Sad powszechny, V U 709/15

Sygn. akt VU 709/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 października 2016 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Beata Łapińska Protokolant stażysta Bożena Sobczyk po rozpoznaniu w dniu 4 października 2016 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku J. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o emeryturę na skutek odwołania J. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 29 maja 2015 r. sygn. (...) oddala odwołanie. Sygn. akt VU 709/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 29 maja 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił J. K. prawa do emerytury, z uwagi na to, iż nie udowodnił on 15 - letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. W odwołaniu z dnia 3 lipca 2015 roku ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do emerytury. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. ZUS podniósł, że do stażu pracy w szczególnych warunkach zaliczył okresy wyszczególnione w świadectwach pracy w szczególnych warunkach dostarczonych przez skarżącego. Na rozprawie w dniu 5 maja 2016 roku wnioskodawca sprecyzował odwołanie w ten sposób, że wniósł o zaliczenie do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu odbywania służby wojskowej od dnia 5 kwietnia 1975 roku do dnia 7 kwietnia 1977 roku. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: J. K. , urodzony w dniu (...) , złożył w dniu 21 maja 2015 roku wniosek o przyznanie emerytury. Wnioskodawca nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. (dowód: wniosek o emeryturę k. 1-3 akt ZUS) Wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 roku udowodnił staż sumaryczny w wymiarze 28 lat i 25 dni, w tym 26 lat, 10 miesięcy i 8 dni okresów składkowych oraz 1 rok, 2 miesiące i 17 dni okresów nieskładkowych. Organ rentowy zaliczył skarżącemu do stażu pracy w warunkach szczególnych okres 13 lat i 21 dni, w tym: - od dnia 18 lutego 1974 roku do dnia 19 stycznia 1975 roku, to jest 11 miesięcy w (...) w Ł. Filia T. , - od dnia 26 kwietnia 1977 roku do dnia 31 marca 1980 roku, to jest 2 lata, 11 miesięcy, 5 dni w (...) w Ł. Filia T. , - od dnia 16 października do dnia 31 grudnia 1990 roku, to jest 9 lat, 2 miesiące i 16 dni w (...) w R. (dowód: decyzja ZUS z dnia 29 maja 2015 roku, k. 20, pismo organu rentowego z dnia 26 czerwca 2015 roku, k. 23 akt ZUS) W okresie od dnia 18 lutego 1974 roku do dnia 31 marca 1980 roku J. K. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w Ł. . (dowód: umowa o pracę z dnia 18 lutego 1974 roku, k. 3, angaż z dnia 13 lutego 1974 roku, k. 3a, rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron z dnia 7 marca 1980 roku, świadectwo pracy z dnia 20 marca 1980 roku w aktach osobowych wnioskodawcy) Początkowo skarżący był zatrudniony na stanowisku montera samochodowego. Z dniem 1 kwietnia 1974 roku pracodawca powierzył ubezpieczonemu obowiązki mechanika napraw pojazdów samochodowych. W okresie od dnia 2 grudnia 1974 roku do dnia 19 stycznia 1975 roku wnioskodawca zajmował stanowisko ładowacza. W okresie od dnia 20 stycznia 1975 roku do dnia 4 kwietnia 1975 roku wnioskodawca wykonywał obowiązki kierowcy handlowego. (dowód: umowa o pracę z dnia 18 lutego 1974 roku, k. 3, angaż z dnia 13 lutego 1974 roku, k. 3a, angaż z dnia 20 kwietnia 1974 roku, k. 5 , angaż z dnia 7 grudnia 1974 roku, k. 5a, angaż z dnia 17 stycznia 1975 roku, k. 5b akt osobowych wnioskodawcy) Zajmując stanowisko kierowcy handlowego, w okresie od dnia 20 stycznia 1975 roku do dnia 4 kwietnia 1975 roku wnioskodawca jeździł pojazdem marki Ż. o ładowności około 1 tony. Wnioskodawca przewoził towary spożywcze i przemysłowe. Najpierw ładował towar, a następnie zawoził go na miejsce, gdzie dokonywał rozładunku. Obsługiwał sklepy, piekarnie, ciastkarnie, przetwórnie mięsną. Woził węgiel, a także worki z solą i mąką o wadze sięgającej nawet 50 kg. Skarżący nie posiadał wówczas odpowiednich uprawnień, aby móc dostarczać ładunek samochodami ciężarowymi. Odpowiednie kwalifikacje zdobył dopiero w okresie odbywania służby