Sad powszechny, I C 907/15

Sygn. akt I C 907/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 czerwca 2016 r. Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny: Przewodniczący: SSR Tadeusz Kotuk Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. w G. sprawy z powództwa A. M. przeciwko E. M. o zachowek I. zasądza od pozwanego E. M. na rzecz powoda A. M. kwotę 35845,08 zł (trzydzieści pięć tysięcy osiemset czterdzieści pięć złotych osiem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 22 lipca 2015 r. do dnia zapłaty; II. w pozostałym zakresie powództwo oddala; III. zasądza od pozwanego E. M. na rzecz powoda A. M. kwotę 2015,48 zł (dwa tysiące piętnaście złotych czterdzieści osiem groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu; IV. nakazuje ściągnąć z roszczenia zasądzonego w punkcie I. niniejszego wyroku na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 279,43 zł (dwieście siedemdziesiąt dziewięć złotych czterdzieści trzy grosze) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych; V. nakazuje ściągnąć od pozwanego E. M. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 247,79 zł (dwieście czterdzieści siedem złotych siedemdziesiąt dziewięć groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. Sygn. akt I C 907/15 UZASADNIENIE Stan faktyczny M. M. i B. M. w dniu 24 sierpnia 1995 r. darowali swojemu synowi E. M. cały przysługujący im udział wynoszący ½ części we współwłasności nieruchomości objętej KW (...) (o powierzchni 669 m 2 , zabudowanej budynkiem mieszkalnym typu „bliźniak”). W § 5 umowy E. M. zobowiązał się zapewnić swoim rodzicom prawo nieodpłatnego, dożywotniego zamieszkiwania w trzech pokojach oraz prawo swobodnego korzystania z kuchni i łazienki, znajdujących się na parterze połowy budynku mieszkalnego położonego od strony północno-zachodniej patrząc od frontu tego budynku. Dowód: umowa darowizny, k. 8-9 M. M. zmarł 3 października 1996 r., a spadek po nim nabyli po 1/3 części: żona B. M. oraz synowie – A. M. i E. M. . B. M. zmarła 11 września 2014 r., a spadek po niej nabyli po ½ części synowie A. M. i E. M. . Dowód: odpis postanowienia, k. 7 W skład spadku po B. M. wchodziły jedynie długi, pokryte przez E. M. koszty pogrzebu B. M. 4.034,84 zł (tj. w zakresie nie pokrytym przez zasiłek pogrzebowy w ZUS-u). Dowód: faktura, k. 68 faktura, k. 69 faktura, k. 70 potwierdzenie wpłaty, k. 71 dowód wpłaty, k. 72 Po zniesieniu w 2004 r. współwłasności nieruchomości objętej dotychczasową KW (...) , E. M. przysługuje prawo własności zabudowanej nieruchomości na działce nr (...) , o powierzchni 335 m 2 (aktualnie księga wieczysta (...) ). Rynkowa wartość tej nieruchomości wg stanu na rok 1995 r. i ceny to 302.900 zł (przy uwzględnieniu wartości prawa służebności osobistej). Dowód: opinia biegłego J. Ś. , k. 95-142 A. M. nie otrzymał w żadnej formie zachowku po B. M. . Okoliczność bezsporna Ocena dowodów Nie budziły wątpliwości dokumenty prywatne obrazujące wartość długów spadkowych. Opinia biegłego J. Ś. , po uzupełnieniu ustnym na rozprawie, jest zdaniem Sądu pełna, jasna i wewnętrznie niesprzeczna. Biegły w przekonujący sposób ustosunkował się do zarzutów stron. W tej sytuacji brak było podstaw do dalszego uzupełniania tej opinii bądź dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego. Kwalifikacja prawna Sąd podzielił pogląd prawny zaprezentowany w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2004 r. (sygn. II CK 444/02, LEX nr 112873, OSP 2007/4/51, Biul.SN 2004/7/9), w myśl którego „jeżeli uprawniony do zachowku, dziedziczący z ustawy wespół z innymi osobami, nie otrzymał należnego mu zachowku, ma przeciwko współspadkobiercom roszczenia o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.” Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, albowiem spadkodawczyni przed śmiercią wyzbyła się na rzecz jednego ze swoich spadkobierców majątku (darowizna na rzecz syna E. z 1995 r.) i nie pozostawiła testamentu. W niniejszej sprawie, dotyczącej wyłącznie zachowku po B. M. , wartość doliczonej do spadku darowizny ( art. 993 k.c. ) winna więc wynieść ½ wartości ustalonej przez biegłego J. Ś. , czyli 151.450 zł. Wynika to z tego, że darowizna pochodziła z majątku małżeńskiego B. M. i jej małżonka. Nie ma także wątpliwości, że przedmiot darowizny (współudział w ½ całej ówczesnej nieruchomości objętej działką o powierzchni 669 m 2 ), po zniesieniu współwłasności z 2004 r. może być uznany za tożsamy nieruchomością, która jest obecnie własnością pozwanego. Z opisu przedmiotu darowizny wynika, że wówczas darczyńcy byli w fizycznym posiadaniu tej samej części „bliźniaka” (i przylegającej części działki), która obecnie stanowi wyłączną własność pozwanego. Zdaniem Sądu poprawna jest też metodologia biegłego, który pomniejszył wartość wycenianej nieruchomości o wartość (w tym czas trwania) prawa służebności. Oczywistym jest bowiem, że takie prawo wg stanu na dzień zawarcia darowizny było rzeczywiście wykonywane, a więc zmniejszało atrakcyjność rynkową nieruchomości, gdyż ograniczało możliwość nieskrępowanego dysponowania (posiadania) przez potencjalnego nabywcę przedmiotem kontraktu, co wynikało z obowiązku prawnego znoszenia przez właściciela faktu zamieszkiwania na niej uprawnionych do służebności. Z kolei mając na względzie ustawowy wymiar zachowku (połowa udziału, który przypadałby powodowi przy dziedziczeniu ustawowym, a więc ¼), A. M. przysługuje zachowek w wysokości 37.862,50 zł, który ulega pomniejszeniu o przypadającą na powoda część (½) pokrytych przez pozwanego kosztów pogrzebu spadkodawczyni (-2.017,42 zł). Dotyczący tej kwestii zarzut potrącenia (w odpowiedzi na pozew, k. 32) jest więc zdaniem Sądu zasadny w świetle unormowania art. 1034 § 1 zdanie drugie k.c. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie I . sentencji na mocy art. 991 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 481 § 1 i § 2 k.c. W pozostałym zakresie (w punkcie II . sentencji) powództwo oddalono – na mocy art. 1034 § 1 zdanie drugie k.c. i art. 993 k.c. Koszty O kosztach stron orzeczono w punkcie III. sentencji na mocy art. 100 k.p.c. (stosując zasadzę stosunkowego rozdzielenie w proporcji wygranej/przegranej stron). Powód wygrał proces w 47%, pozwany – w 53%. Koszty powoda to: opłata sądowa od pozwu (3750 zł), opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej (3.600 zł, § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie […]), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł), zaliczka na biegłego (1.000 zł). Suma tych kosztów to: 8367 zł, zaś 47% z tej sumy to: 3932,49 zł. Koszty pozwanego to: opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej (3.600 zł, § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych […]), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Suma tych kosztów to: 3.617 zł, zaś 53% z tej sumy to: 1917,01 zł. Różnica na korzyść powoda 2015,48 zł została zasądzona w punkcie III. sentencji. Także zgodnie z proporcją przegranej stron orzeczono o nieuiszczonych kosztach sądowych (łącznie 527,22 zł), które stanowiły niezaliczkowaną część wynagrodzenia biegłego. W punkcie IV . sentencji na mocy art. 100 k.p.c. w zw. z art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazano ściągnąć 279,43 zł z roszczenia zasądzonego na rzecz powoda, zaś pozostałą część (247,79 zł) – od pozwanego (na mocy art. 100 k.p.c. w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( punkt V . sentencji).