Sad powszechny, I Ns 344/14

(1)i zniesienie współwłasności postanawia: 1) dokonać działu spadku po J. S.

(1), zmarłym dnia 10.03.1983 r. oraz zniesienie współwłasności nieruchomości w ten sposób, że prawo własności położonej w M. nieruchomości o powierzchni 1,20,00 ha, dla której V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Jarocinie prowadzi księgę wieczystą (...) przyznać na rzecz A. S. , syna J. i K. , 2) tytułem spłaty zasądzić od A. S. na rzecz K. S.

(1), P. S. , I. M. i M. J. kwoty po 12.875 zł (dwanaście tysięcy osiemset siedemdziesiąt pięć złotych 00/100) płatne w następujący sposób:

1. a)pierwsze raty w kwotach po 2.875 zł (dwa tysiące osiemset siedemdziesiąt pięć złotych 00/100) płatne w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia,
2. b)drugie raty w kwotach po 10.000 zł (dziesięć tysięcy złotych 00/100) płatne w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności którejkolwiek z rat, 3) kosztami postępowania obciążyć uczestnika postępowania A. S. w 36/48 oraz K. S.

(1), P. S. , I. M. i M. J. po 3/48 i w związku z tym:

1. a)nakazać ściągnąć od uczestnika postępowania A. S. na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Jarocinie) kwotę 4.321,94 zł,
2. b)nakazać ściągnąć od K. S.

(1)i P. S. na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Jarocinie) kwoty po 360,16 zł,

1. c)nakazać ściągnąć od M. J. na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Jarocinie) kwotę 220,33 zł,
2. d)zasądzić od M. J. na rzecz I. M. kwotę 139,83 zł. SSR Paweł Warczyński I Ns 344/14 UZASADNIENIE I. M. wniosła o „dział spadku po zmarłych rodzicach stron”. Podała, iż całość spadków wyczerpują udziały spadkodawców w zabudowanym dwoma budynkami mieszkalnymi gospodarstwie rolnym położonym w M. . Wnioskowała o przyznanie gospodarstwa na własność uczestnika postępowania A. S. , z zasądzeniem na rzecz jej i pozostałych uczestników postępowania spłat, w kwotach „co najmniej 17 150 zł.” W piśmie z 29.09.2014 r. pełnomocnik wnioskodawczyni oświadczył iż złożony przez niego wniosek nie jest wnioskiem o dział spadku po matce stron, polemizował ze zgłoszonym przez uczestnika postępowania żądaniem rozliczenia nakładów oraz wniósł o zasądzenie od A. S. na rzecz uczestników postępowania odpowiednich kwot z tytułu pożytków osiąganych przez uczestnika postępowania z wynajmu firmie ochroniarskiej pomieszczeń na spadkowej nieruchomości oraz wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez uczestnika postępowania z udziałów wnioskodawczyni i pozostałych uczestników postępowania w prawie własności przedmiotowej nieruchomości. Ostatecznie na rozprawie w dniu 03.11.2016 r. pełnomocnik wnioskodawczyni cofnął wszystkie żądania dotyczące rozliczenia roszczeń związanych z posiadaniem spadkowego gospodarstwa. Jednocześnie nie zgodził się na rozłożenie spłat na raty. Uczestniczka postępowania E. M. poparła wniosek o przyznanie nieruchomości na rzecz brata A. S. i jednocześnie oświadczyła, iż nie żąda od niego żadnej spłaty ( k. 20 ). Uczestnicy postępowania P. S. , M. J. , K. S.

(1)( k. 62 ) oraz J. S.

(2)( k. 139 ) udzielili pełnomocnictwa pełnomocnikowi reprezentującemu interesy wnioskodawczyni i popierali stanowisko wnioskodawczyni. Uczestnik postępowania A. S. zgodził się co do sposobu działu spadku, podniósł jednak konieczność rozliczenia nakładów, jakie poniósł on na przedmiotową nieruchomość. ( k. 38 – 41 ). Wobec braku wykonania zarządzeń Sądu przez wnioskodawczynię, Sąd w dniu 26.01.2015 r. prawomocnie zawiesił postępowanie w sprawie. Na wniosek pełnomocnika wnioskodawczyni Sąd na rozprawie w dniu 01.12.2015 r. ( k. 144 ) podjął postępowanie. Sąd ustalił, co następuje: Dla zabudowanego budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,20,00 ha położonego w M. , gmina J. , V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Jarocinie prowadzi księgę wieczystą (...) . Nieruchomość ta stanowiła własność J. S.

