Sad powszechny, III AUa 427/16

Sygn. akt III AUa 427/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2016 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Jolanta Pietrzak (spr.) Sędziowie SSO del. Anna Petri SSA Tadeusz Szweda Protokolant Elżbieta Szewczyk po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016r. w Katowicach sprawy z odwołania R. Ś. ( R. Ś. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o prawo do emerytury na skutek apelacji ubezpieczonego R. Ś. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 21 stycznia 2016r. sygn. akt XI U 1439/15 oddala apelację. /-/ SSO del. A. Petri /-/ SSA J. Pietrzak /-/ SSA T. Szweda Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt III AUa 427/16 UZASADNIENIE Decyzjami z dnia 2.06.2015 r. i z dnia 29.06.2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił ubezpieczonemu R. Ś. prawa do emerytury, ponieważ nie udowodnił wymaganego piętnastoletniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakład przyjął za udowodnione na 1.01.1999 r. 28 lat, 3miesiące i 8 dni sumarycznego stażu pracy w tym 14 lat, 6 miesięcy i 6 dni w warunkach szczególnych. W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczony wnosił o zmianę zaskarżonych decyzji i przyznanie emerytury. Podnosił, że w warunkach szczególnych pracował: - od 3.09.1973 r. do 16.06.1975 r. w (...) Zakład Nr (...) w B. na stanowisku montera; - od 17.06.1975 r. do 30.11.1975 r. w (...) Zakład nr (...) T. na stanowisku montera samochodów transportowych; - od 6.05.1978 r. do 14.11.1982 r. w (...) Zakład nr (...) T. na stanowisku montera samochodów osobowych; - od 15.11.1982 r. do 28.02.1988 r. w (...) Zakład nr (...) T. na stanowisku robotnika transportowego – operatora wózka; - od 1.03.1988 r. do 30.09.1991 r. w (...) Zakład nr (...) T. na stanowisku montera mechanika silników spalinowych; - od 1.10.1991 r. do 30.04.2013 r. w (...) Zakład nr (...) T. ( od 1993 r. pod nazwą (...) S.A. , a od 1999 r. (...) S.A. ) na stanowisku montera, albowiem wszystkie stanowiska, na których pracował zaliczane były do szczególnych warunków zatrudnienia. Pracę montera samochodów osobowych stale i w pełnym wymiarze wykonywał również w okresie - od 15.11.1982 r. do 28.02.1988 r. w (...) Zakład nr (...) T. na stanowisku robotnika transportowego – operatora wózka. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego oddalenie i wywodził jak w zaskarżonej decyzji wskazując, że zaliczył do pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych wszystkie okresy zatrudnienia wskazane w wystawionym przez pracodawcę świadectwie pracy w warunkach szczególnych, jak również okres służby wojskowej od 3.09.1973 r. do 16.06.1975 r. Wyrokiem z dnia 21.01.2016r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach oddalił odwołania. Bezsporne w sprawie było, że ubezpieczony R. Ś. w dniu (...) r. ukończył 60 lat, nie jest członkiem OFE, na dzień 31.12.1998 r. posiada ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych i w dniu (...) r. wystąpił z wnioskiem o emeryturę. Sąd ustalił: Ubezpieczony R. Ś. z wykształcenia mechanik pojazdów samochodowych wykonywał pracę : - od 3.09.1973 r. do 16.06.1975 r. w (...) Zakład Nr (...) w B. na stanowisku montera na Montażu Głównym – Oddział Wyposażenia Wnętrza, - od 17.06.1975 r. do 30.11.1975 r. w (...) Zakład nr (...) T. na stanowisku montera pojazdów i pojazdów transportowych - Oddział Podwozia i Wyposażenia Wewnętrznego; - od 1.12.1975 r. do 29.04.1976 r. w (...) Zakład nr (...) T. na stanowisku montera samochodów osobowych; - od 30.04.1975 r. do 13.04.1978 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową; - od 6.05.1978 r. do 14.11.1982 r. w (...) Zakład nr (...) T. na stanowisku montera samochodów osobowych, w tym w listopadzie 1980 r. przeszedł kurs legalizacji