Sad powszechny, V GC 26/13

Sygn. akt V GC 26/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie V Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Holz Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Chodkowska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2013 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa W. M. i P. M. – wspólników spółki cywilnej przeciwko Towarzystwu (...) S.A. w W. o zapłatę I. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 43.795,94 zł (słownie: czterdzieści trzy tysiące siedemset dziewięćdziesiąt pięć złotych i 94/100) z odsetkami ustawowymi od kwot: - 43.197 zł od dnia 3 listopada 2012 r. do dnia zapłaty; - 598,94 zł od dnia 31 stycznia 2013 r. do dnia zapłaty; II. oddala powództwo w pozostałej części; III. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 3.199 zł (słownie: trzy tysiące sto dziewięćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sędzia SO Małgorzata Holz UZASADNIENIE Powodowie - W. M. i P. M. – wspólnicy spółki cywilnej , wnosili o zasądzenie od pozwanego ubezpieczyciela kwoty – 94 617,87 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 94 018,93 zł od dnia 3.11.2012r do dnia zapłaty i od kwoty 598,94 zł od 3.11.2012r do dnia zapłaty , oraz kosztów postępowania . W uzasadnieniu pozwu wskazali ,że w wyniku kolizji drogowej w dniu 2 października 2012r uległ uszkodzeniu należący do nich samochód ciężarowy marki (...) o nr. rej. (...) . Sprawca kolizji posiadał obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialność cywilnej (oc ) u pozwanego ubezpieczyciela .Pozwany zakwalifikował szkodę w pojeździe jako całkowitą , co w ocenie powodów nie było prawidłowe, zarówno co do wyceny wartości rynkowej uszkodzonego pojazdu sprzed wypadku jak i wyceny pozostałości pojazdu uszkodzonego . Podnieśli ,że ubezpieczyciel celowo zaniżył wartość pojazdu i powołując się na opinię rzeczoznawcy wnieśli o zasądzenie kwoty dochodzonej pozwem , jako pozostałej części odszkodowania . Pozwany ubezpieczyciel w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Podniósł zarzut nie wykazania zasadności roszczenia co do jego wysokości . Wskazał , iż po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego uznał swoją odpowiedzialność co do zasady , dokonał rozliczenia powstałej w pojeździe szkody jako szkody całkowitej i wypłacił powodom należne odszkodowanie . Zarzucił też , że pojazd posiadał uszkodzenia niezwiązane z kolizją . Sąd ustalił , co następuje ;; W dniu 2 października 2012r uległ uszkodzeniu należący do powodów samochód ciężarowy marki (...) o nr. rej. (...) . Okoliczności wypadku były takie ,że na drodze krajowej nr.16 na odcinku S. - S. kierujący pojazdem ciężarowym marki (...) z przyczepą w wyniku hamowania doprowadził do „zarzucenia” zestawu , którym kierował , na przeciwny pas ruchu i , po którym poruszał się pojazd powodów . Nastąpiło zderzenie tylnej – lewej części pojazdu sprawcy kolizji z przednią – boczną lewą stroną samochodu powodów ( akta szkodowe pozwanego ) . Kierowca pojazdu ciężarowego marki (...) ubezpieczony był w zakresie odpowiedzialności cywilnej kierowców u pozwanego- bezsporne . Szkoda powstała w pojeździe powodów została zgłoszona pozwanemu ( zgłoszenie szkody k – 7-13 ) . W dniu 4 października 2012r. likwidator pozwanego dokonał oględzin uszkodzonego samochodu i sporządził protokół oceny technicznej . Opisał w nim uszkodzone części i podzespoły , kwalifikując czy są do wymiany , czy do naprawy ( protokół akta szkodowe ). W oparciu