnych), to w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do uznania tych okresów za urlopy bezpłatne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że z dokumentacji zawartej w aktach osobowych ubezpieczonego wynika, że w spornych okrasach pracodawca udzielał ubezpieczonemu nie urlopów bezpłatnych, ale cyt.: „bezpłatnego zwolnienia od zajęć”. W przepisach w/w ustawy z 2 lipca 1958r. brak jest podstawy prawnej do udzielenia takiego zwolnienia, jak również regulacji dotyczącej urlopu bezpłatnego, z którego mógłby korzystać młodociany pracownik. Regulacji o urlopie bezpłatnym brak jest również w przepisach ustawy z 29 kwietnia 1969r. o pracowniczych urlopach wypoczynkowych (Dz.U. z 1969r., Nr 12, poz.85), jak i w ustawie z 2 lipca 1924r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet (Dz.U. z 1924r., Nr 65,636 ze zm.). W tych okolicznościach fakt korzystania przez młodocianego pracownika i zarazem ucznia z przerwy w pracy udzielonej mu przez pracodawcę, a nie stanowiącej urlopu bezpłatnego nie uzasadnia odliczenia czasu tej przerwy od okresu zatrudnienia na kolei w rozumieniu §4 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 ze zm.) Reasumując uznać należało, że ubezpieczony spełnia przesłankę 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art.477 14 §2 kpc zmienił zaskarżone decyzje i ustalił, że T. K. przysługuje prawo do emerytury od 1 listopada 2015r. ,tj. od miesiąca, w którym ubezpieczony wystąpił z wnioskiem o świadczenie.