prędkościomierzy i drogomierzy samochodowych; - od 15.11.1982 r. do 28.02.1988 r. w (...) Zakład nr (...) T. na Wydziale (...) – magazyn silników na stanowisku robotnika transportowego – operatora wózka; - od 1.03.1988 r. do 30.09.1991 r. w (...) Zakład nr (...) T. na stanowisku montera mechanika silników spalinowych; - od 1.10.1991 r. do 31.12.1998 r. w (...) Zakład nr (...) T. ( od 1993 r. pod nazwą (...) S.A. ) na stanowisku montera. W okresie zatrudnienia od 3.09.1973 r. do 29.04.1975 r. i po wojsku od 6.05.1978 r. do 14.11.1982 r. oraz od 1.03.1988 r. do 30.09.1991 r. ubezpieczony wykonywał prace na linii montażowej F. (...) początkowo w Zakładzie Nr (...) w B. , a od 17.06.1975 r. w Zakładzie Nr (...) w T. przy montażu oświetlenia, osprzętu drzwi, karoserii, drogomierzy i prędkościomierzy. Od 1.10.1991 r. do 31.12.1998 r. ubezpieczony wykonywał prace na Oddziale Podmontaży Różnych przy montowaniu podzespołów zawieszenia do samochodów. Od 15.11.1982 r. do 28.02.1988 r. na Wydziale Napraw (...) – magazyn silników na stanowisku robotnika transportowego – operatora wózka widłowego. Praca ubezpieczonego polegała na przywożeniu i odwożeniu silników z magazynu tych silników na Wydział Napraw, na którym silniki te były podmieniane. Ponadto, w tym okresie czasami pracował też na stanowisku uruchomienia , gdzie ustalał przyczyny usterek pracy samochodów i wymieniał wadliwe zespoły, czy urządzenia. Ubezpieczony nigdy w okresie zatrudnienia nie pracował na hamowni przy sprawdzaniu sprawności silników spalinowych. Takie prace były wykonywane jedynie na Zakładzie Nr (...) w B. , bo tylko tam odbywała się produkcja silników. Gotowe silniki były następnie transportowane do Zakładu (...) – gdzie były montowane do samochodów. Ubezpieczony nie wykonywał również pracy na stanowisku rolek na Wydziale Montażu Głównego w Zakładzie Nr (...) w T. , albowiem nie miał uprawnień do wykonywania tej pracy. Pracodawca w dniu 29.04.2015 r. wydał ubezpieczonemu świadectwo pracy w warunkach szczególnych, w którym zaświadczył, że ubezpieczony w okresach: - od 3.09.1973 r. do 31.12.1973 r., od 1.12.1975 r. do 29.04.1976 r., od 6.05.1978 r. do 14.11.1982 r., od 1.03.1988 r. do 30.09.1991 r. i od 1.10.1991 r. do dnia 29.06.1995 r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze prace w hamowniach przy próbach silników spalinowych - ujęte w Dziale III, poz. 81 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. Pracodawca sporządził w/w świadectwo w oparciu o zakładowe wykazy stanowisk pracy w warunkach szczególnych, zgodnie z którymi praca na stanowisku montera w wydziale montażu głównego w Zakładzie nr (...) w T. do dnia 29.05.1995 r. była pracą w warunkach szczególnych, a po tej dacie już nie. Podobnie, takimi wykazami nie została objęta praca na stanowisku robotnika transportowego - operatora wózka w wydziale zabezpieczenia produkcji montażu w (...) Zakład Nr (...) w T. oraz praca na stanowisku montera w Wydziale Montażu w (...) w B. (vide wyjaśnienie z dnia 21.09.2015 r. k. 12 a.s.). W oparciu o tak sporządzone świadectwo pracy w warunkach szczególnych, organ rentowy zaliczył do takiej pracy ubezpieczonemu początkowo 12 lat, 6 miesięcy i 23 dni, zaś po doliczeniu okresu służby wojskowej – 14 lat, 6 miesięcy i 6 dni. Sąd nie dał wiary świadectwu pracy w warunkach szczególnych z dnia 29.04.2015 r., albowiem stwierdzone w nim okoliczności co do faktycznie wykonywanej przez ubezpieczonego pracy pozostają w ewidentnej sprzeczności z zeznaniami ubezpieczonego i świadków, którym Sąd dał wiarę. Wobec poczynionych ustaleń Sąd uznał odwołania za niezasadne podnosząc w motywach tego rozstrzygnięcia co następuje: Postępowanie dowodowe w sprawie wykazało, że w okresie spornym ubezpieczony wykonywał stale prace przy montowaniu oświetlenia, osprzętu