wojskowej. (dowód: zeznania świadka J. Ś. , nagranie od minuty 13:40 do minuty 19:20, okoliczności potwierdzone przez wnioskodawcę, nagranie od minuty 6:15 do minuty 11:15, protokół z rozprawy z dnia 21 czerwca 2016 roku, k. 16v akt sprawy) W okresie od dnia 5 kwietnia 1975 roku do dnia 7 kwietnia 1977 roku wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową. (dowód: kserokopia książeczki wojskowej, k. 21-22 akt o kapitał początkowy) W dniu 6 kwietnia 1977 roku wnioskodawca uzyskał pozwolenie kategorii A, B, C, E na prowadzenie pojazdów mechanicznych. (dowód: zaświadczenie z dnia 25 kwietnia 1977 roku w aktach osobowych wnioskodawcy) Po odbyciu zasadniczej służby wojskowej w dniu 26 kwietnia 1977 roku wnioskodawca powrócił do pracy w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w Ł. i powierzono mu stanowisko kierowcy – ładowacza, które to stanowisko zajmował do dnia 31 maja 1977 roku. W okresie od dnia 1 czerwca 1977 do końca zatrudnienia wnioskodawca zajmował stanowisko kierowcy konwojenta – ładowacza (kierowcy handlowego) i przypisano mu wywrotkę marki (...) . (dowód: angaż z dnia 25 kwietnia 1977 roku, umowa o pracę z dnia 26 kwietnia 1977 roku, angaż z dnia 15 czerwca 1977 roku, angaż z dnia 17 czerwca 1977 roku, angaż z dnia 15 maja 1979 roku w aktach osobowych wnioskodawcy) Następca prawny pracodawcy odwołującego wystawił dwa świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach, w których zaświadczył, że J. K. : - w okresie od dnia 18 lutego 1974 roku do dnia 1 grudnia 1974 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych wymienionym w Wykazie A dział XIV, poz. 16 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, - w okresie od dnia 2 grudnia 1974 roku do dnia 19 stycznia 1975 roku oraz od dnia 26 kwietnia 1977 roku do dnia 31 marca 1980 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunek materiałów sypkich pylistych w transporcie i prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony specjalistycznych (specjalizowanych) pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych na stanowiskach ładowacza i kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony wymienionych w Wykazie A dział VIII poz. 1 i poz. 2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. (dowód: świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 21 marca 2014 roku, (...) , świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 21 marca 2014 roku, (...) w aktach osobowych wnioskodawcy) Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2). W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało rozpoznać w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: - osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, - ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, ukończył 60 lat i nie jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego. Skarżący odwołał się od decyzji organu rentowego odmawiającej przyznania prawa do wcześniejszej emerytury, domagając się przyznania wnioskowanego prawa. Swoje stanowisko sprecyzował na rozprawie w dniu 5 maja 2016 roku wskazując, że zaliczeniu do stażu pracy w warunkach szczególnych winien podlegać okres odbywania czynnej służby wojskowej od dnia 5 kwietnia 1975 roku do dnia 7 kwietnia 1977 roku. Sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w Ł. w okresie poprzedzającym i następującym po odbywaniu zasadniczej służby wojskowej był bezsporny w świetle dokumentów znajdujących się w aktach rentowych i osobowych. Nadto ZUS zaliczył do okresu pracy w warunkach szczególnych czas zatrudnienia skarżącego bezpośrednio po zakończeniu służby wojskowej. Dlatego też spór w przedmiotowej sprawie dotyczył wyłącznie okresu poprzedzającego okres służby wojskowej. Innymi słowy, należało ustalić jakiego charakteru pracę wykonywał skarżący bezpośrednio przed dniem 5 kwietnia 1975 roku i czy była to praca w warunkach szczególnych. W tym miejscu należy zaznaczyć, że pracodawca skarżącego w wystawionym świadectwie wykonywania pracy w warunkach szczególnych nie wyszczególnił okresu zatrudnienia skarżącego na stanowisku kierowcy handlowego od dnia 20 stycznia 1975 roku do dnia 4 kwietnia 1975 roku. Ze względu na treść wyżej wymienionego dokumentu organ rentowy zakwestionował, aby wnioskodawca w spornym okresie pracował w szczególnych warunkach. Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), okresy pracy w warunkach szczególnych, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Z tym, że wówczas na ubezpieczonym spoczywa ciężar wykazania, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych. Jak wynika wprost z art. 108 ust 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. z 1967 nr 44 poz. 220 ze zm,, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1975 roku) okres odbytej zasadniczej lub okresowej służby wojskowej zalicza się do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem, pracownikom, którzy po odbyciu tej służby podjęli zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym byli zatrudnieni przed powołaniem do służby Należy podkreślić, że Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów II UZP 6/13 z dnia 13 października 2013 roku (OSNP 2014/3/42, LEX nr 1385939) stwierdził, że czas zasadniczej służby wojskowej odbytej w okresie obowiązywania art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zalicza się - na warunkach wynikających z tego przepisu - do okresu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym. Istota podjętej uchwały sprowadza się do przyjęcia zasady, że pracownikowi, który we wskazanym terminie po zakończeniu służby wojskowej podjął pracę u pracodawcy, u którego był zatrudniony w chwili powołania do tej służby, okres służby podlega wliczeniu do okresu zatrudnienia również w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie. W świetle uchwały powołane wyżej regulacje ustanawiały fikcję prawną, z której wynika, że pracownik zatrudniony w szczególnych warunkach , który po zakończeniu czynnej służby wojskowej powraca do tego zatrudnienia w przepisanym terminie, zachowuje status pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w okresie pełnienia tej służby. Oznacza to, iż zaliczenie okresu służby wojskowej do okresu pracy w szczególnych warunkach możliwe jest w takiej sytuacji, kiedy pracownik wykonujący pracę w szczególnych warunkach powołany jest do służby wojskowej i następnie po zwolnieniu z tej służby zgłasza się do pracy w przepisanym terminie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 września 2014 roku, sygn. akt III AUa 574/14) Celem zaliczenia do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu od dnia 20 stycznia 1975 roku do dnia 4 kwietnia 1975 roku i w konsekwencji okresu służby wojskowej wnioskodawca winien był zatem udowodnić, że bezpośrednio przed dniem 5 kwietnia 1975 roku wykonywał pracę w warunkach szczególnych. Wnioskodawca nie sprostał temu obowiązkowi. Z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu wynika, że wnioskodawca wykonywał obowiązki kierowcy pojazdu dostawczego marki Ż. . Powyższe potwierdził sam skarżący zaznaczając, że nie posiadał wówczas wystarczających uprawnień, które pozwalałyby mu prowadzić samochody ciężarowe. Uzyskał takowe uprawnienia dopiero w okresie odbywania służby wojskowej Wykonywanie obowiązków polegających na dostarczaniu towarów pojazdem dostawczym marki Ż. nie pozwala zaliczyć kwestionowanego przez organ rentowy okresu do pracy w warunkach szczególnych. Nie była to bowiem praca wymieniona w Wykazie A, Dział VIII, poz. 2 załącznika do rozporządzania Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, a zatem praca kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony W konsekwencji ubezpieczony nie spełnia warunków, o których mowa w art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej Ludowej. Okres zasadniczej służby wojskowej nie przypadał bowiem w czasie trwania stosunku pracy w szczególnych warunkach i nie może podlegać wliczeniu do stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku (art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej). Z tych wszystkich względów na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , Sąd odwołanie oddalił.