Sad powszechny, II Cz 654/16

POSTANOWIENIE Dnia 28 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Zbigniew Ciechanowicz (spr.) Sędziowie: SO Małgorzata Grzesik SO Wiesława Buczek - Markowska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. w Szczecinie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa E. S. przeciwko (...) w G. o zapłatę na skutek zażalenia powódki na postanowienie (...) P. (...) w S. z dnia 1 lutego 2016 r., w sprawie III Nc 3868/15 postanawia:

1. zmienić zaskarżone postanowienie w taki sposób, iż przekazać sprawę do Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie jako miejscowo i rzeczowo właściwego,
2. oddalić zażalenie w pozostałym zakresie. SSO Wiesława Buczek-Markowska SSO Zbigniew Ciechanowicz SSO Małgorzata Grzesik UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 1 lutego 2015 r. (...) P. (...) w S. stwierdził swoją niewłaściwość i sprawę przekazał do (...) W uzasadnieniu postanowienia podano, że powódka wskazała, że zawarła z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) umowę kredytu w kwocie (...) zł indeksowanego kursem (...) . Zarzuciła, że umowa ta zawiera postanowienie mające charakter klauzul abuzywnych, dotyczące sposobu przeliczania wysokości raty kredytu według kursu (...) ustalonego przez bank, co wpłynęło w niekorzystnych sposób na ustalenie wysokości raty. Wskazanej w pozwie kwoty powódka dochodzi tytułem zwrotu różnicy między wysokością środków pobranych na pokrycie rat, a wysokością środków, które powódka musiałaby uiścić na poczet tych rat, gdyby ich wysokość była określona z pominięciem klauzul abuzywnych. Uzasadniając właściwość miejscową (...) P. i (...) w S. powódka powołała się na art. (...) oraz podała, że w S. znajdują się siedziby oddziałów pozwanego (...) , a spłata kredytu była dokonywana za pośrednictwem rachunku bankowego powódki prowadzonego przez oddziały banków w S. . Pozwany wnosząc sprzeciw od wydanego nakazu w postępowaniu upominawczym podniósł również zarzut niewłaściwości miejscowej i wniósł o przekazanie sprawy do (...) Wskazał, że zgodnie z art. (...) . powództwo wytacza się przez sąd pierwszej instancji, w okręgu którego pozwany ma miejsce zamieszkania, a w przypadku osoby prawnej, zgodnie z art. (...) k.p.c. według jej siedziby. Siedziba pozwanego znajduje się w G. , co wynika z odpisu z (...) i na tej podstawie pozwany wniósł o przekazanie sprawy do wskazanego we wniosku Sądu. W odniesieniu do stanowiska powódki, która w pozwie powołała się na właściwość przemienną, pozwany podniósł, że z umowy kredytu wynika, że została ona podpisana z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) (...) z siedzibą w G. , nie zaś w związku z działalnością jakiegokolwiek oddziału pozwanego. W umowie jest informacja, że została ona zawarta nie w oddziale (...) , lecz w lokalu doradcy kredytowego - A. (...) . (...) . Uzasadnieniem dla właściwości Sądu wskazanego przez powódkę nie jest art. (...) , albowiem w oparciu o umowę kredyty nie sposób stwierdzić, gdzie dokładnie miałoby dojść do jej wykonania, a miejsce to nie zostało stwierdzone żadnym dokumentem. W konsekwencji zdaniem pozwanego brak jest podstaw do stosowania przepisów w właściwości przemiennej, a sądem właściwym jest sąd właściwości ogólnej. Oceniając wymienione okoliczności Sąd I instancji uznał zarzut niewłaściwości sądu podniesiony przez stronę pozwaną jest uzasadniony, gdyż w sprawie nie zostały ujawnione okoliczności nakazujące uznać, że przesłanka do zastosowania art. 33 k.p.c. została spełniona. Powódka uzasadniając właściwość miejscową sądu wskazała jedynie na art. (...) ., jednak z podanych przez nią okoliczności nie wynika, że powództwo pozostaje w związku z działalnością oddziału pozwanego banku położonego w okręgu (...) P. i (...) w S. , natomiast z przedłożonych dokumentów wynikają wnioski przeciwne. Jak zauważa pozwany, umowa kredytowa nie została zawarta w oddziale poprzednika prawnego pozwanego, lecz przez pośrednika działającego na rzecz poprzednika prawnego pozwanego mającego wówczas siedzibę w G. , w oddziale tego pośrednika. Sam fakt, że pozwany (...) na terenie S. posiada wiele swoich oddziałów nie pozwala na przyjęcie, iż umowa, której dotyczy żądanie pozwu, pozostaje w związku z działalnością któregoś z tych oddziałów. Powódka kwestii tej bliżej nie wyjaśnia, a w uzasadnieniu właściwości miejscowej nie podaje żadnych twierdzeń wskazujących na indywidualne powiązanie przedmiotowej umowy z którymś z oddziałów pozwanego (...) położonych w S. . Stwierdzono również, że nie jest trafny argument powódki, iż spłata kredytu była dokonywana za pośrednictwem rachunku bankowego