drzwi, karoserii, drogomierzy i prędkościomierzy, podzespołów zawieszenia do samochodów na linii produkcyjnej samochodów, pracę operatora wózka widłowego przy transportowaniu silników spalinowych i czasami pracę mechanika samochodowego przy odpalaniu zmontowanych samochodów oraz ustalaniu ewentualnych usterek i ich usuwaniu poprzez wymianę wadliwych zespołów i urządzeń na nowe. Prace, które faktycznie wykonywał ubezpieczony w okresie zatrudnienia w okresie od 1973r. do 1998 r. nie zostały wymienione w w/w wykazach i nie są pracami w warunkach szczególnych, czy w szczególnym charakterze, zatem ich wykonywanie nie uprawnia do emerytury we wcześniejszym wieku. Stąd też nie ma podstaw do uznania, że w spornym okresie ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał pracę w szczególnych warunkach, uprawniającą do emerytury we wcześniejszym wieku. W związku z powyższym ubezpieczony nie spełnia wszystkich przesłanek prawa do emerytury we wcześniejszym wieku wymienionych w art. 184 ustawy emerytalnej i nie przysługuje mu prawo do emerytury we wcześniejszym wieku. Apelację od tego wyroku wywiódł ubezpieczony zarzucając naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oraz sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wskazując na przytoczone zarzuty skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Stosownie do art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym urodzonym po 31.12.1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganych w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy o którym mowa w art. 27, Emerytura o której mowa w ust. 1 przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do Otwartego Funduszu Emerytalnego . Zasadniczy spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii, czy ubezpieczony posiada wymagany okres zatrudnienia w szczególnych warunkach albowiem od spełnienia tego warunku, stosownie do brzmienia art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego (…) zależne jest nabycie emerytury po ukończeniu 60 roku życia. Ubezpieczony twierdził, że legitymuje się takim stażem powołując się w tym względzie na wydane mu przez pracodawcę świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 29.04.2015 r. oraz na zeznania świadków i własne. Tymczasem z ustaleń Sądu I instancji wynika, że pracodawca w/w świadectwo sporządził w oparciu o zakładowe wykazy stanowisk pracy w warunkach szczególnych, zgodnie z którymi praca na stanowisku montera w wydziale montażu głównego w Zakładzie nr (...) w T. do dnia 29.05.1995 r. była pracą w warunkach szczególnych, a po tej dacie już nie. Podobnie, takimi wykazami nie została objęta praca na stanowisku robotnika transportowego - operatora wózka w wydziale zabezpieczenia produkcji montażu w (...) Zakład Nr (...) w T. oraz praca na stanowisku montera w Wydziale Montażu w (...) w B. (vide wyjaśnienie z dnia 21.09.2015 r. k. 12 a.s.). Sąd I instancji nie dał wiary świadectwu pracy w warunkach szczególnych z dnia 29.04.2015 r., albowiem stwierdzone w nim okoliczności co do faktycznie wykonywanej przez ubezpieczonego pracy pozostają w ewidentnej sprzeczności z zeznaniami ubezpieczonego i świadków, którym Sąd dał wiarę. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony nie legitymuje wymaganym 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia Sądu I instancji i przyjmuje je za własne. Skarżący nie wykazał bowiem, że wnioskowanie Sądu I instancji wykraczało poza schematy logiki formalnej albo dokonywane było wbrew zasadom doświadczenia życiowego, czy nie uwzględniało nadto jednoznacznych związków przyczynowo-skutkowych, natomiast skuteczność zarzutów procesowych apelacji zależna była właśnie od wykazania powyższego. W szczególności logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego są wnioski wysnute