Sad powszechny, V ACa 656/15

Sygn. akt V ACa 656/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 września 2016 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Lucjan Modrzyk Sędziowie : SA Aleksandra Janas (spr.) SO del. Katarzyna Żymełka Protokolant : Mirosław Kruk po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w D. przeciwko A. J. o zapłatę na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt X GC 395/13 oddala apelację i zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 13.401 (trzynaście tysięcy czterysta jeden) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. SSO del. Katarzyna Żymełka SSA Lucjan Modrzyk SSA Aleksandra Janas Sygn. akt V ACa 656/15 UZASADNIENIE W dniu 17 września 2013r. powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w D. wystąpiła do Sądu Okręgowego w Gliwicach z pozwem, w którym domagała się zasądzenia od pozwanej A. J. kwoty 367.487zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz kosztów procesu. Uzasadniając żądanie podała, że poniosła szkodę na skutek wadliwego wykonania przez pozwaną umowy o dostarczenie podpór wsadu III pieca (...) w ramach zamówienia (...) . Na dochodzoną należność składały się dodatkowe koszty związane z pracą polegającą na każdorazowym układaniu podpór w trzonie pieca w wysokości 34.160zł, utracone korzyści w wysokości 221,247zł oraz koszt zakupu nowych podpór wynoszący 112.080zł. Ponieważ pozwana nie stawiła się na rozprawę ani nie złożyła odpowiedzi na pozew, w dniu 14 stycznia 2014r. w sprawie wydano wyrok zaoczny, uwzględniający żądanie pozwu. W sprzeciwie od tego wyroku pozwana zarzuciła brak swej legitymacji biernej w związku z tym, że powódka nie wykazała aby pozwana była następcą prawnym spółki cywilnej (...) , której zlecono wykonanie podpór, argumentowała też, że nigdy nie uznała zgłoszonej reklamacji ponieważ dostarczone podpory wykonano zgodnie z zamówieniem, a ujawnione wady były wynikiem ich niewłaściwej eksploatacji. Niezależnie od tego podniosła zarzut przedawnienia i wywodziła, że wysokość poniesionej przez powódkę szkody nie została wykazana. Zaskarżonym wyrokiem z 24 marca 2015r. Sąd Okręgowy w Gliwicach utrzymał w mocy wyrok zaoczny z 14 stycznia 2014r. co do kwoty 112.080zł z ustawowymi odsetkami od 17 września 2013r., a w pozostałej części wyrok ten uchylił i powództwo oddalił, zasądził nadto od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2.625,70zł tytułem kosztów procesu. Rozstrzygając ustalił, że pozwana wykonała złożone przez powódkę zamówienie o numerze (...) , co znalazło odzwierciedlenie w wystawionych przez nią fakturach. Tym samym pozwana przystąpiła do umowy i ją wykonała. Jako fakt nie budzący wątpliwości Sąd Okręgowy przyjął też wadliwość podpór - pozwana doręczyła powódce atest potwierdzający ich skład chemiczny i gatunek, przy czym okazało się, że dołączony przez pozwaną protokół badań był sfałszowany. Z uwagi na wadliwość 6 z 7 podpór w dniu 7 października 2011r. powódka złożyła reklamację, żądając ich wymiany. Poza sporem pozostawało też, że pozwana wymiany nie dokonała, wobec czego pismem z 5 września 2012r. powódka odstąpiła od umowy. Mając na uwadze te okoliczności Sąd Okręgowy stwierdził, że skoro powódka wykazała fakt istnienia wad, zgodnie z art.471 k.c. na pozwanej spoczywał ciężar wykazania, że spełniła wynikające z umowy świadczenie w sposób należyty, czemu jednak nie sprostała. Nie zasługiwał też na uwzględnienie zarzut przedawnienia ponieważ roszczenie powódki ma charakter odszkodowawczy i po myśli art. 118 k.c. ulega przedawnieniu po upływie trzech lat, który to termin nie upłynął, tym bardziej, że w dniu 17 września 2012r. powódka wystąpiła z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej, co doprowadziło do przerwania biegu terminu przedawnienia zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Przywołując art.566 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy stron Sąd Okręgowy stwierdził, że w razie gdy kupujący odstępuje od umowy albo żąda obniżenia