powódki prowadzonego przez oddziały banków położone w S. , gdyż z przedłożonych dokumentów wynika, że nie były to oddziały pozwanego (...) , a nadto z żadnego materiału nie wynika również, że spłata kredytu miała być wykonywana za pośrednictwem konkretnego oddziału pozwanego (...) lub jego poprzednika prawnego, który byłby położony w S. . Zgodnie z art. (...) k.p.c. powództwo o zawarcie umowy, ustalenie jej treści, o zmianę umowy oraz o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, a także o odszkodowanie z powodu jej niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wytoczyć przed sąd miejsca jej wykonania. W razie wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być' stwierdzone dokumentem. Przepis ten dotyczy wyłącznie roszczeń w sprawach enumeratywnie w niej wymienionych. Okoliczności przedstawione w pozwie oraz skonstruowana w oparciu o nie podstawa faktyczna żądania nie są wystarczające do przyjęcia, że powódka wytacza powództwo wymienione w art. (...) k.p.c. Przede wszystkim jednak stwierdzić należy, że miejsce wykonania umowy kredytu, której roszczenie dotyczy, nie zostało stwierdzone pismem. Zgodnie z art. (...) k.c. jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione w miejscu, gdzie w chwili powstania zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub siedzibę, jednakże świadczenie pieniężne powinno być spełnione w miejscu zamieszkania lub w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia. Przepis ten daje asumpt do wnioskowania, że wykonanie umowy kredytu przez powódkę, wobec braku innych zapisów w umowie, powinno nastąpić w siedzibie kredytodawcy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła powódka, żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do prowadzenia (...) (...) P. i (...) w S. i zarzucając obrazę art. 33 k.p.c. i 34 k.p.c. poprzez niezastosowanie oraz niezastosowanie wykładni prowspólnotowej przepisów prawa. Powódka wskazała na istniejące w prawie procesowym europejskim wyraźnej ochrony konsumenta jako słabszego uczestnika obrotu prawnego. Pozwana zażądała oddalenia zażalenia. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie powódki było słuszne, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli opisane w jego treści. Uszło uwadze Sądu I instancji i stron, iż w treści umowy kredytowej z dnia 31 sierpnia 2009 r. zawarto oświadczenie, iż umowa ta została zawarta w „lokalu przedsiębiorstwa (...) w S. A. (...) . (...) w S. Pl. (...) , (...) (k. 39). Okoliczność ta jest, w ocenie Sądu odwoławczego, wystarczająca do uznania, iż zaistniała w sprawie sytuacja, w której powódka uzyskała uprawnienie do wytoczenia powództwa przed sądem wskazanym art. 33 k.p.c. , który stanowi, iż powództwo o roszczenie majątkowe przeciwko przedsiębiorcy można wytoczyć przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład główny lub oddział, jeżeli roszczenie pozostaje w związku z działalnością tego zakładu lub oddziału. Niewątpliwie S. nie był miejscem położenia „zakładu głównego” poprzednika prawnego pozwanego. Nie był również miejscem funkcjonowania „oddziału” tego (...) , podlegającym ujawnieniu w (...) ustawy z dnia (...) o (...) Tym niemniej piśmiennictwo prawnicze w sposób jednolity wskazuje na możliwość określenia zakresu znaczeniowego przytoczonego tu pojęcia przy pomocy definicji zawartych w innych aktach prawnych, np. zgodnie z art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej przez oddział należy rozumieć wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności (zob. Komentarz do (...) k.p.c. pod red. (...) , za (...) Przyjąć zatem należy, iż „oddział” przedsiębiorcy opisany w k.p.c. to pojęcie funkcjonalne dotyczące różnych form organizacyjnych związanych z prowadzeniem przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej na terenie nieraz całego kraju. Skoro zatem umowa kredytowa została zawarta w „lokalu przedsiębiorstwa (...) w S. ”, to słusznie powódka wskazując na właściwość sądu miejsca funkcjonowania pośrednika kredytowego, tj. A. (...) . (...) (...) w S. na Pl. (...) . Przy czym wskazać należy, iż w tym przypadku właściwy nie będzie (...) P. i (...) w S. , lecz (...) w S. . Mając na uwadze powyższe (...) na podstawie art. (...) (...) w zw. z art. (...) k.p.c. zmienił w przywołanym wyżej zakresie zaskarżone postanowienie, oddalając zażalenie w części związanej z oczekiwaniem powódki wskazania na (...) P. i (...) w S. jako miejscowo właściwy w sprawie. Powyższe rozstrzygnięci nie kończy postępowania w sprawie, zatem nie zaistniała konieczność rozstrzygania o kosztach postępowania zażaleniowego. (...) (...)
3. (...)
4. (...)
5. (...) (...)