przez Sąd I instancji na podstawie zestawienia treści dokumentów znajdujących się w aktach osobowych i rentowych ubezpieczonego oraz zeznań świadków i ubezpieczonego. Z zeznań tych jednoznacznie wynika, że hamownia była w zakładzie w B. , a w zakładzie w T. było tylko stanowisko rolek, na którym sprawdzało się funkcjonowanie wszystkich urządzeń w samochodzie, w tym silnika. Wg świadka G. ubezpieczony na tym stanowisku pracował, ale świadek nie był w stanie określić czasokresu. Z kolei świadek J. zeznał, że w okresie od 1980 r. do 1986 r. on pracował na stanowisku rolkowym a ubezpieczony wówczas jedynie czasami pracował na tym stanowisku napraw, gdy nie woził silników wózkiem. Nadto należy zauważyć, że zgodnie z wykazem A, dział III poz. 81 załącznika do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. uprawniają do niższego wieku emerytalnego prace w hamowniach przy próbach silników spalinowych. Tymczasem, jak zostało ustalone, ubezpieczony w spornym okresie nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy takich prac. Okoliczność, że zakładowy wykaz stanowisk pracy w warunkach szczególnych wymieniał także stanowisko montera w wydziale montażu głównego tego nie zmienia. Podobnie jak okoliczność, że w zarządzeniu nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego wymieniono dla poz. 81 (Prace w hamowniach przy próbach silników spalinowych) stanowiska elektryka, hamownika, montera-mechanika silników spalinowych, ślusarza-montera zaznaczając, że w odniesieniu do stanowisk elektryka, montera-mechanika silników spalinowych, ślusarza-montera chodzi o prace w hamowniach i montowniach, w których stale prowadzone są próby silników spalinowych. Wszakże, jak wielokrotnie już wyjaśniano w judykaturze, wykonywanie pracy na stanowisku określonym w zarządzeniu resortowym, której nie wymieniono w wykazach A i B, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), nie uprawnia do uzyskania emerytury na podstawie art. 32 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (vide I UK 41/05, OSNP 2006/19-20/306). W obecnym stanie prawnym bowiem zarządzenia resortowe zawierające uściślenia dokonane w innym okresie przez właściwych ministrów, polegające na ustaleniu wykazów stanowisk, powołane w świadectwach wykonywania prac w warunkach szczególnych zakwestionowanych przez organ rentowy nie mają wartości normatywnych, lecz jedynie informacyjną. „W państwie prawnym nie jest dopuszczalne zamieszczanie w rozporządzeniu jako akcie wykonawczym upoważnienia do podejmowania określonych działań przez inny podmiot i wyposażanie go w kompetencje wykonawcze. W świetle Konstytucji z 1997 roku rozporządzenie jako akt wykonawczy oparty na ustawie nie może zawierać subdelegacji. W konsekwencji, przedmiotem wykładni są wyłącznie przepisy ustawy i wydane na jej podstawie akty wykonawcze. [...] W rezultacie zatem o spełnieniu przesłanki „praca w szczególnych warunkach” przesądza wykonywanie pracy wymienionej w załącznikach A i B do rozporządzenia z 7.11.1983 r., które stanowią integralną część rozporządzenia jako aktu wykonawczego, niezależnie od tego, w jakim zakładzie praca taka była (lub jest) wykonywana.” (por. glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 25/99 T. Bińczyckiej-Majewskiej OSP 2002/4/48 t. 2). W tej sytuacji uznać należało, że Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że ubezpieczony na dzień 1.01.1999 r. nie legitymował się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych, a tym samym nie spełnił przesłanek warunkujących prawo do emerytury na podstawie art.184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Z tych względów Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako pozbawioną podstaw. /-/ SSO del. A. Petri /-/ SSA J. Pietrzak /-/ SSA T. Szweda Sędzia Przewodniczący Sędzia ek