Sad powszechny, I Ns 363/15

(1)w całości. Uczestnik postępowania W. K.

(1)na rozprawie w dniu 08.09.2016 r. powołał się na złożone oświadczenie o odrzuceniu spadku. Postanowieniem z 28.07.2015 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie małoletnią O. Ś. i M. W. , tj. jedynych spadkobierców zmarłej, których oświadczenia o odrzuceniu spadku nie wpłynęły do sądu spadku. Przedstawiciel ustawowy małoletniej O. Ś. na rozprawie w dniu 08.09.2015 r. oświadczyła, iż składała oświadczenie w imieniu małoletniej córki w Wydziale Rodzinnym. Pouczona o istocie postępowania przez sądem opiekuńczym i terminie składania oświadczeń o odrzuceniu spadku złożyła wniosek o odebranie od niej oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniej i takie oświadczenie złożyła przed Sądem w dniu 11.02.2016 r. i przed notariuszem 02.10.2015 r. Uczestnik postępowania M. W. skutecznie zawiadomiony przez Sąd o jego powołaniu do spadku i wezwany na rozprawę został dopiero w dniu 16.09.2016 r. W dniu 29.02.2016 r. złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku. Sąd ustalił, co następuje: I. K. zmarła 30.11.2013 r. w P. , a stale przed śmiercią mieszkała w R. , w gminie J. . Spadkodawczyni zmarła jako zamężna i bezdzietna. Rodzice spadkodawczyni zmarli przed nią. Nikt ze spadkobierców nie zrzekł się po niej dziedziczenia. Mąż spadkodawczyni W. K.

(1)odrzucił spadek w dniu 06.02.2014 r. ( Dowód odpis aktu zgonu k. 4, zapewnienie spadkowe 00:02:33 rozprawy z dnia 26.11.2015 r., akta I Ns (...) ) Spadkodawczyni miała pięcioro rodzeństwa: I E. L. , która odrzuciła spadek w dniu 07.03.2014 r. Również jej dzieci spadek odrzuciły:

1. J. Ś. w dniu 07.03.2014 r., a jej małoletnie dzieci A. Ś. odrzucił 11.08.2014 r. i L. Ś. ( urodzona (...) r. ) odrzuciła 26.01.2015 r. jako osoby bezdzietne.
2. P. K. w dniu 24.03.2014 r., a jej bezdzietne dzieci M. S.

(1)i W. K.

(2)odrzuciły spadek 29.08.2014 r.

1. M. L. odrzucił 17.07.2014 r., a jego małoletnia bezdzietna córka N. L. odrzuciła spadek w dniu 28.01.2015 r. (Dowód: akta I Ns (...) , V. N. (...) SR w Kościanie ) II B. S. , która spadek odrzuciła w dniu 13.02.2014 r. Również jej dzieci i wnuki spadek odrzuciły:
2. M. S.

(2)w dniu 13.02.2014 r. jako osoba bezdzietna.

1. I. F. w dniu 18.03.2014 r., a jej bezdzietne dzieci M. I. w dniu 26.08.2014 r., S. I. w dniu 18.03.2014 r., J. F. w dniu 09.05.2014 r. ( Dowód : akta I Ns (...) ) III T. G. , która zmarła 23.05.1987 r., pozostawiając dwoje dzieci:
2. M. G. , który spadek odrzucił 27.03.2014 r., a jego dzieci
3. K. Ś. odrzuciła spadek 24.06.2014 r. a z kolei jej jedyna córka O. Ś. mał. odrzuciła spadek 02.10.2015 r. ( wniosek o odebranie oświadczenia został złożony dopiero 08.09.2015 r. ) i
4. B. G. odrzucił spadek 24.06.2014 r. jako bezdzietny.
5. E. B. , która spadek odrzuciła 16.04.2014 r., a jej bezdzietne dzieci spadek odrzuciły M. W. 29.02.2016 r., S. W. 05.12.2014 r., M. B. 05.12.2014 r., O. B. mał 05.12.2014 r. ( Dowód: I Ns (...) I. N. (...) SR w Jarocinie, akta I Ns (...) IV W. S.

