Sad powszechny, III C 759/16

Sygnatura akt III C 759/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ S. , dnia 23 sierpnia 2016 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie III Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący:SSR Marta Sawicka-Grab Protokolant:sekretarz sądowy Joanna Schultz po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2016 r. w Szczecinie na rozprawie sprawy z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w P. przeciwko D. W. - o zapłatę oddala powództwo. Sygn. akt III C 759/16 UZASADNIENIE wyroku z dnia 23 sierpnia 2016 r. wydanego w postępowaniu uproszczonym Powódka Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w P. pozwem złożonym w dniu 26 stycznia 2016 r. wniosła o zasądzenie od pozwanych Z. W. , D. W. i N. W. ( po zmianie nazwiska: Cynik) solidarnie na rzecz powódki kwoty 4173,40 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 4.025,90 zł od dnia 27 listopada 2015r. oraz od kwoty 147,50 zł od dnia wniesienia pozwu, a także kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu Spółdzielnia wskazała, że pozwanym Z. i D. W. przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr (...) położonego przy ul. (...) w P. , mieszczącego się w jej zasobach mieszkaniowych. W lokalu tym pozwani zamieszkują z osobą pełnoletnią pozwaną N. W. . Przedmiotem roszczenia jest zadłużenie z tytułu opłat za użytkowanie lokalu za okres od stycznia 2015r. do listopada 2015 r. oraz skapitalizowane odsetki naliczone od należności głównej wyliczone na dzień 26 listopada 2015 r. Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 15 kwietnia 2016 r. orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu. Pozwana D. W. wniosła sprzeciw od powyższego nakazu zaskarżając go w całości. Pozwana podniosła, że nie zamieszkuje w lokalu, którego dotyczy zgłoszone roszczenie od kilku lat, została wymeldowana z lokalu. Pozwana wskazując na swoją trudną sytuację majątkową ( renta w wysokości 890 zł, zajęcie komornicze) i problemy ze zdrowiem (stan po udarze mózgu, stymulator serca, zastawka aortalna) podniosła, że roszczenie powódki jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Powódka w wykonaniu zobowiązania Sądu do złożenia pisma przygotowawczego w celu ustosunkowania się do zarzutów i twierdzeń zawartych w sprzeciwie wskazała, że fakt niezamieszkiwania pozwanej w lokalu zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie zwalnia jej z odpowiedzialności za uregulowanie opłat za lokal skoro pozwanej przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do tego lokalu. Nadto powodowa Spółdzielnia nie zgodziła się z zarzutem nadużywania swojego prawa podmiotowego poprzez dochodzenie na drodze sądowej należnej jej kwoty, albowiem to pozwana od 5 lat nie podjęła działań, aby zmienić swoją sytuację faktyczno-prawną, która pozostaje bez związku z roszczeniem powódki. W odniesieniu do żądanej kwoty, pozwana na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2016 r. (k. 82) wskazała, że jest ona niezrozumiała i pomimo próby wyjaśnienia poza Sądem, Spółdzielnia nie wyjaśniła skąd należności w takiej wysokości, nie otrzymywała uchwał Spółdzielni. Pozwana podała, że przyjazd do Spółdzielni jest dla niej kłopotliwy z uwagi na stan zdrowia. Starała się wyjaśnić telefonicznie wysokość należności. W odpowiedzi powódka wskazała, że uchwały Spółdzielni są dostępne publicznie na stronie internetowej oraz w siedzibie powódki. Pozostałych informacji powódka nie może udzielać telefonicznie z uwagi na ochronę danych osobowych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: D. W. i Z. W. przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w budynku przy ul. (...) w P. , należącego do zasobów Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w P. . Lokal ma powierzchnię użytkową 49,69 m 2 . D. W. nie jest zameldowana w lokalu. Bezsporne, a nadto przydział lokalu mieszkalnego k. 9 Według zestawienia należności sporządzonego przez powódkę w dniu 26 listopada 2015 r. z tytułu użytkowania powyższego lokalu istnieje zadłużenie. Na dzień 1 stycznia 2015r. bilans otwarcia wynosił saldo ujemne 5.805,05 zł, które zostało uregulowane wpłatą z dnia 22 