o wycenę rzeczoznawcy pozwany przyjął wartość rynkową przedmiotowego samochodu (...) w stanie nieuszkodzonym , na kwotę 46 800 zł. .Wartość rynkową pojazdu po wypadku na kwotę 16 097 zł ubezpieczyciel ustalił w oparciu o wynik platformy internetowej , gdzie podmioty specjalizujące się w obrocie uszkodzonymi pojazdami składają oferty ich zakupu . Pojazd został wystawiony na sprzedaż za pośrednictwem platformy internetowej, gdzie została złożona oferta zakupu na kwotę w/w. Pismami z dnia 6 listopada 2012 r. pozwany zawiadomił powodów , że powstała szkoda zostanie rozliczona jako szkoda całkowita , gdyż ze względu na zakres uszkodzeń naprawa pojazdu jest ekonomicznie nieuzasadniona i podał powodom w/w kwoty (pisma k – 16-18 akt , opinia rzeczoznawcy akta szkodowe ) . Z tytułu szkody całkowitej pozwany wypłacił powodom odszkodowanie w wysokości 30 703 zł. i kwotę 2 510 zł za holowanie pojazdu - bezsporne . Powodowie pismem z dnia 7 listopada r. zawiadomili pozwanego , że nie zgadzają się z wyceną wartości rynkowej uszkodzonego jak i nieuszkodzonego pojazdu ( pismo powodów k -22 akt.) . Wobec powyższego powodowie zlecili wycenę rzeczoznawcy - R. A. , który wartość rynkową pojazdu przed wypadkiem ustalił na kwotę 144 600 zł., uwzględniając jego wyposażenie dodatkowe . Z wyceny wynika ,że rzeczoznawca dokonał szczegółowych oględzin pojazdu , w obecności jego właściciela , w trakcie których ustalił uszkodzenia pojazdu . Część uszkodzeń zakwalifikował do naprawy , a część do wymiany , w tym ramę pojazdu ( przekoszoną ) . Koszty naprawy powypadkowej pojazdu w (...) , liczone w systemie (...) ustalił on na kwotę - 124 721 zł. netto , a z VAT – na 153 407 zł. ( opinia rzeczoznawcy z dokumentacją zdjęciową i kalkulacją naprawy k -23-49 akt ) . Sąd zważył , co następuje ; Istota ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wynikająca z art. 822 kc. sprowadza się do tego, że zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim ,względem których odpowiedzialność za te szkody ponosi ubezpieczający . Odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej regulują przepisy szczególne prawa ubezpieczeniowego . Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego nie ma różnicy w pojęciu szkody w rozumieniu ogólnych przepisów prawa cywilnego i szkody w rozumieniu prawa ubezpieczeniowego. W obu wypadkach chodzi o utratę lub zmniejszenie aktywów bądź powstanie lub zwiększenie pasywów osoby poszkodowanej (por. uchwały z dnia 18.03.1994r, III CZP 25/94 , z dnia 15.11.2001r. , III CZP 68/01 ) . Do odszkodowania ubezpieczeniowego przy ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej znajduje zastosowanie zasada pełnego odszkodowania , co uzasadnia sięgnięcie do reguł kodeksu cywilnego odnoszących się do zakresu odszkodowania , w szczególności do art.361 kc. . W przypadku uszkodzenia samochodu odszkodowanie obejmuje przede wszystkim kwotę pieniężną , konieczną do opłacenia jego naprawy lub przywrócenia do stanu sprzed wypadku . Tylko w przypadku, gdyby remont samochodu pociąga za sobą nadmierne koszty, a więc jest ekonomicznie nieuzasadniony odszkodowaniu jest różnicą między wartością pojazdu przed wypadkiem a ceną tzw. pozostałości - art. 363 § 1 k.c W przedmiotowej sprawie pozwany uznał swoją odpowiedzialność co do zasady, a spór pomiędzy stronami sprowadzał się do ustalenia wysokości należnego powodowi odszkodowania . Spornym pozostawało ustalenie wartości pojazdu przed wystąpieniem szkody jak również wycena wartości jego pozostałości