Sad powszechny, VII Pa 143/13

Sygn. akt VII Pa 143/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący- Sędzia: SO Krystian Nowocień Sędziowie: SO Jacek Pluta, SO Joanna Sawicz(spr.) Protokolant: st. sekretarz sądowy Marta Kołodziejczyk przy udziale ---- po rozpoznaniu w dniu 28 października 2013 r. w Świdnicy sprawy z powództwa A. D. przeciwko Zespołowi Szkół w M. o przywrócenie do pracy na skutek apelacji wniesionej przez stronę pozwaną od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 02 sierpnia 2013 r. sygn. akt IV P 117/13 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kłodzku pozostawiając mu rozstrzygnięcie o dotychczasowych kosztach procesu. UZASADNIENIE A. D. domagał się uznania wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne. W uzasadnieniu powołał się na wyrok Sąd Rejonowy w Kłodzku z dnia 11.02.2013r. sygn. akt IV P 136/12, który przywrócił powoda do pracy u strony pozwanej na stanowisku nauczyciela wychowania fizycznego; przy czym apelacja od w/w wyroku została oddalona przez Sąd Okręgowy w Świdnicy wyrokiem z dnia 13.05.2013r. sygn. akt VII Pa 60/

1. Powód w dniu 14.05.2013r. zgłosił gotowość podjęcia zatrudnienia, jednak strona pozwana nie dopuściła go do pracy i pismem z dnia 15.05.2013r. wypowiedziała ponownie umowę o pracę ze skutkiem na dzień 31.08.2013r., wskazując, że rozwiązanie stosunku pracy jest uzasadnione zmianami organizacyjnymi, które powodują zmniejszenie oddziałów. Z takim uzasadnieniem powód nie zgodził się. Nadto podniósł, że faktyczną przyczyną wypowiedzenia jest negatywny stosunek strony pozwanej do powoda . Strona pozwana Zespół Szkół w M. w odpowiedz na pozew wniosła o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu podali, że z powodu zmian organizacyjnych nie ma możliwości zatrudnienia powoda, a nadto złożony został wniosek o przesłuchanie świadka na okoliczność przyczyn rozwiązania umowy o pracę oraz braku możliwości zatrudnienia powoda. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2013 r. (sygn. IV P 117/13) Sąd Rejonowy w Kłodzku uznał za bezskuteczne wypowiedzenie umowy o pracę dokonane przez pozwany Zespół Szkół w M. w dniu 15 maja 2013 r. powodowi A. D. oraz zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Rozstrzygnięcie swoje Sąd I-szej Instancji oparł o następująco ustalony stan faktyczny i poczynione rozważania: A. D. zatrudniony był u strony pozwanej od 1.09.1989r. jako nauczyciel wychowania fizycznego - nauczyciel dyplomowany. U pozwanej zatrudnionych jest 3 nauczycieli wychowania fizycznego, powód legitymuje się dłuższym stażem pracy niż jeden pozostawiony w zatrudnieniu. W dniu 28.05.2012r. powód otrzymał decyzję pozwanej o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem. Jako podstawę tej decyzji pozwana wskazała art. 20 pkt.2 Karty Nauczyciela oraz przyczynę niedotyczącą pracownika. Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 11.02.2013r. w sprawie sygn. akt IV P 136/12 powód został przywrócony do pracy. Od w/w wyroku strona pozwana wniosła apelację, która wyrokiem z dnia 13.05.2013r. została oddalona przez Sąd Okręgowy w Świdnicy W dniu 15.05.2013r. powód stawił się do pracy i otrzymał decyzję o rozwiązaniu z nim umowy o pracę, jednocześnie został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy. Jako podstawę tej decyzji pozwany wskazał art. 20 ust. 1 pkt. 2 Karty Nauczyciela. W uzasadnieniu tej decyzji pozwana podała, że nastąpiły zmiany organizacyjnego powodujące zmniejszenie liczby oddziałów do 18 i zmniejszenie liczby grup wychowania fizycznego do 12, co zapewnia 2,8 etatu. Sąd Rejonowy wskazał, że podstawę zarzutu w pozwie stanowiły nierzeczywiste przyczyny rozwiązania stosunku pracy. Jednak pomimo