Sad powszechny, II Ca 153/13

(2), oznaczony w opinii biegłego jako lokal nr (...) , do którego przynależeć będzie udział we własności strychu w wielkości 3/8 jego całkowitej powierzchni oraz związane z nim prawo do 3/8 powierzchni gruntu pod budynkiem, oznaczonego jako działka nr (...) w opinii biegłego i przeniesienie jego własności na rzecz K. S. , a także przeniesienie na rzecz K. S. własności nieruchomości oznaczonej w opinii biegłego jako działka nr (...) . Do chwili obecnej strony nie zawarły umowy notarialnej przenoszącej na pozwanego własność lokalu, pozwany nie został wpisany do księgi wieczystej. Powódka poniosła nakłady na nieruchomość. Przechodząc do oceny prawnej zgłoszonego w pozwie roszczenia Sąd Rejonowy zważył, że zgodnie z przepisem art. 64 k.c. prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie. Norma ta przewiduje fikcję złożenia oświadczenia woli z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Zdaniem Sądu Rejonowego zasadniczy problem w sprawie wynikł stąd, że prawomocny wyrok z dnia 27 maja 2010r nie nakazuje wprost złożenia oświadczenia woli ( jego sentencja nie zawiera takiego sformułowania), a więc nie można przyjąć, aby zastępował to oświadczenie. Z tego względu, jeżeli strony nie stawią się u notariusza i nie zawrą umowy, jest wątpliwe aby wyrok w obecnym stanie sprawy mógł zostać wykonany. Sąd dodał jednocześnie, że do powstanie odrębnej własności lokalu niezbędny jest wpis do księgi wieczystej ( art.7 ust.2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r o własności lokali ). Na marginesie Sąd Rejonowy uznał możliwość poddania stronom pod rozwagę wystąpienia o wykładnię wyroku na podstawie art.352 k.p.c. Nadto Sąd Rejonowy stwierdził, że pozwany do chwili obecnej nie jest właścicielem ani lokalu mieszkalnego, ani też działki (...) w O. i nie dotyczy go regulacja przewidziana przez przepis art. 207 k.c. dotycząca w szczególności wspólnego ponoszenia wydatków przez współwłaścicieli. Nie znajdując podstaw od uwzględnienia powództwa Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98§1 k.p.c. Wyrok Sądu Rejonowego zaskarżyła apelacją w całości powódka, zarzucając: - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 2 ustawy o własności lokali poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie; - błędną ocenę okoliczności związaną z wydaniem wyroku Sądu Rejonowego w Świeciu Wydział I Cywilny z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt I C 70/03; - naruszenie zasady kontradyktoryjności w ten sposób, że Sąd I instancji wziął pod uwagę przy ferowaniu wyroku okoliczności, które nie były przedmiotem zarzutu pozwanego. Z powołaniem na powyższe powódka wniosła o: - zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 10.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty; - zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu za postępowanie przez Sądem obu instancji według norm przepisanych, ewentualnie: - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji. Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego. S ą d O k r ę g o w y z w a ż y ł, c o n a s t ę p u j e : Apelacja nie jest zasadna. Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne z rozważeniem całokształtu materiału dowodowego bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, o jakiej mowa w art. 233 §1 k.p.c. , które to ustalenia Sąd Okręgowy w całości podziela i przyjmuje za własne. Przystępując do rozpoznania apelacji w pierwszej kolejności wskazać należy, że dla rozstrzygnięcia kwestii zasadności powództwa w niniejszej sprawie decydujące jest przesądzenie tego, czy wyrok Sądu Rejonowego w Świeciu z 27 maja 2010 roku w sprawie o sygn. I C 70/03 doprowadził do przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz pozwanego. Zgodnie bowiem z art. 207 k.c. pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Powódka