stycznia 2015 r., ostatecznie bilans do listopada 2015 r. wyniósł 4.025,90 zł . Pismem z dnia 9 września 2015 r. powódka wezwała D. W. do zapłaty zadłużenia w łącznej kwocie 19.775,03 zł. Pismem z dnia 3 grudnia 2015 r. powódka wezwała D. W. do zapłaty zadłużenia w łącznej kwocie 18.209,43 zł. Dowód: - zestawienie należności k. 12-15 - pismo z dnia 9 września 2015r. z dowodem nadania k. 18-19 - pismo z dnia 3 grudnia 2015 r. Powódka uprzednio dochodziła już należności z tytułu zaległych opłat związanych z użytkowaniem mieszkania przy ul. (...) w P. od D. W. . Pozwem z dnia 13 września 2012r. w sprawie III C 2419/13 dochodzona była należność za okres od lipca 2011r. do lipca 2012r. w kwocie 6.170,46 zł wraz z odsetkami. Postępowanie zostało umorzone z powodu spłacenia zadłużenia. Pozwem z dnia 14 lutego 2014r. w sprawie III C 811/15 dochodzona była należność za okres od 30 kwietnia 2013r. do 31 grudnia 2013r. w kwocie 8809,90 zł wraz z odsetkami. W sprawie zapadł wyrok oddalający powództwo. Pozwem z dnia 12 marca 2015r. w sprawie III Nc 1124/15 dochodzona była należność za okres od sierpnia 2014r. do stycznia 2015r. w kwocie 5805,05 zł z odsetkami. W sprawie tej zapadł nakaz zapłaty zgodny z żądaniem pozwu. Pozwem z dnia 7 maja 2013r. w sprawie III C 1672/14 dochodzona była należność w kwocie 5.222,43 zł za okres od sierpnia 2012r. do marca 2013r. wraz z odsetkami. W sprawie zapadł wyrok uwzględniający roszczenie w całości. Pozwem z dnia 13 sierpnia 2014r. w sprawie III C 1172/15 dochodzona była należność za okres od 1 lutego 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. w kwocie 6162,38 zł wraz z odsetkami. W sprawie zapadł wyrok oddalający powództwo. (okoliczności niewymagające dowodu, znane Sądowi z urzędu) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Podstawę prawną żądania powódki wobec pozwanej D. W. stanowił art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 1222 ze zm.). Zgodnie z jego treścią osoby, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali, są obowiązane uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na ich lokale, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni przez uiszczanie opłat. Niekwestionowane było, że pozwanej przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu położonego w zasobach powodowej Spółdzielni, przy ul. (...) w P. . Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 16 marca 2016 r., a zatem w okresie nieobejmującym żądanie pozwu, w sprawie o sygn. akt X RC 888/15 orzekł rozwiązanie przez rozwód małżeństwa z winy obu stron. Okoliczność ta przesądza o tym, że na pozwanej ciąży obowiązek regulowania kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem tego mieszkania. Bez znaczenia zaś pozostaje, na co słusznie zwróciła uwagę powódka, czy w mieszkaniu tym pozwana faktycznie zamieszkuje. Jako, że powódka domagała się oddalenia powództwa, a na rozprawie podniosła, że niezrozumiałe są dla niej kwoty dochodzone pozwem, istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy roszczenie powódki jest uzasadnione co do wysokości. Powódka dochodziła w niniejszej sprawie od pozwanej D. W. opłat: eksploatacyjnych za okres od stycznia 2015r. do czerwca 2015 r. w kwocie po 103,36 zł miesięcznie, a od lipca 2015 r. po 106,83 zł miesięcznie, za domofon po 1,52 zł miesięcznie, za odpady komunalne po 36 zł miesięcznie, na fundusz remontowy po 72,55 zł miesięcznie, z tytułu podatku od nieruchomości 5,96 zł miesięcznie, opłaty za wieczyste użytkowanie po 5,96 zł miesięcznie, z tytułu sprzątania posesji 13,91 zł miesięcznie, centralnego ogrzewania 112,30 zł miesięcznie, z tytułu podgrzania wody 11,38 zł miesięcznie, zimnej wody i kanalizacji 13,89 zł miesięcznie, ciepłej wody – opłaty stałej 20,37 zł. Wyjaśnić należy, że obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach ( art. 3 k.p.c. ), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ( art. 227 k.p.c. ) spoczywa na tej z nich, która z faktów tych wywodzi skutki prawne ( art. 6 k.c. ). Samo twierdzenie strony nie jest dowodem i powinno być udowodnione przez stronę zgłaszającą twierdzenie ( art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c. ). Nie