a także , czy uzasadniona była ekonomicznie naprawa pojazdu , jak to wywodzili powodowie . Wobec powyższego , uwzględniając wniosek stron , Sąd dopuścił w sprawie dowód z opinii biegłego . Biegły z zakresu techniki samochodowej – J. A. , sporządził opinię na okoliczność ustalenia wartości rynkowej samochodu w stanie nieuszkodzonym, wartości pozostałości pojazdu po wypadku , wyliczenia kosztów naprawy pojazdu , ustalenia czy jest ekonomicznie uzasadniona naprawa pojazdu (postanowienie Sądu k –112 ) . W sporządzonej opinii biegły sądowy ustalił wartość rynkową pojazdu przed szkodą na kwotę 87 800 zł , w oparciu o aktualny system (...) do wyceny wartości rynkowej pojazdów samochodowych . Wskazał , że producent (...) do sprzedaży oferuje tylko model (...) , jako tzw. podwozie ( kabina z ramą ) lub ciągniki siodłowe . Samochód powodów jest pojazdem ciężarowym specjalizowanym do przewozu drewna i takie pojazdy są budowane pod konkretne zapotrzebowanie klienta . Wycena musi uwzględniać indywidualne zabudowy i uzupełnienia . W przypadku tego pojazdu biegły uwzględnił urządzenia załadowcze m-ki (...) zabudowę z ławami do drewna stosowego lub dłużycy , orurowanie czołowe . Nie znając historii pojazdu stwierdził , że brak jest podstaw do jednoznacznej wyceny i jedyna metoda to metoda porównawcza . Biegły zastosował uaktualnienie cen w oparciu o notowania internetowe , aktualne oferty cenowe na pojazdy do transportu drewna firm zajmujących się profesjonalnym obrotem tego typu pojazdami .Biegły zastosował też korekty uwzględniające uszkodzenia pojazdu nie będące w związku z wypadkiem ( opinia biegłego k – 121 , 122 ). Ustalając koszty naprawy pojazdu na kwotę – 174 021 zł biegły uwzględnił stosowną amortyzację ogumienia oraz dokonał potrącenia wartości za części uszkodzone przed wypadkiem .Jako podstawą wyceny wskazał system kalkulacji (...) oparty na technologii stosowanej przez producenta samochodu . Co do zakresu uszkodzeń oparł się na ustaleniach oględzin poczynionych przez przedstawiciela ubezpieczyciela i rzeczoznawcy , któremu sporządzenie opinii zlecili powodowie .Czas naprawy samochodu biegły ustalił na 30 dni , bez uwzględnienia czasu oczekiwania na części czy też na stanowisko naprawy . Ceny nabycia części biegły przyjął wg. systemu (...) sugerowane przez producenta . Stawkę roboczogodziny w kwocie 130 zł , w oparciu o stawki z (...) (...) w O. , wynoszące od 130 do 150 zł /za roboczogodzinę . Wartość pozostałości pojazdu po wypadku biegły ustalił na kwotę 13 900zł. W oparciu o powyższe wyniki opinii biegły wyciągnął wniosek , że naprawa tego pojazdu jest ekonomicznie nieuzasadniona ( opinia biegłego k – 121 - 123 ) . Powodowie wnieśli zastrzeżenia do opinii , kwestionując ją w całości . Zarzucili nie przeprowadzenie przez biegłego oględzin uszkodzonego pojazdu , co ich zdaniem miało wpływ na wnioski opinii . Zarzucili , że biegły nie uwzględnił specjalistycznego charakteru uszkodzonego pojazdu i jego dodatkowego wyposażenia i niewłaściwie ustalił wartość pojazdu w stanie nieuszkodzonym , zaniżając jego wartość . Nie dokonując oględzin biegły błędnie przyjął ,że ramę pojazdu należy wymienić , a nie naprawić – co zwiększyło koszty robocizny o 30 % ich wartości . Zarzucili także brak w opinii jakichkolwiek danych porównawczych , które wskazywałyby jaka jest wartość rynkowa pojazdu powodów ( zastrzeżenia powodów do opinii k – 152 ) . Pozwany wniósł zastrzeżenia do opinii, zarzucając , że nie dołączył on do opinii żadnych przykładowych