Sad powszechny, I C 1220/15

Sygn. akt I C 1220/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Alicja Fronczyk Protokolant: sekr. sądowy Monika Śpionek po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa J. J. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w S. o zapłatę I. oddala powództwo; II. nie obciąża powoda J. J. kosztami procesu. sygn. akt I C 1220/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 26 października 2015 roku skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prezesa Sądu Okręgowego w S. , powód J. J. domagał się zasądzenia na jego rzecz kwoty 1 000 000 000 złotych tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 20 października 2015 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu powód wskazał, że dochodzonej kwoty domaga się w związku wydaniem niezgodnego z prawem wyroku Sądu Okręgowego w S. Wydział VIII Gospodarczy z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt VIII GC 3/15 oddalającego jego powództwo przeciwko (...) Bankowi (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę kwoty 1 000 000 000 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem działania w postaci nie dotrzymywania przez pozwany bank zapisów umowy kredytu hipotecznego z dnia 05 września 2008 r. (k. 6). Powód podniósł, że wydane przez (...) w S. orzeczenie jest rażąco niesprawiedliwe społecznie. Powód wskazał, iż niesprawiedliwość wyroku Sądu Okręgowego w sprawie o sygn. akt VIII GC 3/15 polega na pominięciu przez Sąd Okręgowy istotnych dowodów w sprawie (pozew k. 7-9). Ponadto powód wskazał, iż jego głównym celem jest obrona interesu społecznego, a z zasądzonej w przedmiotowym postępowaniu kwoty powód rozliczy się z pokrzywdzonymi działaniami ww. banku (k. 9). W odpowiedzi na pozew z dnia 25 lutego 2016 roku pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Prezesa Sądu Okręgowego w S. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany wskazał, iż wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia 29 września 2015 r. wydany w sprawie o sygn. akt VIII GC 3/15 uprawomocnił się w dniu 04 listopada 2015 r. Pozwany podkreślił, iż powód nie wniósł apelacji od tego orzeczenia i nie dysponuje orzeczeniem stwierdzającym we właściwym postępowaniu niezgodność z prawem prawomocnego orzeczenia. Zatem brak jest podstaw do żądania przez pozwanego od Skarbu Państwa odszkodowania z tytułu wydania orzeczenia niezgodnego z prawem. Ponadto pozwany wskazał, iż powód w żaden sposób nie wykazał wysokości dochodzonej szkody (k. 110). Na rozprawie w dniu 06 maja 2016 roku powód sprecyzował powództwo wskazując, że na żądaną kwotę 1 000 000 000 złotych składa się kwota 300 000 milionów złotych tytułem odszkodowania, kwota 400 000 złotych tytułem zadośćuczynienia za długotrwałe nerwy i stres; kwota 100 000 milionów złotych tytułem utraconych korzyści; wszystko z powodu wydania niezgodnego z prawem wyroku Sądu Okręgowego w S. (protokół elektroniczny 00:05:08 – 00:16:39, protokół skrócony k. 147 - 148). Pozwany podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko w sprawie (k. 148). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód J. J. w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w (...) pod sygn. akt VIII GC 3/15 domagał się o zasądzenia na jego rzecz od pozwanego Banku (...) Spółki Akcyjnej w W. kwoty 1 000 000 000 złotych tytułem odszkodowania za uniemożliwienie prowadzenia działalności gospodarczej, wstrzymanie uzyskiwania środków finansowych ze sprzedanych nieruchomości i nieruchomości przeznaczonych do zbycia, wstrzymanie realizacji budowlanych i nowych inwestycji, utraty środków finansowych do kasy przedsiębiorstwa, co doprowadziło do braku uregulowania zobowiązań i wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenia upadłości. Wyrokiem z dnia 29 września 2015 r. Sąd Okręgowy w (...) Wydział (...) w I instancji, w sprawie o sygn. VIII GC 3/15 z oddalił powództwo J. J. przeciwko (...) Bankowi (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę 1 000 000 000 złotych. Powód nie zaskarżył niekorzystnego dla siebie wyroku. Orzeczenie uprawomocniło się w dniu 04 listopada 2015 r. ( dowód : wyrok wraz z uzasadnieniem k. 111 – 128). Powyższy stan faktyczny w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy był pomiędzy stronami niesporny. Sąd przydał walor wiarygodności dowodowi z dokumentu – wyroku Sądu Okręgowego w S. nie znajdując podstaw do jego zanegowania. Dowód z dokumentu – wyrok sądu powszechnego, korzystając z materialnej mocy dowodowej wynikającej z treści art. 244 k.p.c. , stanowił dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo jest niezasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na względzie zakreśloną przez powoda podstawę faktyczną powództwa przyjąć należało, że J. J. w niniejszej sprawie domagał się zasądzenia zadośćuczynienia oraz odszkodowania w związku z bezprawnym zachowaniem funkcjonariuszy Skarbu Państwa polegającym na wydaniu orzeczenia sądowego. Odpowiedzialność deliktowa Skarbu Państwa uzależniona jest od łącznego spełnienia przesłanek: szkody, niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej oraz normalnego związku przyczynowego pomiędzy tymi zdarzeniami. Zakres odpowiedzialności odszkodowawczej wynikającej z przepisu art. 417 § 1 k.c. obejmuje wszelkie zachowania się (działania lub zaniechania) związane z wykonywaniem władzy publicznej, które pozostają w sprzeczności z powszechnie obowiązującym porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego, jednak podkreślić należy, że istnieją okoliczności wyłączające bezprawność działania. W sytuacji zaś, gdy zachowanie jest zgodne z obowiązującym prawem, sprawca nie ponosi za nie odpowiedzialności. Gdy, tak jak powód w niniejszej sprawie, strona powołuje się na wyrządzenie jej szeroko pojętej szkody (majątkowej i niemajątkowej zwaną krzywdą) wydaniem orzeczenia sądowego należy uznać, że tak skonstruowane roszczenie ma swe zakotwiczenie prawne w treści art. 417 1 § 2 k.c. , zgodnie z którym, jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. Przyjęte w tym przepisie rozwiązanie stanowi konsekwencję gwarancji zawartych w art. 77 ust. 1 Konstytucji RP , który nie pozwala na wyłączenie ze sfery odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa również prawomocnych rozstrzygnięć organów sądowych lub administracyjnych. W myśl analizowanego przepisu konieczną przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia sądowego jest stwierdzenie tej niezgodności we właściwym postępowaniu. Już z tego wynika, że sąd rozpoznający roszczenie nie może samodzielnie ustalić niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego. Jeżeli ustawa wiąże oznaczone skutki prawne z obowiązywaniem prawomocnego orzeczenia, a jednocześnie reguluje zasady i tryb jego wzruszania z powodu niezgodności z prawem, to prawna skuteczność takich orzeczeń nie może być podważana bezpośrednio w każdym procesie odszkodowawczym, z pominięciem zasad i trybu postępowania zastrzeżonego do kontroli prawomocnych orzeczeń. Tryb kontroli prawomocnych orzeczeń ustawodawca przewidział w kodeksie postępowania cywilnego w formie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Rozstrzygnięcie zapadłe w wyniku wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia stanowi prejudykat i dopiero prejudykat umożliwia skuteczne wystąpienie z powództwem o odszkodowanie. Wyjątek od tej powyższej zasady przewiduje art. 424 1b k.p.c. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. Na gruncie przywołanego przepisu dochodzenie odszkodowania za szkodę wyrządzoną prawomocnym orzeczeniem, od którego nie przysługuje skarga, możliwe jest bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi. W tym przypadku niezgodność orzeczenia z prawem może być stwierdzona w ramach postępowania toczącego się w sprawie o odszkodowanie. Jednakże warunkiem dochodzenia odszkodowania w powołaniu się na ten przepis jest, ażeby powód skorzystał, w ramach postępowania, w którym orzeczenie będące źródłem uszczerbku zapadło, ze środków prawnych zmierzających do wyeliminowania jego zdaniem niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Zaniechanie przez potencjalnie poszkodowanego ich wykorzystania wyklucza możliwość skutecznego dochodzenia odszkodowania ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt I ACa 660/14 ). Powyższe znajduje także potwierdzenie w literaturze przedmiotu, gdzie podkreśla się, że „Dopiero gdy strona wykorzysta wszystkie możliwości prawne pozwalające na wyeliminowanie z obrotu wadliwego orzeczenia bądź zniwelowanie szkody wynikającej z jego wydania, może wszcząć postępowanie odszkodowawcze, nawet jeżeli skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem od tego orzeczenia jest niedopuszczalna. Wszelkie zaniechania i uchybienia w tym względzie zarówno strony, jak i jej pełnomocnika obciążają stronę” ( zob. Manowska Małgorzata (red.), Kodeks postępowania cywilnego , Komentarz, wyd. II, Art. 424 (1 (b), LexisNexis 2013 ). Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że nie zachodzą przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej skodyfikowane w art. 417