Sad powszechny, I C 34/15

(1)o zapłatę oddala powództwo. Sygn. akt IC 34/15 UZASADNIENIE (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna w W. wystąpiła przeciwko P. S.

(2)z powództwem o zapłatę kwoty 2.400,90 zł wraz z odsetkami umownymi od kwoty 1.800 zł w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP od dnia 01.07.2014r. do dnia zapłaty oraz z odsetkami ustawowymi od kwoty 180 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Domagała się również zasądzenia od pozwanej kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazano, iż na podstawie umowy z dnia 19 grudnia 2013r. powód nabył od (...) sp. z o.o. w W. wierzytelność wobec pozwanej w kwocie dochodzonej pozwem. Źródło zobowiązania pozwanej stanowiła umowa pożyczki z dnia 02.07.2013r. oznaczona numerem (...) , na kwotę 1.800 zł. Zawarcie umowy nastąpiło przy użyciu środków porozumiewania się na odległość, poprzez utworzenie przez pozwaną na stronie internetowej (...) , zaakceptowanie warunków umowy oraz uiszczenie opłaty rejestracyjnej w kwocie 0,01 zł. Pozwana zobowiązała się do zwrotu pożyczki wraz z prowizjami, opłatami oraz odsetkami w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP w razie zwłoki, przelewem na rachunek pożyczkodawcy – do dnia 31.07.2013r. Nadto, w razie istnienia zaległości, pożyczkodawca mógł obciążyć pozwaną kosztami wezwań do zapłaty w wysokości ryczałtowo określonej w treści umowy. Na dochodzoną kwotę składają się następujące wartości cząstkowe: 1.800 zł z tytułu niespłaconej pożyczki; 285,90 zł z tytułu odsetek umownych za opóźnienie w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP liczonymi zgodnie z warunkami umowy pożyczki za okres od dnia 01.08.2013r. do dnia 30.06.2014r.; 180 zł z tytułu prowizji; 135 zł tytułem opłat manipulacyjnych za czynności windykacyjne obliczonych zgodnie z warunkami umowy ramowej pożyczki. Powód poinformował pozwaną o dokonanym na jego rzecz przelewie wierzytelności i wezwał pozwaną do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem. Świadczenie nie zostało jednakże spełnione. W piśmie procesowym z dnia 22.09.2015r. (k. 75) powód sprecyzował, że poprawne dane pozwanej to: P. S.

(1). Pozwana nie zajęła stanowiska w sprawie, nie stawiła się również na rozprawę. P. S.

(1)jest tożsama z P. S.

(2)( PESEL (...) ). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. prowadzi działalność gospodarczą, polegającą na udzielaniu pożyczek za pośrednictwem strony internetowej (...) (drogą elektroniczną). Do zawarcia umowy pożyczki odnawialnej dochodzi w ten sposób, że pożyczkobiorca na platformie internetowej pożyczkodawcy tworzy (...) , wypełniając formularz rejestracyjny (§ 4 umowy). Następnie pożyczkobiorca zobowiązany jest do uiszczenia kwoty 0,01 zł, tytułem opłaty rejestracyjnej, na rachunek bankowy pożyczkodawcy, celem potwierdzenia danych osobowych (§ 4 ust. 5 umowy). W tytule przelewu kwoty za opłatę rejestracyjną wpisuje tekst zgodny z komunikatem zawartym w e-mailu wysłanym do pożyczkobiorcy po utworzeniu przez niego (...) . W razie braku wpisania w tytule przelewu tekstu, o którym mowa wyżej, albo nie otrzymania wraz z przelewem adresu pożyczkobiorcy, proces rejestracyjny nie może zostać zakończony (§ 4 ust. 6 umowy). W dalszej kolejności pożyczkodawca dokonuje weryfikacji danych wskazanych przez pożyczkobiorcę i informuje pożyczkobiorcę o przyznaniu bądź odmowie przyznania pożyczki. Udzielenie pożyczki jest uzależnione od pozytywnej oceny wniosku o pożyczkę oraz ryzyka kredytowego. Kwota pożyczki jest przekazywana pożyczkobiorcy na rachunek bankowy w terminie nie dłuższym niż 7 dni od wydania pozytywnej decyzji (§ 6 umowy). Za udzielenie pożyczki pożyczkobiorca zobowiązany był do zapłaty odsetek, opłat i prowizji określonych w umowie lub warunkach pożyczki (§ 7 umowy). W przypadku opóźnienia w spłacie pożyczki, pożyczkodawca uprawniony był do naliczania odsetek umownych za zwłokę w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP oraz obciążenia pożyczkobiorcy kosztami wezwań do zapłaty, a to w kwocie 35 zł - za pierwsze wezwanie do zapłaty wysłane drogą pocztową po upływie 30 dni od terminu spłaty pożyczki, 45 zł - za przesłanie drugiego wezwania do zapłaty drogą pocztową, po upływie 60 dni od terminu spłaty pożyczki oraz 55 zł - za wysłanie trzeciego wezwania do zapłaty drogą pocztową po upływie 90 dni od terminu spłaty pożyczki (§ 10 umowy). Dowód: wydruk umowy pożyczki odnawialnej (...) z załącznikami k. 61-65. W dniu 02.07.2013r. na stronie internetowej (...) wygenerowany został dokument zatytułowany „Twoje warunki umowy pożyczki w (...) ”, w którym, jako pożyczkobiorca figurowała P. S.

