Sygn. akt I Ns 176/15 POSTANOWIENIE Dnia 28 września 2016 roku Sąd Rejonowy w Zambrowie I Wydział Cywilny W składzie następującym Przewodniczący – SSR Marta Kołakowska Protokolant – Danuta Sawicka po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 28 września 2016 r. w Zambrowie sprawy z wniosku J. G. z udziałem B. G. , A. M. o stwierdzenie nabycia spadku po M. G.
(1)I. Stwierdza, że spadek po M. G.
(1)s. F. i E. zmarłego dnia (...) . w Ł. , ostatnio stale zamieszkałego w S. na podstawie testamentu notarialnego z dnia (...) roku sporządzonego przez notariusz D. P. (...) , otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Zambrowie w sprawie I Ns 76/14 w dniu 08 kwietnia 2014 roku nabył: syn J. G. (syn M. i Z. ) w całości. II. Kosztami sądowymi obciąża w całości uczestniczkę postępowania A. M. , zaś szczegółowe ich wyliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu. III. Stwierdza, że zainteresowani koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie ponoszą we własnym zakresie. Sygn. akt I Ns 176/15 UZASADNIENIE J. G. złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po M. G.
(1)zmarłym w dniu (...) roku w Ł. . Wnosił o stwierdzenie, że spadek po zmarłym na podstawie testamentu notarialnego z dnia (...) roku nabył J. G. w całości. W odpowiedzi na wniosek uczestniczka postępowania A. M. wskazała, że kwestionuje testament notarialny, wnosi o jego unieważnienie z powodu niepoczytalności spadkodawcy w chwili sporządzenia oraz wnosi o stwierdzenie nabycia spadku po M. G.
(1)z mocy ustawy. Uczestniczka postępowania B. G. poparła wniosek. Sąd ustalił i zważył co następuje: M. G.
(1)syn F. i E. zmarł w dniu (...) roku w Ł. , ostatnio stale zamieszkiwał w S. . Zmarły pozostawił po sobie żonę Z. G. , która zmarła w dniu (...) roku, córki B. G. i A. M. oraz syna J. G. . Syn M. G.
(2)zmarł w dniu (...) . (dowód zapewnienie złożone przez B. G. k. 33). W dniu (...) roku we wsi (...) , w gminie Z. , spadkodawca M. G.
(1)przed notariusz D. P. sporządził testament, w którym do całości spadku powołał swojego syna J. G. (k. 5). Testament ten został otwarty i ogłoszony w dniu 08 kwietnia 2014r. przed Sądem Rejonowym w Zambrowie (k. 32). Powyższe ustalono w oparciu o: testament (k. 5), odpisy skrócone aktów stanu cywilnego (k. 5), dokumentację medyczną (k. 22 – 27, 45, 59-68, 92, 122, 128, 134, 137 , 146 – 147 , 186, 334 – 336), zapewnienie (k. 33v ), zeznania świadków: M. G.
(3)(k. 93 v), J. D. (k. 93v – 94), D. P. (k. 161 v) , A. Ł. (k. 162), opinie biegłych z zakresu neurologii i psychologii (k. 214 – 228), opinię uzupełniającą biegłego z zakresu neurologii (k. 537 – 540), opinię sodowo – psychiatryczną biegłej z zakresu psychiatrii wraz z opinią uzupełniającą (k. 480 – 501, 519 - 524), akta sprawy tut. Sądu I Ns 78/15, akta SO w Łomży I C 698/09, akta SO w Łomży I C 75/11. Zgodnie z treścią art. 926 § 1 kc powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Pierwszeństwo dziedziczenia według treści testamentu ustanawia § 2 powołanego artykułu. Istnienie ważnego testamentu, tj. sporządzonego w jednej z form przewidzianych w art. 949 – 953 kc i nie dotkniętego którąkolwiek z wad określonych w art. 945 § 1 kc , wyklucza oparcie porządku spadkobrania według przepisów kodeksu cywilnego o dziedziczeniu ustawowym, jeżeli osoba, wskazana w treści testamentu jako spadkobierca, żyje w chwili otwarcia spadku w myśl reguły przewidzianej w art. 927 § 1 kc i nie została uznana za niegodną dziedziczenia w trybie art. 928 § 1 kc. Spadkodawca ma możliwość sporządzenia na mocy art. 950 kc testamentu w formie aktu notarialnego jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Ważność testamentu sporządzonego przez M. G.
(1)została zakwestionowana przez A. M. , która wskazała, że zmarły leczył się psychiatrycznie i z powodu niepoczytalności nie był w stanie sporządzić ważnego testamentu. Z uwagi na powyższe Sąd przesłuchał świadków, zgromadził dokumentację medyczną oraz dopuścił dowody z opinii biegłych z zakresu neurologii, psychologii i psychiatrii celem ustalenia czy spadkodawca w chwili sporządzenia testamentu był poczytalny. Przesłuchani w sprawie świadkowie, którym Sąd dał w pełni wiarę, podali, że spadkodawca nie sprawiał wrażenia osoby niepoczytalnej, wręcz przeciwnie był zorientowany w swojej sytuacji, miał pełną świadomość swojego postępowania. M. G.
(3)(k. 93v) kolega spadkodawcy, zeznał że spotykał się z nim w miarę możliwości, czasami było to raz w miesiącu, czasami nawet dwa razy w tygodniu. Ostatni raz widział go około pół roku przed śmiercią. Świadek wskazał, że spadkodawca był duszą towarzystwa, można z nim było porozmawiać na różne tematy. Miał problemy zdrowotne, uskarżał się na kłopoty z chodzeniem, ale nigdy nie skarżył się na pamięć czy koncentrację. Świadek nie zauważył u niego problemów z psychiką, również w marcu 2013 roku. Świadek J. D. (k. 93v-94) był lekarzem spadkodawcy. On również podał, że przy swoich licznych kłopotach zdrowotnych M. G.