(1)i jego żony K. S.

(2). ( Dowód: odpis z księgi wieczystej k. 53 w aktach I Ns (...) , wypis z rejestru gruntów k. 6) J. S.

(1)zmarł 10.03.1983 r., a spadek po nim nabyli żona K. S.

(2)w 1/4 części oraz dzieci J. S.

(2), K. S.

(1), A. S. , P. S. , E. M. , I. M. i M. J. każde z nich w 3/28 części. W części dotyczącej wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego spadkobiercami byli żona K. S.

(2)w 1/4 części oraz dzieci K. S.

(1), A. S. , P. S. , E. M. , I. M. i M. J. każde z nich w 3/24 części ( Dowód: okoliczności bezsporne, postanowienie w aktach tutejszego Sądu I Ns (...) ) K. S.

(2)zmarła 19.02.2013 r., a jego spadkobiercą testamentowym jest uczestnik postępowania A. S. w całości. ( Dowód: okoliczności bezsporne, postanowienie w aktach tutejszego Sądu I Ns (...) ) W skład spadków po zmarłych J. S.

(1)i K. S.

(2)wchodzą wyłącznie ich udziały w prawie własności opisanego wyżej gospodarstwa rolnego. Gospodarstwo to jest zabudowane budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi. W części niezabudowanej nieruchomość wykorzystana jest rolniczo na obszarze 0,64,69 ha, a na powierzchni 0,36,31 ha urządzono teren rekreacyjny ze stawem. Zabudowania posiadają przyłącza energetyczne, wodne i kanalizacyjne. Aktualna wartość przedmiotowej nieruchomości wynosi 288.000 zł, a jej wartość na dzień otwarcia spadku po J. S.

(1)wynosiła ( według aktualnych cen ) 206 000 zł. Po śmierci J. S.

(1)na nieruchomości zostało wykonanych szereg prac, które podniosły wartość całej nieruchomości. ( Dowód: opinia biegłego A. K. k. 156 – 192, opinia uzupełniająca k. 198 ). Powyższy stan faktyczny był bezsporny. Wnioskodawca cofnął wniosek o rozliczenie roszczeń zainteresowanych związanych z posiadaniem gospodarstwa. Z kolei kwestia nakładów poniesionych przez K. S.

(2)i jej jedynego spadkobiercę A. S. , znalazła odzwierciedlenie w niekwestionowanej przez zainteresowanych opinii biegłego rzeczoznawcy. W sprawie nie miało żadnego znaczenia czy nakłady podnoszące wartość nieruchomości zostały poniesione wyłącznie przez A. S. czy też przy udziale jego matki – K. S.