(2)zamieszkała w K. przy ul. (...) , wysokość pożyczki oznaczona została na kwotę 1.800 zł, prowizja na kwotę 180 zł, zaś termin spłaty pożyczki na 01.08.2013r. Pożyczkę oznaczono numerem (...) . Dowód: wydruk „Twoje warunki umowy pożyczki w (...) ” k. 66. Wcześniej, tj. w dniu 06.05.2013r. na rachunek bankowy pożyczkobiorcy wpłynęła kwota w wysokości 0,01 zł, uiszczona przez osobę oznaczoną jako P. S.

(2), zamieszkała w K. przy ul. (...) .W tytule przelewu klienta potwierdziła rejestrację i zgodziła się na warunki umowy pożyczki (...) nr (...) . Dowód: potwierdzenie przelewu k. 71. W dniu 02.07.2013r. (...) sp. z o.o. w W. dokonał wpłaty środków w wysokości 1.800 zł na rachunek bankowy (...) , tytułem umowy pożyczki (...) , wskazując dane odbiorcy: P. S.

(2), zamieszkała w K. przy ul. (...) . Dowód: potwierdzenie przelewu k. 72. W dniu 02.09.2013r. sporządzono pismo zaadresowane do P. S.

(2)zamieszkałej przy ul. (...) w K. , zatytułowane „Wezwanie do zapłaty z propozycją zawarcia ugody”. W dniu 01.10.2013r. sporządzono pismo zaadresowane do P. S.

(2)zamieszkałej przy ul. (...) w K. , zatytułowane „Wezwanie do zapłaty”. W dniu 31.10.2013r. sporządzono pismo zaadresowane do P. S.

(2)zamieszkałej przy ul. (...) w K. , zatytułowane „Ostateczne wezwanie do zapłaty”. W dniu 03.07.2014r. sporządzono pismo zaadresowane do P. S.

(2), zatytułowane „Przedsądowe wezwanie do zapłaty”. Dowód: pisma (...) sp. z o.o. w W. k. 67-