wymagają dowodu fakty notoryjne ( art. 228 k.p.c. ), przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną ( art. 229 k.p.c. ), czy też objęte domniemaniami, które nie mogą być obalone. Sąd może ponadto uznać za przyznane fakty, jeżeli strona nie wypowie się co do twierdzeń drugiej strony o tych faktach ( art. 230 k.p.c. ), może też uznać za ustalone fakty, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne - art. 231 k.p.c. ). Ogólną regułę podmiotu, na którym spoczywa obowiązek udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy stwarza art. 6 k.c. i jako podstawowy przepis w tym przedmiocie, stosowany w postępowaniu sądowym, pozostaje w ścisłym związku i tłumaczony jest w powiązaniu z przepisami kodeksu postępowania cywilnego , normującymi reguły dowodzenia. Jak już wskazano, w procesie cywilnym strony mają obowiązek twierdzenia i dowodzenia tych wszystkich okoliczności (faktów), które stosownie do art. 227 k.p.c. mogą być przedmiotem dowodu. W związku z tym w doktrynie przyjmuje się następujące reguły odnoszące się do rozkładu ciężaru dowodu:

1. a)faktów, z których wywodzone jest dochodzone roszczenie (tworzących prawo podmiotowe) powinien w zasadzie dowieść powód; pozwany dowodzi fakty uzasadniające jego zarzuty przeciwko roszczeniu powoda;
2. b)faktów tamujących oraz niweczących powinien dowieść przeciwnik tej strony, która występuje z roszczeniem, czyli z zasady - pozwany (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 października 2004 r., III CK 41/04, LEX nr 182092). Podkreślić wyraźnie należy, iż reguły rozkładu ciężaru dowodu, stosowane przez Sąd w fazie wyrokowania, mają fundamentalne znaczenie dla dokonania prawidłowej oceny wykonania przez każdą ze stron obowiązku dowodzenia w zakresie przesłanek uzasadniających roszczenie lub zwalniających stronę pozwaną od konieczności jego spełnienia. W pierwszej kolejności obowiązkiem Sądu jest ustalenie, czy strona inicjująca proces wykazała okoliczności faktyczne, których zaistnienie determinuje możliwość jego skutecznego wpisania (subsumcji) w odpowiednią podstawę prawną. Jeśli ustalenia takiego dokonać nie można, to fakt ten samoistnie niweczy zasadność powództwa i to niezależnie od tego, czy pozwany z kolei udowodnił podstawy faktyczne przyjętej linii obrony. Należy w tym miejscu zaakcentować, że zgodnie z art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Zasadą jest zatem, że Sąd dokonuje ustaleń na podstawie materiału zaoferowanego przez strony. Regulacja zawarta w zdaniu drugim tego przepisu wprawdzie umożliwia dopuszczenie przez sąd dowodu niezgłoszonego przez stronę, jednakże ma ona charakter wyjątkowy i nie może być stosowana w oderwaniu od zasady kontradyktoryjności i zasady równości stron w procesie. Zasadą jest, że obowiązek inicjatywy dowodowej spoczywa na stronach i sąd nie jest władny wyręczać strony w tym zakresie, albowiem w przeciwnym razie przyjąłby rolę ich pełnomocnika. Tym bardziej zasada prowadzenia postępowania dowodowego w ramach wniosków strony winna w szczególności znaleźć zastosowanie w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Omówiony obowiązek dowodowy oznacza dla powoda konieczność przedstawienia dowodów na okoliczności, z których wywodzi on swoje roszczenie, zarówno co do zasady jak i wysokości już w pozwie. Podjęcie inicjatywy dowodowej jest tym bardziej niezbędne, jeśli pozwany zaprzecza twierdzeniom pozwu. Zakres i skuteczność podjętej inicjatywy dowodowej przez powoda przesądza o wyniku procesu. Przenosząc powyższe reguły na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że roszczenie powódki nie zostało wykazane co do wysokości. Powódka nie zaoferowała dowodów pozwalających na ustalenie, jakie opłaty oraz w jakiej wysokości przypadają na lokal przy ul. (...) w P. . Dowody jakie przedstawiła powódka na potwierdzenie istnienia dochodzonych należności to sporządzone przez nią zestawienia należności z tytułu użytkowania lokalu obejmujące okres od 1 stycznia 2015r. do listopada 2015 r. i wezwania do zapłaty. Tymczasem przedstawiony materiał w żaden sposób nie pozwala na dokonanie weryfikacji, czy opłaty obciążające lokal zostały ustalone w sposób prawidłowy. W tym