ceny, może też na zasadach ogólnych ( art.471 k.c. ) żądać naprawienia szkody poniesionej na skutek istnienia wady. Sąd Okręgowy uznał też za udowodnione roszczenie odszkodowawcze wynikające z konieczności zakupu nowych podpór za kwotę 112.080zł. W pozostałym zakresie stanął na stanowisku, że żądanie pozwu nie zostało wykazane ponieważ powódka nie przedstawiła dowodów na poparcie swoich twierdzeń o kosztach związanych z wydłużonym cyklem produkcji oraz utratą spodziewanych korzyści, będącą wynikiem wadliwości podpór. Z tych przyczyn, uznając sprzeciw pozwanej za częściowo zasadny, na mocy art.347 k.p.c. utrzymał wyrok zaoczny w mocy co do kwoty, w jakiej roszczenie wykazano, a w pozostałym zakresie wyrok ten uchylił i powództwo oddalił. Rozstrzygnięcie co do odsetek zapadło na podstawie art.481 k.c. , a o kosztach procesu - w oparciu o art. 100 k.p.c. przy zastosowaniu zasady stosunkowego ich rozdziału przy uwzględnieniu, że powódka wygrała proces w 30%. W apelacji od tego wyroku w części, w jakiej wyrok zaoczny utrzymano w mocy oraz co do kosztów procesu pozwana zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego na skutek przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i dokonania jej w sposób niewszechstronny w zakresie, w jakim Sąd uznał, że pozwana jest stroną umowy zawartej pomiędzy powódką a spółką cywilną (...) z siedzibą w O. . Skarżąca zrzuciła też naruszenie prawa procesowego, to jest art.233 § 1 k.p.c. w związku z art.278 k.p.c. , poprzez przyjęcie, że złożone przez powódkę dowody w postaci badań próbek stanowiły wystarczający dowód wadliwości spornych podpór, podczas gdy poczynienie tych okoliczności, wymagało wiadomości specjalnych, a nadto poprzez przyjęcie, że pozwanej przysługuje legitymacja bierna w sprawie. W ocenie skarżącej, Sąd Okręgowy dopuścił się też naruszenia prawa procesowego, a to art.568 § 2 k.c. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie powinien znaleźć zastosowanie trzyletni termin przedawnienia, podczas gdy roszczenie powódki było roszczeniem z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej, a zatem przedawniło się po upływie dwóch lat, a także art.563 § 2 k.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej z dnia 23 stycznia 2014r. poprzez przyjęcie, że powódka zbadała sprzedaną rzecz w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju oraz zachowała uprawnienie do odstąpienia od urnowy. W oparciu o powyższe zarzuty pozwana domagała się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Domagała się nadto zasądzenia kosztów postępowania za obie instancje. Powódka wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje. Apelacja nie jest zasadna. Podniesione w niej zarzuty, w tym zwłaszcza zarzut odnoszący się do przyjętej przez Sąd Okręgowy wadliwości dostarczonych podpór do pieca hutniczego bez zasięgnięcia wiadomości specjalnych czyniły koniecznym uzupełnienie postępowania dowodowego w sposób wnioskowany przez powódkę, to jest poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Sama w sobie okoliczność dostarczenia przez pozwaną sfałszowanego atestu nie może być utożsamiana z udowodnieniem wadliwego wykonania zamówienia. O tyle skuteczny okazał się zatem zarzut naruszenia art.278 k.p.c. , że Sąd Apelacyjny dopuścił dowód z opinii Instytutu (...) w G. na okoliczność czy dostarczone przez pozwaną podpory III pieca (...) odpowiadały określonym przez powódkę parametrom technicznym zamówionych podpór oraz ich właściwościom fizyko - chemicznym i materiałowym. Na podstawie tej opinii ustalono że przedmiotowe podpory nie spełniają wymagań normy (...) dla staliwa (...) , jak również zasadniczo odbiegają od wartości podanych przez pozwaną w ateście. W zakresie właściwości mechanicznych, składu chemicznego i struktury podpory te nie spełniały wymagań podanych przez powódkę w zamówieniu nr (...) (dowód: opinia Instytutu (...) w G. , k.293-298, wyjaśnienia do opinii złożone przez jej autora J. W. na rozprawie apelacyjnej w dniu 27 września 2016r.). Opinia