1. W dniu 30.11.2013r. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna w W. zawarły „Umowę (...) ”, zgodnie z postanowieniami której, (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna w W. miała przejąć od spółki (...) zarząd ryzkiem kredytowym związanym z udzielaniem przez (...) sp. z o.o. w W. krótkoterminowych pożyczek na rzecz osób fizycznych. Z tego tytułu miała otrzymać od spółki (...) wynagrodzenie. W dniu 30.12.2013r., (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sporządził dokument zatytułowany „Zawiadomienie o rozliczeniu z dostawą fizyczną”, na mocy którego scedowano na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo-akcyjnej w W. wierzytelności opisane w załączniku do zawiadomienia. Zgodnie z protokołem Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia spółki (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo-akcyjnej w W. z dnia 21.01.2014r., Rep. (...) spółka zmieniła nazwę na (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna. Dowód: „Umowa (...) z 30.11.2013r. wraz z załącznikiem k. 26-31; potwierdzenie transakcji kredytowego instrumentu pochodnego k. 32-51; zawiadomienie o rozliczeniu z fizyczną dostawą wraz z załącznikiem k. 52-56; zawiadomienie o zdarzeniu kredytowym k. 5758; protokół Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia (...) spółki z o. o. (...) w W. k. 59-
2. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 354 § 1 k.c. , dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego. W myśl art. 6 k.c. , ciężar udowodnienia faktów prawotwórczych, spoczywa na osobie, która wywodzi z nich skutki prawne. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, tzw. onus probandi spoczywa na tym, kto przedstawia określone twierdzenia. Przepis art. 3 k.p.c. zobowiązuje strony do dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiania dowodów. Ciężar dowodu z reguły spoczywa na powodzie aż do momentu wykazania zasadności podnoszonego roszczenia (udowodnienia faktów będących podstawą żądania). Później, następuje jego przesunięcie na stronę pozwaną. W ocenie sądu powód nie wykazał zasadności dochodzonego pozwem roszczenia. Zgodnie z treścią art. 720 § 1 i 2 k.c. , przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki, której wartość przenosi pięćset złotych, powinna być stwierdzona pismem. Natomiast w świetle art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (Dz.U.2011 poz. 715), umowa o kredyt konsumencki powinna być zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę. Z kolei przepis art. 47 tej ustawy stanowi, że postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać uprawnień konsumenta przewidzianych w ustawie. W takich przypadkach stosuje się przepisy ustawy. Umowy zawierane z konsumentem przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość, są umowami na odległość, w rozumieniu - obowiązujących w dacie, w której miało dojść do zawarcia umowy z pozwaną - przepisów ustawy z dnia 2 marca 2000 roku o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U.2012 poz.1225). Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 2 i 3 tej ustawy, propozycja zawarcia umowy w postaci oferty, zaproszenia do składania ofert lub zamówień albo do podjęcia rokowań powinna jednoznacznie i w sposób zrozumiały informować o zamiarze zawarcia umowy przez tego, kto ją składa. Posłużenie się telefonem, wizjofonem, telefaksem, pocztą elektroniczną, automatycznym urządzeniem wywołującym lub innym środkiem komunikacji elektronicznej w celu złożenia propozycji zawarcia umowy może nastąpić wyłącznie za uprzednią zgodą konsumenta. Natomiast, jak wynika z treści art. 11 ustawy z dnia 18 lipca 2002 roku o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U.2002 poz. 1204), w sprawach nieuregulowanych w ustawie do świadczenia usług drogą elektroniczną, w szczególności do składania oświadczeń woli w postaci elektronicznej, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego oraz innych ustaw. Niewątpliwie forma zawierania przez strony umów przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość jest coraz bardziej powszechna. Niemniej jednak, z uwagi na jej specyfikę, polegającą na braku bezpośredniego kontaktu stron, obowiązkiem sądu orzekającego w konkretnej sprawie, jest wnikliwa analiza materiału dowodowego, celem ustalenia istnienia źródła roszczenia. W takim przypadku nie ma bowiem również pewności czy strona umowy jest w istocie tą, za którą się podaje (por. wyrok SO we Wrocławiu z dnia 02.10.2015r., II Ca 1194/15). W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie, w oparciu o zaoferowane przez stronę powodową dowody nie sposób stwierdzić, iż pomiędzy pozwaną a spółką (...) sp. z o.o. w W. w ogóle doszło do zawiązania węzła obligacyjnego. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zgodnie z treścią wydruku umowy pożyczki odnawialnej, dołączonego do pozwu (k. 61-63), jednym z warunków zakończenia procesu rejestracji pożyczkobiorcy i akceptacji warunków umowy, było uiszczenie przez niego opłaty rejestracyjnej w kwocie 0,01 zł oraz wpisania w tytule przelewu tekstu zgodnego z komunikatem zawartym w e-mailu wysłanym do pożyczkobiorcy po utworzeniu Profilu Klienta. Strona powodowa nie przedłożyła jednak żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że wskazane warunki w realiach rozpoznawanej sprawy zostały spełnione. Nie dowodzi powyższego przede wszystkim zaoferowany przez powoda dokument w postaci potwierdzenia przelewu kwoty 0,01 zł na rachunek pożyczkodawcy (k. 71). Jakkolwiek osoba w nim wskazana, tj. P. S.