notowań internetowych dotyczących ustalenia wartości rynkowej pojazdu . Niezasadnie też zastosował w wycenie dodatnią korektę za „ regionalną sytuację rynkową „ Zakwestionował także wyliczenie wartości pozostałości ( pismo procesowe pozwanego z dnia 6 września k – 149 ) . Ustosunkowując się do tych zastrzeżeń stron zgłoszonych do opinii , biegły złożył opinię ustną na rozprawie w dniu 25 września , w której podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko . Odnośnie zarzutów powodów co do wyliczenia wartości rynkowej pojazdu w stanie nieuszkodzonym wskazał na sporządzoną wycenę , stanowiącą załącznik do opinii( k -135 ) . Uwzględnił w niej , że samochód jest specjalizowany do transportu drzewa . Oparł się także na dokumentacji fotograficznej i nr. VIN pojazdu , który mówi kiedy pojazd został wyprodukowany i z jakim wyposażeniem , które biegły w opinii uwzględnił . Ponownie podkreślił ,że wycena szczegółowa jest niemożliwa , bo określone urządzenia dodatkowe ( np. kłonice czy urządzenia załadowcze (...) ) są w tak szerokim asortymencie , że ceny wahają się od 3 do 100 tys. zł. Na podstawie zdjęć nie można szczegółowo określić wartości pojazdu , ponadto nie wiadomo jaka zabudowa była założona w momencie wypadku. .Ponieważ samochód sprowadzony został do Polski w 2006r. i nie ma dokumentów , które pozwalałyby na ustalenie historii poszczególnych podzespołów ( ustna opinia biegłego k – 168 ) . Odnoszą się do zarzutów dotyczących kalkulacji kosztów naprawy biegły powtórzył , że oparł się o oględziny uszkodzonego pojazdu dokonane przez likwidatora szkody po wypadku i oględziny rzeczoznawcy powołanego przez powodów . W obu tych oględzinach rozbieżność dotyczy tylko innego zakwalifikowania uszkodzeń dachu kabiny i ramy samochodu . Biegły zakwalifikował ramę do wymiany ( co spowodowało zwiększenie kosztów robocizny o około 30 % ) przy uwzględnieniu rodzaju jej uszkodzeń ( przekoszona ) absurdem byłoby jej naprawianie . Dach kabiny zakwalifikował do naprawy . Odnośnie zarzutów dotyczących uszkodzeń nie mających związku z wypadkiem biegły uwzględnił to w wycenie pojazdu jako stan utrzymania pojazdu i dbałość o pojazd – w wysokości 5 % .Podniósł , że te uszkodzenia zostały dobrze opisane w kalkulacji naprawy obu w/w rzeczoznawców , i są to typowe uszkodzenia związane z eksploatacją pojazdu . Biegły wyjaśnił także , że ustalając wartość rynkową pojazdu oparł się na danych z Internetu z określonych firm zajmujących się profesjonalnym obrotem tego typu pojazdami i wyciągnął z tego wnioski . Stron internetowych nie załączał , gdyż byłoby tego zbyt wiele ( opinia ustna k – 168 ) . W ocenie Sądu opinia biegłego sporządzona jest fachowo i rzetelnie . Sąd wziął pod uwagę poziom wiedzy biegłego , stanowczość wyrażonych przez biegłego ocen oraz sposób motywowania sformułowanego w opinii stanowiska . Wskazał on rzeczowe argumenty na poparcie swoich końcowych wniosków opinii . Podtrzymał swoje stanowisko także w opinii ustnej na rozprawie w dniu 25 września., w której uwzględnił wszelkie zastrzeżenia stron i rzeczowo się do nich odniósł . Logiczna i przekonywująca jest argumentacja biegłego z opinii ustnej , co do uwzględnienia wyposażenia dodatkowego pojazdu przy jego wycenie sprzed szkody , a także odparcie głównego zarzutu powodów, tj. nie dokonania oględzin uszkodzonego pojazdu . Biegły oparł się na oględzinach dokonanych przez likwidatora szkody bezpośrednio po wypadku , a także na oględzinach rzeczoznawcy powołanego przez powodów . Powyższe