ta była rzetelna i wyczerpująca, jej autor udzielił odpowiedzi na wszystkie żadne mu pytania i wyjaśnił wszystkie kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, wobec czego Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw aby dowód ten pominąć. Z powyższym uzupełnieniem Sąd Apelacyjny akceptuje w pełni ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy i czyni je własnymi. Skarżąca nie zdołała podważyć ustalenia, że dostarczone przez nią podpory nie spełniały określonych w zamówieniu parametrów technicznych. Dla rozstrzygnięcia sprawy bez znaczenia było także czy i jaki stosunek prawny łączył pozwaną i wspólników spółki cywilnej (...) , do których pierwotnie kierowane było zamówienie o numerze (...) skoro bez wątpienia zamówienie to ostatecznie przyjęła i wykonała pozwana przy akceptacji powódki. Najpóźniej więc z tą chwilą pomiędzy stronami została zawarta umowa o dostarczenie podpór wsadu III pieca (...) o treści wynikającej z opisanego zamówienia. Bezsporne było, że to pozwana, a nie spółka cywilna (...) , wystawiła faktury obejmujące należność za wykonanie zamówienia wraz z atestem i że pozwana należność tę otrzymała. Ponadto przedstawiciel pozwanej, a nie wspólników spółki (...) brał udział w prowadzonych pomiędzy stronami rozmowach związanych z wadliwością dostarczonego towaru. W tych okolicznościach nie ma podstaw aby zanegować ustalenia Sądu Okręgowego, że to pozwana była stroną umowy zawartej z powódką, co z kolei uzasadnia legitymację bierną pozwanej w niniejszym postępowaniu. Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się też naruszenia prawa materialnego, w tym wskazanych w apelacji przepisów art.568 § 2 k.c. oraz art.563 § 2 k.c. Odmiennie niż podnosi skarżąca, przedmiotem sprawy nie były roszczenia z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej, lecz roszczenie o naprawienie szkody wynikającej z nienależytego wykonania przez pozwaną ciążącego na niej zobowiązania ( art.471 k.c. ). Szkoda powódki związana była z koniecznością poniesienia kosztów zakupu nowych podpór w wysokości zasądzonej zaskarżonym wyrokiem. Nie ma też żadnych podstaw aby zarzucić powódce niedochowanie aktów staranności w postaci polegające na braku zbadania nabytych podpór w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju skoro po pierwsze, dochodzone roszczenie nie jest oparte na przepisach o rękojmi, a po wtóre wady miały charakter ukryty i ujawniły się dopiero po pewnym czasie w trakcie eksploatacji pieca. Odnosząc się z kolei do zarzutu przedawnienia - roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej nienależytym wykonaniem zobowiązania przedawnia się na zasadach ogólnych - zgodnie z art. 118 k.c. termin ten dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 3 lata. Szkoda powódki powstała najwcześniej w sierpniu 2012r., kiedy to doszło do zakupu nowych podpór, a w dniu 15 września 2013r. powódka wystąpiła z niniejszym pozwem. Tym samym pomiędzy powstaniem szkody (nawet jeśli uznać, że z dniem zakupu nowych podpór powstał stan wymagalności roszczenia odszkodowawczego) a wniesieniem pozwu wskazany termin nie upłynął. Dla oceny omawianej kwestii bez znaczenia pozostaje natomiast okoliczność, że w dniu 17 września 2012r. powódka wystąpiła z wnioskiem o zawezwanie pozwanej do próby ugodowej ponieważ wniosek ten miał za przedmiot roszczenie o zwrot zapłaconej ceny, a zatem inne niż dochodzone w niniejszym postępowaniu. Podsumowując - po uzupełnieniu postępowania dowodowego zaskarżony wyrok okazał się trafny, wobec czego apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu na mocy art.385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art.98 k.p.c. Na zasądzoną na rzecz powódki kwotę składa się wynagrodzenie jej pełnomocnika w wysokości 2.700zł, przewidzianej w § 6 pkt 6 w związku z § 13 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz.461 ze zm.), a także koszty sporządzenia opinii biegłego (10.701 zł). SSO del. Katarzyna Żymełka SSA Lucjan Modrzyk SSA Aleksandra Janas