(2), potwierdziła rejestrację i zgodziła się na warunki kontraktu, jednak przelew dotyczy umowy nr (...) , a zatem innej aniżeli opisana w pozwie (nr (...) ). Ponadto wpłata nastąpiła w dniu 06.05.2013r., gdy tymczasem umowa pożyczki, mająca stanowić źródło roszczenia zgodnie z treścią pozwu, zawarta została w dniu 02.07.2013r. Niezgodność dotyczy również adresu pozwanej opisanego w tytule przelewu, z tym wskazanym w pozostałych dokumentach złożonych w aktach sprawy. Podkreślić w dalszej kolejności trzeba, że zarówno z uzasadnienia pozwu, jak i z treści dokumentów złożonych przez stronę powodową nie wynika, jaka miała być treść tekstu, który pozwana winna była zamieścić w tytule przelewu kwoty 0,01 zł, zgodnie z komunikatem zawartym w e-mailu pożyczkodawcy, celem ukończenia procedury rejestracji. W tym stanie rzeczy uznać należało, że nie wykazał w ogóle faktu zawarcia przez pozwaną umowy pożyczki z pierwotnym powodem. Z kolei dokument zatytułowany „Twoje warunki umowy pożyczki w (...) ” stanowi jedynie wydruk komputerowy i samoistnie nie stanowi dowodu na zawarcie umowy. O istnieniu kontraktu świadczyć nie może w dalszej kolejności potwierdzenie przelewu kwoty 1.800 zł, odpowiadającej wartości pożyczki (k. 72). Zgodnie z treścią art. 15 przywołanej już wyżej ustawy z dnia 2 marca 2000 roku o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny , spełnienie świadczenia niezamówionego przez konsumenta następuje na ryzyko przedsiębiorcy i nie nakłada na konsumenta żadnych zobowiązań. Niezależnie od tego, podkreślić należy, że sam przelew środków, nawet, jeśli zostałby dokonany w istocie na rachunek bankowy należący do pozwanej, nie mógł skutkować nawiązaniem stosunku obligacyjnego w postaci umowy pożyczki. Ponadto powód, co wymaga przypomnienia, żądanie zapłaty wywodzi z umowy, którą to okolicznością sąd jest związany ( art. 321 k.p.c. ). Z kolei dokumenty w postaci wezwań do zapłaty skierowane do pozwanej (k. 67-70) stanowią jedynie wydruki nieopatrzone podpisem. Brak również jakiegokolwiek potwierdzenia, że zostały pozwanej w ogóle doręczone. Niezależnie powyższego, sąd zauważa, że w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie pozwu było sprzeczne z innymi dołączonymi do niego dowodami. Strona powodowa wskazywała m.in., że spłata należności miała nastąpić w dniu 31.07.2013r., podczas gdy z wydruku komputerowego (k. 66) wynikało, że termin spłaty ustalono na dzień 01.08.2013r. Rodziło to wątpliwości, co do zgodności twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie z rzeczywistym stanem. Nie bez znaczenia było również, że odpis pozwu doręczono pozwanej w trybie art. 139 § 1 k.p.c. , a zatem przy zastosowaniu fikcji prawnej i trudno mówić w tym przypadku o swoistym przyznaniu przez pozwaną faktów wskazanych przez powoda. Pozwana istotnie nie stawiła się na rozprawie i nie odniosła się pisemnie do żądania pozwu. W takiej sytuacji, w myśl. art. 339 § 1 k.p.c. , sąd zobligowany był rozstrzygnąć sprawę wyrokiem zaocznym. Dostrzeżenia jednakże wymaga, że wprowadzenie przez art. 339 § 2 k.p.c. domniemania zgodności twierdzeń powoda z rzeczywistym stanem rzeczy nie ma charakteru bezwzględnego. W razie bowiem, gdy przytoczone okoliczności budzą uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa, sąd nie ma obowiązku, a nawet nie może zastosować domniemania wynikającego z treści przywołanego przepisu. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, zgodnie z argumentacją przytoczoną wyżej. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sadu Najwyższego, wyrażonym m.in. w wyroku z dnia 6 czerwca 1972 r., III CRN 30/72, wedle którego niezależnie od ustalenia podstawy faktycznej, sąd zawsze jest zobowiązany rozważyć, czy żądanie pozwu jest zasadne w świetle norm prawa materialnego, a negatywny wynik takiej analizy powoduje wydanie wyroku zaocznego oddalającego powództwo. Tymczasem twierdzenia pozwu w niniejszej sprawie i mający je uzasadniać materiał dowodowy budzi uzasadnione wątpliwości sądu co do przysługiwania powodowi względem pozwanej roszczenia wynikającego z umowy pożyczki. Mając na uwadze, że w oparciu o zaoferowane przez powoda dowody nie można stwierdzić, że doszło do nawiązania stosunku obligacyjnego z pierwotny wierzycielem, to również za nieskuteczną uznać należało umowę przelewu wierzytelności, w treści której powód upatruje legitymacji czynnej w sprawie. Zresztą dodać należy, że do pozwu nie dołączono zawiadomienia o zbyciu wierzytelności. W świetle powyższego, sąd uznał, że roszczenie nie zostało udowodnione, co skutkowało oddaleniem powództwa. Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku zaocznym.