Sad powszechny, IV Ka 688/16

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 września 2016 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym – Odwoławczym w składzie: Przewodniczący: SSO Piotr Gerke ( spr. ) Protokolant : p. o. staż . E. C. przy udziale Prokuratora Prok. Okręg. Pawła Gryzieckiego po rozpoznaniu w dniu 2 września 2016 r. sprawy S. S. , oskarżonego z art. 178a§1 k.k. , na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt II K 39/16, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Szamotułach do ponownego rozpoznania. SSO Piotr Gerke UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 5 maja 2016 r. , sygn. akt II K 39/16, Sąd Rejonowy w Szamotułach uwzględnił wniosek prokuratora złożony na podstawie art. 335§1 k.p.k. i skazał oskarżonego S. S. za przestępstwo z art. 178a§1 k.k. na karę grzywny w liczbie 100 stawek dziennych po 10,- zł. Orzekł tez zakaz kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznymi na okres 3 lat i świadczenie pieniężne w wysokości 5.000 zł na rzecz (...) oraz obciążył oskarżonego kosztami sądowymi (k. 4). Apelację od tego wyroku wywiódł oskarżony , zaskarżając go w całości i zarzucając „ błędy merytoryczne oraz błędy procesowe ”, a nadto „ naruszenia przepisów postępowania i rażącą obrazę przepisów prawa ”. Domagał się „ cofnięcia wniosku prokuratora złożonego na podstawie art. 335§1 k.p.k. ”, ewentualnie uwzględnienia jego stanowiska cofającego zgodę na wydanie wyroku skazującego, a także wniósł o warunkowe umorzenie postępowania karnego. Jako ewentualny złożył wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (k. 33-37). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zasadny okazał się zarzut apelacji dotyczący braku warunków do wydania wyroku skazującego w trybie konsensualnym. Na wstępie przypomnieć trzeba, iż w razie zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 335§1 k.p.k. , prokurator zamiast aktu oskarżenia może skierować do sądu wniosek o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków. Złożony wniosek jest wiążący dla Sądu w tym sensie, że musi go uwzględnić w całości, a jakiekolwiek zmiany wymagają akceptacji prokuratora oraz zgody oskarżonego ( art. 343§3 k.p.k. ). Jeśli natomiast Sąd uzna, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku, wówczas sprawa rozpoznawana jest na zasadach ogólnych ( art. 343§7 k.p.k. ). Zgoda oskarżonego, będąca warunkiem skierowania i uwzględnienia wniosku o wydanie wyroku skazującego w trybie konsensualnym, nie ma charakteru nieodwołalnego . W orzecznictwie wyraźnie wskazano, iż oskarżony może taką zgodę cofnąć, byle by nastąpiło to przed wydaniem wyroku przez Sąd rozpoznający taki wniosek w pierwszej instancji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2010 r., II KK 125/10, LEX nr 590211: „Jeśli po formalnym zaakceptowaniu propozycji prokuratora oskarżony uzna, iż skazanie bez rozprawy byłoby dla niego z - określonych przyczyn - niekorzystne, może cofnąć wyrażoną wcześniej zgodę, przy czym może to uczynić tylko do czasu zaistnienia stanu nieodwracalnego, a więc najpóźniej do wydania przez sąd wyroku skazującego na posiedzeniu w trybie art. 343 k.p.k. ”. Podobnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 lutego 2013 r., III KK 252/12, LEX nr 1277741: „ Jeżeli oskarżony wyraził zgodę na wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy, ma on prawo, aż do wydania takiego wyroku, wypowiedzieć się co do wszystkich jego elementów, a nawet, jeżeli propozycje prokuratora uzna za niekorzystną, cofnąć wyrażoną wcześniej zgodę na rozpoznanie sprawy w zaproponowanym przez oskarżyciela publicznego trybie ”). Podkreślić