Sad powszechny, I ACz 1736/13

I A Cz 1736/13 POSTANOWIENIE Dnia 30 października 2013 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Jan Futro (spr.) po rozpoznaniu dnia 30 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w P. przeciwko T. W. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt IX Gc 129/13 oddala zażalenie. Jan Futro UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy oddalił wniosek pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie przedłożonych przez pozwanego dokumentów należy uznać, iż pozwany jest w stanie uiścić opłatę od apelacji w wysokości 5 984 zł. W 2012 r. pozwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychód w wysokości 6 280 019,34 zł. Fakt uzyskiwania tak relatywnie wysokich przychodów świadczy o tym, że pozwany z pewnością miał możliwość zaoszczędzenia odpowiedniej kwoty na ponoszenie ewentualnych kosztów sądowych. Uznał też, że koszty sądowe nie powinny być traktowane jako wydatki, które podlegają zaspokojeniu w ostatniej kolejności i tylko wtedy, gdy stronie pozostaną wolne środki finansowe. Z twierdzeń pozwanego wyraźnie wynika, że posiada środki pieniężne, ale przeznacza je na wypłatę wynagrodzeń dla pracowników. Jak podkreśla się w orzecznictwie, w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się m.in., że dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania - postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24.07.1980 r., I CZ 99/80, LEX nr 8257. Na postanowienie to zażalenie wniósł pozwany, zarzucając mu sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych Sądu I Instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na błędnym przyjęciu, że możliwości finansowe oraz majątkowe pozwanego pozwalają mu na uiszczenie kosztów sądowych, w tym opłaty od apelacji w kwocie 5 984 zł. W konsekwencji wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie przez Sąd Apelacyjny wniosku pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych chociażby w części ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Uzasadniając powyższe wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo (...) z siedzibą w O. . Przeważającym przedmiotem działalności gospodarczej pozwanego jest obróbka mechaniczna elementów metalowych. Aktualnie pozwany znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, spowodowanej przede wszystkim złą sytuacją na rynku i znaczącym pogorszeniem się uwarunkowań gospodarczych - zwłaszcza w zakresie prowadzonej przez pozwanego działalności. W chwili obecnej na pozwanym ciążą liczne zobowiązania również wobec innych kontrahentów - wierzycieli, z którymi pozwany stara się prowadzić negocjacje, celem ustalenie warunków dobrowolnej spłaty zadłużeń. Łączna kwota przedmiotowych zaległości na dzień 30 kwietnia 2013 roku wynosi 2 703 805,99 zł. Ponadto, pozwany posiada zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 170 115,40 zł oraz zaległości wobec Urzędu Skarbowego w kwocie 105 233,30 zł. Wskazane powyżej kwoty dotyczą stanu na dzień 30 kwietnia 2013 roku i ciągle rosną. W stosunku do pozwanego toczą się też liczne postępowania sądowe o zapłatę. Wszelkie posiadane przez pozwanego wolne środki finansowe przeznaczone są na wypłatę wynagrodzeń za pracę dla pracowników firmy (...) . Jest to zdecydowanie priorytet dla pozwanego. Na marginesie wskazał, że zaległe wynagrodzenia dla wszystkich pracowników wynoszą łącznie ok 150 000 zł netto Dodatkowo pozwany ponosi wydatki w kwocie 8 000 zł miesięcznie związane z utrzymaniem firmy oraz wydatki w kwocie 2 000 zł miesięcznie z tytułu prowadzenia gospodarstwa domowego (opłaty stałe, takie jak media) oraz z tytułu zakupu żywności, lekarstw, artykułów chemicznych i higienicznych itp. Posiadany majątek tak ruchomy jak i nieruchomy jest zajęty a pozwany nie ma możności zaciągnięcia żadnego kredytu. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Zażalenie okazało się niezasadne. Zwolnienie od kosztów sądowych osoby fizycznej będącej właścicielem przedsiębiorstwa reguluje art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz. U. z 2010 r. nr 90 poz.594 ze zm. dalej: ustawa). Zgodnie z wskazanym art. 102 ust. 1 ustawy zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, która złożyła oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć, zatem należy, że zgodnie z wolą ustawodawcy koszty sądowe wyprzedzają jedynie koszty utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny. W tej sytuacji badaniu i ocenie w trybie art. 233 § 1 k.p.c. podlega wyłącznie okoliczność, czy osoba ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych jest w stanie zapłacić koszty sądowe bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Wszelkie inne okoliczności nie mają dla rozstrzygnięcia znaczenia. Nie ma też żadnych podstaw do przyjmowania, że w przypadku przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną należy badać kwestię ewentualnego uszczerbku dla prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa w takim zakresie, w jakim koniecznym jest zachowanie dóbr niezbędnych do jego prowadzenia tym bardziej, że jak wynika z treści art. 103 ustawy od kosztów sądowych w przypadku przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, jako osoby prawne, nie ma w ogóle żadnych preferencji. Nie powinno ulegać wątpliwościom, że wskazane przychody pozwanego pozwalają mu na zaspokojenie potrzeb jego i żony a także zapłatę wskazanej przez Sąd Okręgowy opłaty. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. orzekł jak w postanowieniu. Jan Futro