Sad powszechny, III U 822/15

Sygn. akt III U 822/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący SSO Józef Pawłowski Protokolant st. sekr. sądowy Ewelina Kowalska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 r. w Przemyślu na rozprawie sprawy J. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o emeryturę na skutek odwołania J. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. z dnia 30 września 2015 r., znak : (...) I. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy J. K. prawo do emerytury w ustawowej wysokości począwszy od dnia 1 września 2015r., II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. na rzecz wnioskodawcy J. K. kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt III U 822/15 UZASADNIENIE wyroku z dnia 24 listopada 2015 r. Decyzją z dnia 30 września 2015 r., znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił wnioskodawcy J. K. prawa do emerytury. W podstawie prawnej powołano art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015, poz. 748) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że Zakład odmówił przyznania emerytury, ponieważ nie został udowodniony wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakład przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 4 miesięcy i 8 dni; składkowe – 25 lat, 4 miesięcy i 25 dni; łącznie – 25 lat, 9 miesięcy i 3 dni, w tym w szczególnych warunkach/charakterze – 14 lat, 4 miesiące i 13 dni. Odwołanie od powyższej decyzji złożył w dniu 15 października 2015 r. wnioskodawca J. K. , wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do emerytury oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł. Na uzasadnienie swojego stanowiska podał, że w (...) Przedsiębiorstwie (...) był zatrudniony od 19 lutego 1973 r., początkowo jako pomocnik operatora koparki, a następnie po uzyskaniu uprawnień operatora w kwietniu 1974 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w charakterze operatora koparki o masie całkowitej powyżej 3,5 ton (od 23 do 30 ton). Najczęściej pracował na koparce produkcji W. typ (...) lub na dźwigu K-

1. Pracę wykonywał na różnych budowach, m.in. w T. , Z. , N. , co najmniej 8 godzin dziennie, niezależnie od pory roku i warunków atmosferycznych. Wnioskodawca za ten okres nie posiada świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, gdyż zakład pracy takiego mu nie wystawił. Na wykazanie charakteru swojego zatrudnienia wnioskodawca powołał się na zeznania świadków. Wnioskodawca wskazał, że w kolejnych zakładach pracy również pracował jako operator koparki i dźwigu, a organ rentowy zaliczył mu te okresy zatrudnienia do prac wykonywanych w szczególnych warunkach. Zatem uwzględniając okres zatrudnienia wnioskodawcy jako operatora koparki i dźwigu począwszy od kwietnia 1974 r. należy przyjąć, że na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał on 15 lat pracy w warunkach szczególnych, a tym samym spełnił warunek niezbędny do uzyskania prawa do nabycia emerytury w warunkach szczególnych. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazano w szczególności, że wnioskodawca w dniu 2 września 2015 r. złożył wniosek o wcześniejszą emeryturę z tytułu pracy w warunkach szczególnych; we wniosku zawarł oświadczenie, że nie jest członkiem OFE; w dniu 8 lutego 2015 r. ukończył 60 lat. Rozpatrując wniosek o emeryturę organ rentowy uznał, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodnił 25 lat, 9 miesięcy i 3 dni okresów składkowych i nieskładkowych, a zatem posiada wymagany ogólny staż pracy w wymiarze 25 lat. Nie wykazał jednak, że przed 1 stycznia 1999 r. posiada wymagany staż 15 lat pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca przedstawił wymagany dokument w postaci świadectw wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 1 lutego 2001 r. na okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o. od 1 stycznia 1976 r. do 2 kwietnia 1986 r. i od 7 maja 1987 r. do 30 czerwca 1990 r. oraz z dnia 2 września 2015 r. na okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Produkcji (...) S.A. od 9 grudnia 1997 r. do 31 grudnia 1998 r., które to okresy zostały uznane przez organ rentowy za pracę w szczególnych warunkach w łącznym wymiarze 14 lat, 4 miesiące i 13 dni. Ponieważ na okres zatrudnienia od 19 lutego 1973 r. do 31 grudnia 1975 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających zatrudnienie w szczególnych warunkach, organ rentowy odmówił uznania spornego okresu za pracę w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy w Przemyślu ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca J. K. , ur. dnia (...) , w dniu 4 września 2015 r. złożył wniosek o emeryturę, oświadczając w nim, iż nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Do wniosku wnioskodawca dołączył dokumentację poświadczającą przebieg zatrudnienia, w tym świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, z których wynika, że: był on zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o. w R. w okresie od 1 stycznia 1976 r. do 30 czerwca 1990 r., i w tym okresie od 1 stycznia 1976 r. do 2 kwietnia 1986 r. i od 7 maja 1987 r. do 30 czerwca 1990 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych na stanowisku maszynisty koparki; jest on zatrudniony w Przedsiębiorstwie Produkcji (...) S.A. w R. od 9 grudnia 1997 r. i w tym okresie od 9 grudnia 1997 r. do 31 grudnia 2008 r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonywał prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych, na stanowisku maszynisty koparek i ładowarek jednonaczyniowych i wielonaczyniowych. Wnioskodawca przedłożył w ZUS również świadectwo pracy z dnia 31 grudnia 1975 r. wystawione przez (...) Przedsiębiorstwo (...) , z którego wynika, że wnioskodawca był zatrudniony w tym zakładzie pracy od 19 lutego 1973 r. do 31 grudnia 1975 r. na stanowisku pomocnika maszynisty koparki, a następnie maszynisty koparki. W świadectwie tym pracodawca zaznaczył również, iż w czasie zatrudnienia J. K. uzyskał kwalifikacje – uprawnienia maszynisty kl. III 23 kwietnia 1974 r. Na podstawie całości zgromadzonej w aktach rentowych dokumentacji, ZUS wydał decyzję z dnia 30 września 2015 r., którą odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury, ponieważ nie został udowodniony wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. ZUS przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 4 miesięcy i 8 dni; składkowe – 25 lat, 4 miesięcy i 25 dni; łącznie – 25 lat, 9 miesięcy i 3 dni, w tym w szczególnych warunkach/charakterze – 14 lat, 4 miesiące i 13 dni. Dowód – akta organu rentowego: - wniosek o emeryturę z dnia 4.09.2015 r., - świadectwa pracy, świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach, - decyzja ZUS z dnia 30.09.2015 r. Ponadto Sąd ustalił, że wnioskodawca z dniem 19 lutego 1973 r. został zatrudniony w (...) Przedsiębiorstwie (...) jako pomocnik operatora koparki. Po ukończeniu kursu maszynisty koparki w kwietniu 1974 r. został zatrudniony już jako operator koparki. Wnioskodawca pracował na koparce gąsienicowej jednonaczyniowej typu W. K. . Wykonywał swoje obowiązki na różnych budowach pracując przy wykopach pod budowę bloków mieszkalnych, rurociągów. Wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Dowód: - zeznania świadka J. L. , - zeznania świadka R. T. . Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego, których domniemanie prawdziwości wynika z art. 244 i nast. k.p.c. , a ponadto ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron. Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadków J. L. i R. T. , jako logiczne, spójne, wzajemnie się uzupełniające, a ponadto znajdujące potwierdzenie w dowodach z dokumentów. Wynika z nich jednoznacznie, w jakim charakterze i przy jakich pracach był zatrudniony wnioskodawca w spornym okresie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie wnioskodawcy J. K. należy uznać za uzasadnione. Na podstawie art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
2. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2 art. 184). Zgodnie z art. 32 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 i 3 , zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 2 i 3 . Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się: okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (art. 32 ust. 1a pkt 1). Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2). Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32). Przepisy dotychczasowe to rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) - pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach określonych w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeśli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ponadto według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. W myśl § 3 powołanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Bezsporne w przedmiotowej sprawie pozostaje, że wnioskodawca w dniu (...) r. ukończył 60 lat; we wniosku o emeryturę zawarł oświadczenie, że nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego; a ponadto wykazał na dzień 1 stycznia 1999 r. wymagany okres zatrudnienia w wymiarze 25 lat. Zakład przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 4 miesięcy i 8 dni; składkowe – 25 lat, 4 miesięcy i 25 dni; łącznie – 25 lat, 9 miesięcy i 3 dni, w tym w szczególnych warunkach/charakterze – 14 lat, 4 miesiące i 13 dni. Organ rentowy zaliczył wnioskodawcy do pracy w warunkach szczególnych okresy zatrudnienia: w Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o. w R. w okresie od 1 stycznia 1976 r. do 2 kwietnia 1986 r. i od 7 maja 1987 r. do 30 czerwca 1990 r. oraz w Przedsiębiorstwie Produkcji (...) S.A. w R. w okresie od 9 grudnia 1997 r. do 31 grudnia 1998 r. Istotą sporu w niniejszej sprawie była więc kwestia ustalenia, czy wnioskodawca był zatrudniony, co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że wnioskodawca był zatrudniony w warunkach szczególnych również w (...) Przedsiębiorstwie (...) od dnia 23 kwietnia 1974r. do dnia 31 grudnia 1975 r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku operatora koparki. Wskazane wyżej stanowisko zajmowane przez wnioskodawcę wymienione zostało w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) w wykazie A, dziale V – „W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych”, poz. 3 – „Prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych”, , a ponadto w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego, Dziale V, poz. 3, pkt 3 – „maszynista koparek i ładowarek jednonaczyniowych i wielonaczyniowych”. Podkreślić również należy, iż w postępowaniu wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego Sąd kieruje się regułami dowodzenia określonymi w art. 227-309 k.p.c. , zwłaszcza że w przepisach regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ( art. 477 8 i nast. k.p.c. ) nie ma jakichkolwiek odrębności lub ograniczeń. Przeciwnie, art. 473 § 1 k.p.c. stanowi, że w sprawach z tego zakresu nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron, co oznacza, że fakty, od których uzależnione jest prawo do emerytury i renty oraz wysokość tych świadczeń, mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi, w tym także zeznaniami stron. Z poczynionych wyżej ustaleń wynika, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych, a tym samym spełnił wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania mu prawa do emerytury w świetle wyżej powołanych przepisów. Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Wnioskodawca wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania mu prawa do emerytury spełnił od dnia 1 września 2015 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym został zgłoszony wniosek o emeryturę. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa orzeczono, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisów art. 98, art. 99 i art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 11 ust. 2 w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490). Wskazać należy, iż rozstrzygając o kosztach zastępstwa procesowego Sąd ma na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika, charakter sprawy, wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie charakter sprawy pod względem jej skomplikowania, nakładu pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia uzasadnia przyznania minimalnej stawki wynagrodzenia. Trudno bowiem uznać, iż materia niniejszej sprawy, na tle innych podobnych spraw o prawo do wcześniejszej emerytury w związku z zatrudnieniem w warunkach szczególnych, należała do bardziej skomplikowanych, co mogłoby uzasadniać przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi w wysokości wyższej niż stawka minimalna.