Sad powszechny, VI Gz 205/16

Sygn. akt VI Gz 205/16 POSTANOWIENIE Dnia 27 września 2016 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Andrzej Borucki SSO Barbara Frankowska SSO Beata Hass-Kloc (spr.) Protokolant: asyst. sędziego Agnieszka Wasilewska - Kardyś po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa: T. G. prowadzącego działalność pod firmą (...) przeciwko : (...) P (...) S.A. w (...) , działający przez oddział w (...) S.A. o zapłatę w przedmiocie zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego w Przemyślu V Wydział Gospodarczy z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt V GC 190/16 upr postanowił uchylić zaskarżone postanowienie przekazując sprawę Sądowi Rejonowemu w Przemyślu do dalszego prowadzenia, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17.05.2016 r. Sąd Rejonowy w Przemyślu stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla miasta stołecznego Warszawy w W. . W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał na art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr (...) z dnia 12.12.2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, którego przepisy mają pierwszeństwo przed przepisami kodeksu postępowania cywilnego oraz odstępstwa od zasady ogólnej wymienione w art. 7-9 rozporządzenia. Sąd Rejonowy dalej wskazał na art. 7 pkt 5 powołanego Rozporządzenia i łącznik siedziby oddziału jednostki, z którego działalnością łączy się spór. Dalej wskazał, że spór w zakresie interpretacji warunków porozumienia stron zawartego w dniu 29.04.2014 r. i roszczenia odsetkowego powoda z tego wynikającego wiąże się z działalnością oddziału zagranicznego przedsiębiorcy, który ma siedzibę w W. . Powyższe postanowienie zaskarżył w całości zażaleniem powód wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia Sądowi Rejonowemu V Wydziałowi Gospodarczemu w P. oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Powód podniósł, że Sąd Rejonowy w Przemyślu jest właściwym ze względu na miejsce wykonania umowy o świadczenie usług transportowych w R. jak i ze względu na rachunek bankowy, na który miała zostać wykonana zapłata. Dalej wskazał, że właściwość wynikająca z art. 7 Rozporządzenia nr 1215/2012 jest przemienna, a nie wyłączna, powód do którego należał wybór wskazał na art. 7 ust. 1 a i b rozporządzenia nr 1215/2012 i miejsce wykonania umowy. W odpowiedzi na zażalenie pozwany wniósł o jego oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego podnosząc prawidłowe zastosowanie art. 7 pkt 5 rozporządzenia nr 1215/2012 , które ma pierwszeństwo przed przepisami postępowania cywilnego i stanowi samodzielną podstawę ustalania właściwości sądowej. Sąd Okręgowy mając na uwadze powyższe zważył co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Powód odchodzi roszczenia z tytułu skapitalizowanych odsetek ustawowych w kwocie 14 550,51 zł. z odsetkami od dnia wniesienia pozwu z tytułu opóźnienia w zapłacie należności z tytułu wynagrodzenia za wykonanie usług transportowych na rzecz pozwanego, polegających na transporcie materiału na budowę autostrady na odcinku R. - K. w oparciu o umowę zawartą z pozwanym z siedzibą w Grecji działającego poprzez jego oddział w (...) S.A. Przepisy regulujące jurysdykcję krajową i właściwość miejscową sądu są unormowaniami odrębnymi. Pojęcie jurysdykcji krajowej istotnie różni się od pojęcia właściwości sądu. Oznacza ono właściwość z punktu widzenia międzynarodowego (właściwość sądów danego państwa). Właściwość miejscowa dotyczy natomiast dopuszczalności postępowania przed konkretnym sądem krajowym. Brak takiej właściwości stanowi podstawę do przekazania sprawy sądowi właściwemu. /por.: uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 2014-03-28, III CZP 3/14/. Innymi słowy powołane rozporządzenie określa przed sądy jakiego państwa powód może wytoczyć powództwo. Właściwość miejscowa zaś sądu krajowego danego ustalana jest już w oparciu o przepisy krajowe, w przedmiotowej sprawie kodeksu postępowania cywilnego . Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, to przepisy rozporządzenia nr 1215/2012 na które powołują się tak Sąd I instancji jak strony, a to art. 4 i art. 7 decydują przed sąd jakiego państwa powód może wnieść powództwo przeciwko przedsiębiorcy zagranicznemu. W tym miejscu przypomnieć można, że prowadzenie działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę zagranicznego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. z dnia 8 kwietnia 2015 r. Dz.U. z 2015 r. poz. 584), możliwe jest przez utworzenie oddziału tego zagranicznego przedsiębiorcy w Polsce ( art. 85 ust. 1 u.s.d.g.). Utworzenie oddziału przez przedsiębiorcę zagranicznego jest równoznaczne z ustanowieniem w innym państwie członkowskim centrum operacyjnego, będącego przedłużeniem przedsiębiorcy macierzystego. Oddział przedsiębiorcy zagranicznego nie uzyskuje jednak osobowości prawnej odrębnej od podmiotu macierzystego. Stroną jest postępowania sądowego nadal jest sama osoba prawna , mająca swój oddział z którego działalnością wiąże się spór. Jednocześnie powołane przepisy rozporządzenia nr 1215/2012 regulują kwestie, czy powód może wytoczyć powództwo przed sąd inny niż miejsca siedziby pozwanego w Grecji /art. 4 rozp. nr (...) i łącznik domicylu/. Zarzut niewłaściwości miejscowej sądu polskiego oparty został na art. 7 pkt 5 rozp. nr (...) /. W przedmiotowej sprawie zaś przepis ten ma to znaczenie, że sąd polski jest właściwy do rozpoznania sprawy z udziałem przedsiębiorcy zagranicznego z siedzibą w Unii Europejskiej, a to z uwagi na związek z działalnością oddziału z siedzibą w Polsce. Wybór co do wytoczenia powództwa przed sąd polski z uwagi na powołany przepis /art. 7 pkt 5 rozp. nr (...) / lub grecki z uwagi na siedzibę pozwanego /art. 4 rozp. nr (...) / należy do powoda, pozwany jest jego wyborem związany. Powód dokonał wyboru wnosząc pozew przed sąd polski. Odrębną kwestią jest właściwość miejscowa sądu polskiego, którą regulują przepisy kodeksu postępowania cywilnego . Zgodnie z ogólną regułą powództwo powinno zostać wytoczone przed sąd w którego okręgu ma siedzibę pozwany / art. 30 kpc /. Powód może skorzystać właściwości przemiennej i wytoczyć powództwo przez sąd, w którego okręgu znajduje się oddział jeżeli roszczenie pozostaje w związku z działalnością tego oddziału / art. 33 kpc / jak też przez sąd właściwy ze względu na art. 34 kpc i miejsce wykonania umowy. Powód korzystający z właściwości przemiennej, dokonując wyboru spośród kilku sądów właściwych / art. 43 kpc / winien w pozwie wskazać okoliczności uzasadniające właściwość sądu / art. 187 § 1 pkt 2 kpc /, czemu w niniejszej sprawie powód dał wyraz powołując się na art. 34 kpc w zw. z art. 454 § 1 kc i miejsce spełnienia świadczenia pieniężnego. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że przyjęty w art. 34 k.p.c. łącznik w postaci "miejsca wykonania umowy" należy określać według przepisów prawa materialnego ( art. 454 k.c. ), przy czym przy ustalaniu właściwości sądu rozstrzygające znaczenie może mieć miejsce wykonania umowy jako całości albo też tylko miejsce wykonania poszczególnych zobowiązań z niej wynikających /por.: I ACz 1075/13postanow. s.apel. 2013-07-08 w P. , I ACz 268/92postanow. s.apel. 1992-06-17wKatowicach/. Sąd Okręgowy miał przy tym na uwadze, iż powód dochodzi roszczenia tytułu