mogłaby się więc domagać od pozwanego zwrotu części nakładów poniesionych na przedmiotową nieruchomość jedynie wówczas, jeżeli pozwanemu przysługiwałaby odrębna własność lokalu wraz z udziałem we własności gruntu. Tymczasem Sąd Rejonowy trafnie ocenił, że wyrok Sądu Rejonowego w Świeciu z 27 maja 2010 roku nie wywarł takiego, rozporządzającego skutku, co w konsekwencji spowodować musiało oddalenie powództwa W tym miejscu Sąd Okręgowy zwraca uwagę, że zgodnie z art. 64 k.c. prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie. Orzeczenie takie zastępuje tylko oświadczenie woli strony uchylającej się od jego złożenia ( art. 64 k.c. , art. 1047 k.p.c. ) i w takim zakresie ma ono charakter konstytutywny. Nie będąc samo oświadczeniem woli, w połączeniu z oświadczeniem woli złożonym przez wierzyciela, orzeczenie sądu wywołuje zmianę w sferze stosunków cywilnoprawnych i tworzy taki sam stan prawny, jaki by powstał, gdyby złożone zostało oświadczenie woli przez stronę zobowiązaną. Orzeczenie sądu uwzględniające powództwo o zobowiązanie pozwanego do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje to oświadczenie także wówczas, gdy zobowiązany miał złożyć oświadczenie w szczególnej formie. Orzeczenie sądu zastępuje bowiem zachowanie formy aktu notarialnego oraz wszelkich innych form szczególnych wymaganych dla ważności dokonania danej czynności prawnej. W sentencji wyroku Sądu Rejonowego w Świeciu z 27 maja 2010 roku zostało zawarte stwierdzenie, w którym Sąd ten nakazuje K. K. przeniesienie własności oznaczonej nieruchomości na rzecz K. S. . Sąd meriti trafnie zatem uznał, że taki sposób sformułowania sentencji przedmiotowego wyroku uniemożliwia przyjęcie, ażeby wyrok ten skutecznie przeniósł własność nieruchomości na rzecz K. S. . Sąd Okręgowy podzielając powyższy pogląd wskazuję jednocześnie na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z 5 września 2002 roku, że „orzeczenie sądu zastępujące umowę przeniesienia własności nieruchomości nie wymaga składania dodatkowych oświadczeń woli w formie aktu notarialnego ( art. 158 k.c. ); dlatego sentencja takiego orzeczenia powinna precyzyjnie określać treść umowy, którą ono zastępuje. Zastępcza funkcja tego orzeczenia, o którym mowa, spełnia się przy tym ex lege z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia (wyrok S.N. z dnia 5.09.2002 roku, sygn. II CKN 1035/00, LEX nr 75263). Tymczasem sentencja wyroku w sprawie I C 70/03 nie czyni zadość tym wymogom – ogólne stwierdzenie Sądu Rejonowego, nakazujące przenieść własność określonej nieruchomości ma charakter zobowiązujący a nie rozporządzający własnością. Dlatego nie zastępuję oświadczenia o przeniesieniu własności (skutek rozporządzający), a jedynie zobowiązuję stronę do złożenia takiego oświadczenia woli o określonej przez sąd treści. W konsekwencji taka treść sentencji wskazanego wyroku Sądu Rejonowego nie wywołała skutku rzeczowego w postaci przeniesienia na rzecz powoda prawa własności (współwłasności) w nieruchomości. Skoro zaś nie doszło do skutku rozporządzającego w zakresie przeniesienia przedmiotowej nieruchomości na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w sprawie I C 70/03, powództwo o zwrot nakładów oparte na art. 207 k.c. jest bezzasadne i słusznie zostało oddalone przez Sąd I instancji. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy apelację jako niezasadną oddalił ( art. 385 k.p.c. ). Jednocześnie zgodnie z art. 108 §1 k.p.c. w zw. z art. 98 k.p.c. Sąd Okręgowy zasądził od powódki na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu za drugą instancję w wysokości 600 zł według 50% stawki minimalnej wynagrodzenia adwokata zastępującego powódkę w tym postępowaniu ( §13 ust. 1 pkt 1 i §6 pkt 4 w zw. z §2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu , Dz. U. z 2002 roku, nr 163, poz. 1348 ze zm.).