trzeba, iż nie jest wymagane umotywowanie przez oskarżonego powodów, dla których cofa on wyrażoną wcześniej zgodę – w szczególności zaś Sąd nie jest władny oceniać, czy cofnięcie zgody przez oskarżonego jest skuteczne w zależności od tego, czy zostało w określony sposób umotywowane. Dlatego też analiza powodów, jakie podaje S. S. jako uzasadnienie dla cofnięcia zgody na wydanie wyroku w trybie art. 335 k.p.k. , jest zupełnie zbędna. Jak wyżej wskazano, jedynym wymogiem formalnym przy cofnięciu zgody na wydanie wyroku skazującego przez oskarżonego jest to, by zostało to uczynione do chwili wydania tego wyroku – a więc w praktyce ostatnim momentem dla oskarżonego jest chwila wywołania posiedzenia w przedmiocie rozpoznania wniosku i moment, w którym sędzia sprawozdawca udzieli mu głosu w kwestii złożonego przez prokuratora wniosku, choć oczywiście oskarżony może zgodę cofnąć wcześniej, także w formie pisemnej. W niniejszej sprawie warunek ten został bez wątpienia spełniony – wprawdzie w aktach znajdują się jedynie kopie dwóch pism oskarżonego z dnia 30 kwietnia 2014 r., które opatrzone są prezentatą Sądu Rejonowego w Szamotułach z datą 4 maja 2016 r., godz. 14.15 (k. 18-22), jednak nie ma podstaw do kwestionowania, iż oskarżony faktycznie pisma te złożył w takiej dacie – w szczególności nie daje ich lektura odpowiedzi pracownika biura podawczego SR w Szamotułach (k. 27) na zapytanie z wydziału karnego tego sądu co do przyczyn nieprzekazania wniosku do tego wydziału (k. 25). Lektura powyższych pism nie może pozostawiać żadnych wątpliwości, iż oskarżony na dzień przed posiedzeniem wyznaczonym na 5 maja 2016 r. skutecznie cofnął zgodę na wydanie wyroku skazującego w trybie art. 335§1 k.p.k. i w żaden sposób nie mogą go obciążać perturbacje organizacyjne w pracy Sądu Rejonowego w Szamotułach, na skutek których cofnięcie to nie wpłynęło do właściwego wydziału tego sądu i nie zostało przedłożone sędziemu sprawozdawcy przed rozpoczęciem posiedzenia. Cofnięcie zgody przez oskarżonego przed wydaniem wyroku skazującego w trybie konsensualnym oznacza, iż wyrok taki nie może zapaść w tym trybie, lecz sprawa musi być rozpoznawana na zasadach ogólnych. Wyrok, który zapadł w niniejszej sprawie, został więc wydany z rażącym naruszeniem prawa procesowego – art. 335§1 k.p.k. i art. 343§1 k.p.k. – które wymagają, by wniosek prokuratora był uzgodniony z oskarżonym. Naruszenie to ma przy tym oczywisty wpływ na treść rozstrzygnięcia w tym sensie, iż bez tego naruszenia wyrok w ogóle by nie zapadł. Stwierdzenie powyższego uchybienia oznacza, iż wydany wyrok należy uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Szamotułach . Podkreślić trzeba, iż wyłączną przyczyną uchylenia orzeczenia jest stwierdzenie uchybienia polegającego na wydaniu wyroku mimo uprzedniego skutecznego cofnięcia zgody przez oskarżonego. Cofnięcie zgody przez oskarżonego na wydanie wyroku w trybie konsensualnym oznacza, iż sprawa będzie rozpoznana na zasadach ogólnych (po dopełnieniu wymogów wskazanych w art. 343§7 k.p.k. ) i dopiero wtedy Sąd Rejonowy rozważy, w jaki sposób należy ukształtować odpowiedzialność karną oskarżonego – a w szczególności: czy możliwe jest zastosowanie wobec niego dobrodziejstwa warunkowego umorzenia postępowania, o które wnosi oskarżony w swoich pismach. Sąd Okręgowy w ramach niniejszej kontroli apelacyjnej nie może tego uczynić z uwagi na ograniczony zakres kontroli odwoławczej w przypadku wyroków w trybie konsensualnym ( art. 447§5 k.p.k. nie pozwala na badanie w niniejszym postępowaniu kwestii współmierności reakcji karnej na popełnione przez oskarżonego przestępstwo). SSO Piotr Gerke