(2). A. S. był bowiem wyłącznym jej spadkobiercą. W tym tez zakresie Sąd pominął rozbieżności w zeznaniach zainteresowanych, dotyczące czasu poniesienia nakładów na gospodarstwo. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1035 kc , jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Dział spadku może nastąpić w drodze umowy bądź na mocy orzeczenia sądu wydanego na żądanie któregokolwiek spadkobiercy, przy czym powinien obejmować on całość spadku ( art. 1037 – 1038 kc ). Z treści art. 211 kc i następnych w zw. z art. 1035 kc wynika, iż kodeks cywilny preferuje dział spadku dokonany poprzez podział fizyczny, stawiając ten sposób na pierwszym miejscu, a na kolejnych umieszczając przyznanie rzeczy jednemu ze spadkobierców, a w ostateczności zarządzenie sprzedaży rzeczy w trybie przepisów kodeksu postępowania cywilnego . W przypadku przyznania rzeczy jednemu ze spadkobierców na rzecz pozostałych zasądza się stosowne spłaty ( art. 212 § 2 kc ). Sądowe postępowanie w sprawie działu spadku toczy się na podstawie przepisów art. 680 i n. kpc oraz, z mocy odesłania z art. 688 kpc , na podstawie przepisów dotyczących zniesienia współwłasności. Postanowienie działowe sąd wydaje w oparciu o zgodny wniosek uczestników postępowania, względnie, gdy brak takiego wniosku, w oparciu o przepisy dotyczące zniesienia współwłasności. Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności ( art.211 kc ). Zniesienie współwłasności może nastąpić przez podział rzeczy, przyznanie jej na wyłączną własność jednemu ze współwłaścicieli lub przez jej sprzedaż i podział uzyskanej z tego tytułu kwoty ( art. 212 kc ). Zgodnie z art. 684 kpc skład i wartość spadku ustala sąd. Skład ten w przedmiotowej sprawie był bezsporny, a jego wartość została ustalona w niebudzącej wątpliwości Sądu i zainteresowanych, opinii biegłego. W zakresie sposobu działu spadku i zniesienia współwłasności nieruchomości przedmiotem rozważań Sądu było wyłącznie, akceptowane przez uczestników postępowania, żądanie wnioskodawczyni przyznania całego gospodarstwa ze spłatą na rzecz uczestników postępowania. Biorąc to pod uwagę Sąd w punkcie 1. sentencji postanowienia przyznał prawo własności nieruchomości na rzecz uczestnika postępowania A. S. . Wysokość zasądzonych spłat od A. S. na rzecz uczestników postępowania, wynika z matematycznego wyliczenia. Wartość nieruchomości wynosi 206 000 zł, a wysokość spłat, zgodnie z udziałami w spadku ( w zakresie gospodarstwa rolnego ), wynosi 12 875 zł dla wszystkich zainteresowanych dziedzących gospodarstwo rolne. Rozłożenie części świadczenia na raty i przesunięcie płatności poszczególnych rat w czasie przewidują przepisy art. 212 § 3 kc w zw. z art. 1035 kc ). Przepisy te nie określają czy i kiedy żądanie rozłożenia spłaty na raty należy uwzględnić. Nie ulega wątpliwości że analizowane przepisy są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisu art. 320 kpc , a zatem rozłożenie spłaty na raty nie jest uzależnione od „szczególnie uzasadnionego wypadku”. W przypadku rozkładania na raty świadczeń w postępowaniach działowych obowiązkiem Sądu jest wszechstronne rozważenie sytuacji zarówno zobowiązanego do uiszczenia spłaty jak i uprawnionego z tego tytułu. Ważeniu podlegają też czasem sprzeczne interesy dwóch stron takiego świadczenia. Suma tych dociekań daje podstawę do zastosowania lub nie tego przepisu. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni i uczestnicy postępowania sprzeciwiali się żądaniu rozłożenia na raty, wskazując co najwyżej wyłącznie na „zachowanie i postępowanie brata”. Podejmując decyzję o rozłożeniu na raty Sąd wziął pod uwagę, iż zobowiązany do uiszczenia spłat zgromadził już pewne środki na ich dokonanie, a spłaty pozostałej części dokona z kredytu. Tym samym uznać należy, iż wnioskodawca może rozdysponować posiadaną kwotę pieniędzy na uiszczenie pierwszych rat już w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, a pozostałą część spłat uiści po uzyskaniu kredytu, na uzyskanie którego Sąd przewidział termin 6 miesięcy. Taki sposób uiszczenia spłat w żaden sposób nie pokrzywdzi uprawnionych z tytułu spłatani, ani też w sposób nadmierny nie obciąży uczestnika postepowania. Rozdział kosztów postępowania nastąpił w punkcie 3 postanowienia w oparciu o przepis art. 520 § 1 kpc i udziały zainteresowanych dziedziczących gospodarstwo rolne i uczestniczących w dziale spadku. Sąd przyjął, iż stopień zainteresowania i zaangażowania tych zainteresowanych był wyznaczony ich udziałem w prawie własności gospodarstwa rolnego. Sąd pominął w tym rozliczeniu uczestników postępowania J. S.

(2), który nie był spadkobiercą gospodarstwa rolnego oraz E. M. , która „przekazała” swój udział w gospodarstwie na rzecz uczestnika postępowania A. S. , bez żądania spłaty. Suma kosztów postępowania ( w tym opłacone tymczasowo przez Skarb Państwa koszty opinii biegłego w łącznej wysokości 4762,59 zł ) wyniosła (...) ,

1. Koszty, obciążające na podstawie tych zasad, uczestnika postępowania A. S. wyniosły 4321,94 a pozostałych zainteresowanych po 360,
2. Uwzględniając, iż wnioskodawczyni uiściła opłatę sądową od wniosku ( 500 zł ), Sąd zasądził rzecz Skarbu Państwa: od uczestnika postępowania A. S. kwotę 4321,94 zł, od K. S.

(1)i P. S. kwoty po 360,16 zł a od M. J. 220,33 zł. Od tej ostatniej uczestniczki Sąd zasądził na rzecz wnioskodawczyni kwotę 139,83 zł. SSR Paweł Warczyński