(1)miał normalną świadomość. Spadkodawca dbał o swoje zdrowie, leczył się u wielu lekarzy, przyjmował leki. Kiedy przyjeżdżał do (...) zachowywał się normalnie. Również D. P. , notariusz sporządzająca testament, nie miała zastrzeżeń co do stanu psychicznego M. G.
(1)(k. 161v). Wskazała ona, że zgodnie z obowiązującymi procedurami z uwagi na trudności z poruszaniem się testatora udała się do jego miejsca zamieszkania, celem spisania jego ostatniej woli. Notariusz przed sporządzeniem aktu, przeprowadziła z nim rozmowę, po której uznała, że jest on osobą wyjątkowo sprawną intelektualnie. Podkreśliła, że jeśli miałaby jakiekolwiek wątpliwości co do tego, nie sporządziłaby aktu. W tej sprawie wątpliwości nie miała. Świadek A. Ł. (k. 162) zajmował się spadkodawcą jako lekarz. Wskazał on że nie pamięta pacjenta, jednakże po przejrzeniu historii choroby wskazał, co mu dolegało i jakie leczenie zostało zastosowane. W ocenie Sądu zeznania wszystkich świadków należy uznać za w pełni wiarygodne, świadkowie są osobami obcymi zarówno w stosunku do spadkodawcy jak i uczestników postępowania, i nie mają interesu w opowiadaniu się po którejkolwiek stronie sporu. Podstawowe znaczenie dla poczynienia ustaleń w sprawie miały opinie biegłych, które wskazują, że spadkodawca w chwili sporządzania testamentu nie znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. We wspólnej opinii biegłe z zakresu psychologii i neurologii (k. 214-228) kategorycznie stwierdziły, że w dacie sporządzania testamentu notarialnego z dnia 20 marca 2013r. M. G.
(1)nie znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Biegłe opinię sporządziły w oparciu o dane z akt sprawy oraz dokumentację medyczną spadkodawcy. Opinia jest fachowa, rzetelna i zawiera logiczne wnioski. Mniej stanowczo wypowiedział się biegły psychiatra J. C. (k. 245-254), który wskazał, że na podstawie danych dostępnych w aktach sprawy nie można jednoznacznie stwierdzić, iż w momencie testowania M. G.
(1)znajdował się w stanie psychicznym wykluczającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli ani też tej tezie zaprzeczyć. Z uwagi na brak możliwości poczynienia ustaleń na podstawie takiej opinii, zawierającej braki we wnioskach końcowych, Sąd powołał biegłą z zakresu psychiatrii M. B. (k. 480-501), która w swojej opinii wskazała, że u M. G.
(1)oprócz licznych chorób somatycznych rozpoznano zespół psychoorganiczny otępienny i organiczne zaburzenia nastroju. M. G.
(1)jednakże nie miał zaburzeń świadomości, nie miał objawów psychotycznych, nie był osobą upośledzoną umysłowo ani chorą psychicznie. W dokumentacji nie odnotowano stopnia głębokości otępienia, jednakże analiza dokumentacji, zeznania świadków oraz ocena funkcjonowania testatora pozwalają stwierdzić, iż nie miał on nasilonych zaburzeń otępiennych, które uniemożliwiłyby testowanie. W ocenie biegłej w dniu sporządzenia testamentu nie znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli . Opinia biegłej z zakresu psychiatrii M. B. jest fachowa, rzetelna i zawiera logiczne wnioski, poparte szczegółową analizą całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W tym miejscu należy podkreślić za Sądem Apelacyjnym w Łodzi, że opinia biegłego podlega ocenie według art. 233 § 1 k.p.c. , lecz w oparciu o szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej. Specyfika oceny tego dowodu wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana jest przez sąd, który nie posiada wiadomości specjalnych, w istocie tylko w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia i wiedzy powszechnej (wyrok z dn. 11.01.2013r., sygn. I ACa 1003/12). Z uwagi na szereg zarzutów wniesionych przez strony postępowania do opinii biegłych, sporządzili oni opinie uzupełniające, w których odnieśli się do stawianych zarzutów nie zmieniając jednakże wniosków zawartych w opiniach głównych (k. 301-303 opinia z zakresu psychiatrii J. C. , k. 519-524 opinia z zakresu psychiatrii M. B. , k. 537-540 – opinia z zakresu neurologii). W świetle opinii sporządzonych przez biegłych powołanych w sprawie oraz po analizie pozostałego zgromadzonego materiału dowodowego należy stwierdzić, iż testament sporządzony przez M. G.
(1)jest ważny a jego forma zgodna z przepisami prawa. Nie znalazły potwierdzenia twierdzenia uczestniczki postępowania, że w czasie sporządzania testamentu M. G.
(1)miał zniesioną świadomość albo nie miał możliwości swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli. Z uwagi na to, Sąd na mocy testamentu sporządzonego w dniu (...) roku przed notariusz D. P. (...) stwierdził, że spadek po M. G.
(1)nabył jego syn J. G. w całości. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 520 § 1 kpc wskazując, że zainteresowani ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie we własnym zakresie. Kosztami sądowymi zaś na mocy art. 520 § 2 kpc obciążył w całości uczestniczkę postępowania A. M. , z uwagi na fakt, że wyłącznie ona kwestionowała testament, a jej twierdzenia nie ostały się wobec ustaleń poczynionych przez Sąd. Na mocy art. 108 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc szczegółowe wyliczenie kosztów sądowych pozostawiono referendarzowi sądowemu.