oględziny zawierają szczegółowy opis uszkodzeń pojazdu i jak podkreślał biegły są ze sobą zgodne co do rozmiaru stwierdzonych uszkodzeń . Wobec powyższego, uwzględniając fakt upływu roku od wypadku ,należy podzielić stanowisko biegłego o braku konieczności kolejnych oględzin uszkodzonego pojazdu dla wykonania opinii . Sąd nie podziela także głównego zarzutu pozwanego do opinii , tj. nie ustalenia wartości uszkodzonego pojazdu w oparciu o wyniki aukcji internetowej . Skoro nie doszło do sprzedaży uszkodzonego pojazdu w wyniku takiej aukcji , brak podstaw do przyjęcia , że jest to jedyna metoda ustalenia wartości pojazdu uszkodzonego . Tym bardziej , że jak podnosi biegły wartość aukcyjna pojazdu o tak dużej wartości i ogólności jego opisu jest niewiarygodna ( opinia ustna k – 168 ). Wobec powyższego Sąd oddalił wniosek dowodowy powodów o powołanie kolejnego biegłego . Stanowisko takie jest zgodne z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, iż potrzeba powołania innego biegłego powinna wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 04.08.1999, I PKN 20/99 ) . Sąd podzielił opinię biegłego w całości , opierając na wyliczeniach biegłego rozstrzygnięcie sprawy . W sytuacji , gdy koszty naprawy przewyższały wartość pozostałości pojazdu po wypadku, uzasadnionym było przyjęcie przez ubezpieczyciela sposobu naprawienia szkody przez wypłatę odszkodowania a nie poprzez przywrócenie stanu poprzedniego . Biegły ustalił wartość rynkową pojazdu przed szkodą na kwotę 87 800 złotych . Po odjęciu kwoty wartości pojazdu po szkodzie -13 900 zł i odszkodowania wypłaconego za uszkodzony pojazd przez pozwanego po zakończeniu postępowania likwidacyjnego ( w kwocie 30 703 zł. – do zapłaty pozostaje kwota - 43 197 zł. Powyższą kwotę , tytułem reszty odszkodowania za uszkodzenie pojazdu , należało zasądzić od pozwanego na rzecz powodów – na podstawie art. 415 kc. w zw. z art. 361 kc i art. 363 kc. Odsetki od kwoty odszkodowania zasądzono zgodnie z roszczeniem pozwu , gdyż ubezpieczyciel zobowiązany jest wypłacić odszkodowanie w terminie 30 dni od daty zawiadomienia o szkodzie - art. 14 ust.1 ustawy z 22.maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych . Dodatkowo powodowie ponieśli koszty wykonanej na ich zlecenie opinii rzeczoznawcy w wysokości 598,94 zł złotych . Dokonana przed wszczęciem postępowania sądowego ekspertyza może być istotną przesłanką zasądzenia odszkodowania. W takim wypadku koszt ekspertyzy stanowi szkodę ulegającą naprawieniu , na podstawie art. 361 k.c. ( vide wyrok S.N. z dnia 2 września 1975 I CR 505/75 ) .Ponieważ powodowie nie zgadzali się z wyceną sporządzoną przez rzeczoznawcę ubezpieczyciela , zaszła konieczność zlecenia wykonania opinii rzeczoznawcy . Koszty te były zatem celowe i ekonomicznie uzasadnione . Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu stanowił art. 100 kpc . i Sąd dokonał ich stosunkowego podziału . Powodowie wygrali sprawę w 46 % a tym samym przegrali w 54 % i takim stosunku należało rozliczyć koszty procesu . Suma kosztów poniesionych przez powodów daje kwotę – 9 004zł. (opłata od pozwu 4731 zł.+ koszty zastępstwa procesowego 3617 zł + poniesione koszty opinii biegłego 656 zł. ) . Dodanie do tego kosztów powoda w kwocie 3617 zł (koszty zastępstwa procesowego ) daje sumę kosztów obu stron w kwocie 12 621 zł. Uwzględniając stosunek w jakim każda ze stron utrzymała się ze swoim roszczeniem, należało zasądzić od pozwanego na rzecz powodów kwotę 3199 zł. Sędzia SO Małgorzata Holz .