odsetek, a podstawą właściwości przemiennej uregulowanej w art. 34 kpc jest miejsce wykonania umowy o charakterze obligacyjnym, a nie zobowiązań wynikających bezpośrednio z ustawy /Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 7 października 1993 r. I ACz 694/93/. Jednakże kwestię właściwości sądu dla dochodzenia takiego roszczenia rozstrzygnął Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 26 kwietnia 1991 r stwierdzając, iż samoistne powództwo o odsetki za opóźnienie spełnionego świadczenia może być wytoczone przed sądem miejsca wykonania umowy ( art. 34 k.p.c. ). Pomiędzy zobowiązaniem głównym, a odsetkami za opóźnienie zachodzi związek materialny. Uprzednie istnienie zobowiązania głównego jest bowiem warunkiem powstania roszczenia o odsetki za opóźnienie. Taka relacja między tymi świadczeniami ma też swoje następstwa. Jeżeli odsetki należą się za opóźnienie w wykonaniu umowy, roszczenie o ich zapłatę jest w istocie roszczeniem o wykonanie umowy, zaś powództwo, o wykonanie umowy zawsze można wytoczyć przed Sąd miejsca jej wykonania ( art. 34 k.p.c. ). To, że obowiązek zapłaty odsetek wynika z ustawy nie ma istotnego znaczenia. Umowa jako czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy ( art. 56 kc ) / III CZP 31/91 LEX nr 527107/. Jako że miejsce wykonania umowy określa się według założeń prawa materialnego należało też wskazać, że ewentualne wątpliwości co do prawa materialnego właściwego dla oceny umowy z dnia 8.07.2013 r. leżącej u podstaw roszczenia przesądza zawarte w jej treści postanowienia § 6, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie mają przepisy Kodeksu Cywilnego . Wskazać też należy na art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych ( R. I) zgodnie z którym umowa podlega prawu wybranemu przez strony oraz na art. 4 ust. 1 b w/w rozp. , zgodnie z którym w zakresie w jakim nie dokonano wyboru prawa właściwego umowy umowa o świadczenie usług podlega prawy państwa, w którym usługodawca ma miejsce zwykłego pobytu. W konsekwencji do ustalenia miejsca wykonania umowy zastosowanie znajdzie art. 454 § 1 i 2 kc , zgodnie z którym dłużnik ma obowiązek świadczyć w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia pieniężnego, jeżeli zobowiązanie ma związek z przedsiębiorstwem dłużnika lub wierzyciela, o miejscu spełnienia świadczenia rozstrzyga siedziba przedsiębiorstwa. Podsumowując, powód będący wierzycielem prowadzi przedsiębiorstwo w J. w związku z czym, mając na uwadze powyższe rozważania oraz uwzględniwszy właściwość funkcjonalną /sprawa gospodarcza/ i wartość przedmiotu sporu, właściwym miejscowo, rzeczowo i funkcjonalnie w sprawie jest Sąd Rejonowy V Wydział Gospodarczy w P. . Sprawa przed Sądem I instancji została rozpoznana w trybie uproszczonym /k. 93, 94/. Tymczasem w sprawie brak przesłanek z art. 505 1 kpc dla rozpoznania sprawy w tym trybie, a to z uwagi na wartość przedmiotu sporu. Jeżeli zaś sprawa została wadliwie rozpoznana przed sądem rejonowym w postępowaniu uproszczonym, to sąd drugiej instancji nie może kontynuować tego błędu i powinien rozpoznać środek odwoławczy z zastosowaniem właściwych przepisów procesowych /wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 2009-03-25, V CSK 380/08/. Konsekwencją powyższego było rozpoznania zażalenia w składzie trzyosobowym tj. z wyłączeniem przepisów o postępowaniu odrębnym uproszczonym. Mając na uwadze powyższe Sąd w oparciu o przepisy art. 386 § 1 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc orzekł jak w sentencji postanowienia. W przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 108 § 2 kpc . ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...)