celu niezbędne jawiło się przedłożenie materiałów źródłowych, stanowiących podstawę wyliczenia poszczególnych składników czynszu, takie jak np. uchwały organów powodowej Spółdzielni określające poszczególne stawki i inne dokumenty księgowe stanowiące potwierdzenie kosztów poniesionych przez Spółdzielnię, czemu Spółdzielnia nie sprostała. Powódka w pozwie zgłosiła jedynie wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości w celu ustalenia opłat na podstawie dokumentacji księgowej Spółdzielni. Wniosek ten jednak nie mógł zostać uwzględniony i został oddalony, albowiem powódka nie zaoferowała żadnego materiału, o którym mowa wyżej, na podstawie którego mogłaby zostać wydana opinia przez biegłego. Zaakcentować należy, że wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego nie może zastępować niezbędnej aktywności dowodowej strony. W interesie i obowiązku Spółdzielni jest przedstawienie materiału na okoliczność ustalenia poszczególnych składników czynszu. Spółdzielnia nie może zwolnić się z tego obowiązku dowodowego poprzez zgłoszenie wniosku o powołanie biegłego i nijako przerzucenie na niego ciężaru zgromadzenia niezbędnych dokumentów. Taka postawa jest sprzeczna z obowiązkiem przedstawienia dowodów przez stronę ( art. 232 zd. pierwsze k.p.c. ) oraz z zasadą bezpośredniości postępowania ( art. 235 § 1 k.p.c. i art. 236 k.p.c. ). Innymi słowy, dokumenty muszą być przez stronę powodową przedstawione do akt sprawy, aby biegły miał możliwość wydania w oparciu o nie opinii w sprawie. Marginalnie wskazać można, że w przypadku niemożliwości przedstawienia dokumentów do akt z uwagi np. na ich obszerność, okoliczność ta winna być przez stronę zgłoszona. Wówczas biegły może wydać opinię w oparciu o konkretne dokumenty ( skonkretyzowane ), które znajdują się np. u powoda, po ich zbadaniu. Jednakże należy zawsze wskazać o jakie dokumenty chodzi i z jakiego powodu występują trudności w ich przedstawieniu przed sądem. Tymczasem sporządzona przez powódkę dokumentacja księgowa ma moc dowodową odpowiadającą mocy dokumentów prywatnych. W świetle regulacji art. 245 k.p.c. dokumenty prywatne stanowią wyłącznie dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie woli o zawartej w nich treści. O ile ocena wartości dowodowej takiego dokumentu każdorazowo zależy do Sądu, to w niniejszej sprawie brak jest podstaw do tego, aby dokumentowi w postaci zestawienia należności z tytułu użytkowania lokalu przyznać wartość dowodową zgodną z wolą powódki. Dokument prywatny może być podstawą ustaleń wpływających na ustalenie wysokości roszczenia, jeżeli rodzaj tego dokumentu oraz źródło jego pochodzenia w danych okolicznościach wskazuje, że jest to dowód właściwy dla wykazania roszczenia, przy czym powód nie ma możliwości posłużenia się innym dowodem. W przypadku, gdy z uwagi na charakter i rodzaj roszczenia powinny być przedstawione i mogą zostać przedstawione innego rodzaju dowody, to jest w istocie nieprzydatny do rozstrzygnięcia. W przypadku wątpliwości pozwanej, co do wysokości roszczenia powódka winna mieć świadomość, że zaoferowany przez nią materiał jest niewystarczający i wymaga uzupełnienia, lecz nie podjęła aktywności dowodowej w tym kierunku. W ocenie Sądu może budzić wątpliwości choćby zmiana wysokości opłaty z tytułu eksploatacji z kwoty 103,36 zł do kwoty ok. 106,83 zł. Brak jest jakiegokolwiek materiału potwierdzającego wysokość wszystkich opłat za lokal w 2015 r. Mając na uwadze powyższe, roszczenie jako niewykazane, Sąd oddalił. Sąd nie rozpatrywał sprzeczności dochodzonego roszczenia z zasadami współżycia społecznego wedle art. 5 k.c. , na co powoływała się pozwana. Jedynie marginalnie wspomnieć można, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia tych zasad przez powódkę. Zauważyć bowiem należy, że o ile pozwana jest osobą schorowaną: po udarze mózgu, z chorobą serca, to miała od 2013 r. wiedzę co do tego, że pomimo tego, iż w lokalu nie mieszka ciąży na niej obowiązek uiszczania opłat i nadal nie uregulowała w 2015 r. spraw osobistych i majątkowych. Nie może zaś przerzucać na Spółdzielnię skutków swej bezczynności. Spółdzielnia ma zatem prawo korzystać z prawa jej przysługującego.