(1), który zmarł 21.04.2006 r., pozostawiając pięcioro dzieci: 1. L. S. , który spadek odrzucił 27.03.2014 r., a jego bezdzietna córka W. S.

(2)odrzuciła spadek 24.11.2014 r. jako osoba bezdzietna.

1. T. S. , który spadek odrzucił 27.03.2014 r. a jego bezdzietna córka A. S. odrzuciła 26.09.2014 r. jako osoba bezdzietna.
2. M. R. , która spadek odrzuciła 27.03.2014 r., a jej bezdzietny syn K. R. odrzucił spadek 26.09.2014 r. jako bezdzietny.
3. Bezdzietnego M. S.

(3), który spadek odrzucił 27.03.2014 r. 5. M. S.

(4), który spadek odrzucił 27.03.2014 r., a jego bezdzietne dzieci:

1. R. S. odrzucił spadek 24.09.2014 r. i
2. I. S. spadek odrzuciła 10.10.2014r. ( Dowód: akta I Ns (...) I. N. (...) SR w Środzie Wielkopolskiej, I Ns (...) Mąż spadkodawczyni, jej żyjące rodzeństwo oraz zstępni zmarłych wcześniej siostry T. G. i brata W. S.

(1)odrzucili spadek zachowując termin 6 miesięcy od jej śmierci. Dalsi spadkobiercy również złożyli oświadczenia w terminie 6 miesięcy od dnia dowiedzenia się o odrzuceniu spadku przez ich poprzedników, przy czym zachowanie terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez małoletnich spadkobierców wynika z przerwy jego biegu, wywołanego postępowaniem przez sądem opiekuńczym. Stan faktyczny nie był przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie. Krąg spadkobierców został ustalony na podstawie złożonego zapewnienia spadkowego oraz dołączonych odpisów aktów stanu cywilnego, a zachowanie terminów do złożenia oświadczeń o odrzuceniu spadku wynika z akt niniejszej sprawy, akt założonych dla oświadczeń złożonych przed notariuszem oraz załączonych akt spraw sądów rodzinnych. Sąd zważył, co następuje: Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, który otwiera się w momencie śmierci spadkodawcy. W sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu dziedziczenie następuje z mocy ustawy ( art. 924-926 kc ). Przepisy art. 931 – 935 ( w brzmieniu obowiązującym na dzień śmierci spadkodawcy ) określają zarówno krąg spadkobierców ustawowych jak i kolejność, w jakiej spadkobiercy dochodzą do dziedziczenia. Istnienie spadkobierców wymienionych w pierwszej kolejności wyłącza dziedziczenie dalszych spadkobierców. W pierwszej kolejności powołane są do dziedziczenia dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. W braku zstępnych i małżonka do spadku powołani są rodzice spadkodawcy, a w razie ich śmierci spadek przypada ich zstępnym, czyli rodzeństwu (względnie zstępnym rodzeństwa w razie uprzedniej śmierci któregokolwiek z rodzeństwa). W dalszej kolejności do spadku powołani są dziadkowie spadkodawcy oraz ich zstępni, następnie pasierbowie, a w razie ich braku spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Ostatecznym spadkobiercą jest zatem ( w braku małżonka i krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy ) gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy względnie Skarb Państwa, jeżeli miejsca zamieszkania spadkodawcy nie da się ustalić lub jest ono położone za granicą. Artykuły 1012 i 1014 kc stanowią, iż w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, może on złożyć oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Spadkobierca, który spadek odrzucił jest wyłączony od dziedziczenia na tej samej zasadzie, jakby nie dożył otwarcia spadku ( art. 1020 kc ). Skarb Państwa oraz gmina nie mogą spadku odrzucić, a przypadający im spadek uważa się zawsze za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. W przypadku, gdy spadkobiercy składają oświadczenia o odrzuceniu spadku, termin dla dalszego spadkobiercy rozpoczyna swój bieg od dnia dowiedzenia się lub zawiadomienia go o tym fakcie. Termin 6 miesięczny jest zachowany, jeżeli przed jego upływem zostanie złożone oświadczenie przed notariuszem względnie zostanie złożony w sądzie ( spadku lub właściwym dla miejsca zamieszkania) wniosek o odebranie oświadczenia. Bieg terminu do złożenia oświadczenia przez małoletniego spadkobiercę przerywa złożenie przez jego spadkobierców ustawowych wniosku w sądzie opiekuńczym o dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka ( tak SN w postanowieniu z dnia 20.11.2013 r. w sprawie I CSK 329/13 LEX 143781). Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 1015 § 2 kc brak oświadczenia w terminie sześciomiesięcznym oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym skutek taki następował w przypadku, między innymi, małoletnich spadkobierców. W przedmiotowej sprawie większość krewnych I. K. złożyła w ustawowym terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Wyjątkiem jest zstępna siostry spadkodawczyni małoletnia O. Ś. . Jej przedstawiciele wniosek o odebranie oświadczenia złożyli w niniejszej sprawie w dniu 08.09.2015 r. Termin do złożenia przez małoletnią spadkobierczynię oświadczenia o odrzuceniu spadku rozpoczął swój bieg z dniem złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez jej matkę K. Ś. ( 24.06.2014 r. ) W okresie do dnia 01.09.2014 r. do dnia 29.10.2014 r. termin ten był przerwany z uwagi na trwanie postępowania o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletnich w sprawie I. N. (...) , toczącej się przed Sądem Rejonowym w Jarocinie. Nawet jednak od tej ostatniej daty minął okres 6 – miesięczny. Wobec złożenia oświadczenia po upływie terminu do złożenia oświadczenia Sąd orzekł, iż całość spadku przypadła na rzecz małoletniej uczestniczki postępowania O. Ś. . Nabycie spadku nastąpiło z dobrodziejstwem inwentarza w oparciu o brzmienie art.1015 kc. O kosztach Sąd orzekł zgodnie z art. 520 § 1 kpc . Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu nieprocesowym, odmiennie niż w procesie, każdy uczestnik postępowania ponosi te koszty, które są związane z jego udziałem w sprawie. Sąd w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do odstąpienia od tej zasadniczej reguły rozdziału kosztów w postępowaniu nieprocesowym (SN z 26.01.2011 r. IV CZ 101/10 LEX 898272) i zastosowania reguł zawartych w §§ 2 i 3 cytowanego artykułu. Trudno zarzucić uczestnikom tego postępowania niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie. Do rozważenia pozostaje zatem jedynie czy interesy uczestników niniejszego postępowania były sprzeczne lub wynikiem postępowania byli zainteresowani w różnym stopniu. Zdaniem Sądu interesy zainteresowanych w niniejszym postępowaniu nie były sprzeczne, a stopień zainteresowania wynikiem postępowania taki sam. To, iż wnioskodawca jest wierzycielem spadkobierców nie oznacza, iż w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku wierzyciel spadkodawcy i spadkobiercy zajmują zawsze stanowiska przeciwstawne. Trudno stawiać uczestnikom postępowania w niniejszej sprawie zarzut, że ich działania były przeciwstawnymi do żądań wnioskodawczyni. Uczestnicy postępowania ponosili koszty związana ze składaniem oświadczeń co do przyjęcia spadku, a jednocześnie pozwolili Sądowi na ustalenie kręgu spadkobierców ustawowych, podając znanych im krewnych spadkodawczyni. Wybór terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, w szczególności przed upływem terminów dla składania oświadczeń o odrzuceniu spadku przez krewnych spadkobiercy , nie może powodować obciążania uczestników postępowania kosztami postępowania poniesionymi przez „drugą stronę”. Każdy uprawniony ma prawo do wystąpienia do Sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku w czasie dla siebie wygodnym, zależnym od jego interesów. SSR Paweł Warczyński