pouczenia o treści art. 207 § 6 k.p.c. , strona pozwana nie odniosła się do głównego argumentu uzasadnienia pozwu, nie odniósł się też do zarzutu powoda, iż przyczyną wypowiedzenia jest negatywny stosunek pozwanej do powoda . Strona pozwana nie usprawiedliwiła zaniechania w tej mierze, co dało Sądowi podstawę do pominięcia – zgodnie z art. 207 § 6 k.p.c. twierdzeń pozwanej oraz wniosku pozwanej o zakreślenie terminu do jej złożenia. Nadto Sąd Rejonowy zauważył, że brak było wykazania przez stronę pozwaną kryteriów doboru pracowników do zwolnień oraz wniosków dowodowych na tę okoliczność w toku postępowania sądowego. Zdaniem Sądy Rejonowego uwzględnienie spóźnionych twierdzeń pozwanej oraz jej wniosku o zakreślenie terminu na złożenie wniosków dowodowych, doprowadziłoby ewidentnie do zwłoki w rozpoznaniu sprawy, zatem Sąd uznał twierdzenia powoda wskazane w pozwie za uzasadnione i uznał za bezskutecznie wypowiedzenie umowy o pracę dokonane powodowi przez pozwaną. Od powyższego wyroku apelację wniosła strona pozwana - Zespół Szkół w M. zaskarżając go w całości i zarzucając:
2. wybiorcze traktowanie dowodów, przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony pozwanej zawartych w odpowiedzi na pozew jak i zgłoszonych na rozprawie;
3. dowolną ocenę dowodów, polegającą na przyjęciu, że brak zmniejszenia u strony pozwanej ilości oddziałów szkolnych i jednoczesnego zmniejszenia liczby uczniów prowadzi do możliwości zatrudnienia powoda;
4. brak wyjaśnienia istoty sprawy;
5. niewłaściwą ocenę dowodów przez Sąd Rejonowy przejawiającą się w przyjęciu, że na posiedzeniu Rad Pedagogicznych strony pozwanej nie dokonano ustalenia kryteriów doboru pracowników do ewentualnych zwolnień Wskazując na powyższe, strona pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I-szj Instancji oraz zasądzenie od powoda na rzecz strony pozwanej kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu apelacji strona pozwana wskazała, że w odpowiedzi na pozew zawnioskowała o przesłuchanie świadka na okoliczności związane z wypowiedzeniem powodowi umowy o pracę oraz brakiem możliwości jego zatrudnienia, a wniosek w tym przedmiocie nie został rozpoznany. Nadto na rozprawie w dniu 2.03.2013r. została złożone kolejne wnioski, które zostały oddalone przez Sąd. W odpowiedzi na apelację powód A. D. wniósł o oddalenie apelacji i jednocześnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przewrócenie go do pracy oraz zasądzenie wynagrodzenia na jego rzecz, a także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelację wniesiona przez stronę pozwaną Zespół Szkół w M. należy uznać za zasadną. Postępowanie dowodowe przed sądem, w zakresie zasadności wypowiedzenia umowy o pracę w zasadzie ogranicza się do tego, że pracodawca jest obowiązany wykazać istnienie właśnie tej przyczyny, którą podał pracownikowi. Jednocześnie przepisy art. 3 i 232 k.p.c. określą jedną z podstawowych zasad postępowania cywilnego, a mianowicie zasadę kontradyktoryjności. Oznacza to, że ciężar dostarczania w postępowaniu materiału procesowego spoczywa na stronach i uczestnikach postępowania. To strony mają dążyć do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie mogą być bierne i liczyć na skorzystanie w dalszym toku postępowania ze środka odwoławczego, w którym zarzucić mogłyby sądowi niewyjaśnienie rzeczywistej treści stosunków faktycznych i prawnych. Na podstawie art. 232 k.p.c. na stronach ciąży obowiązek wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą one skutki prawne. Jednocześnie przepisy art. 207 i 217 k.p.c. regulują sposób i termin składania zarzutów, twierdzeń oraz wniosków dowodowych. Celem tych unormowań jest sprawne gromadzenie materiału procesowego, ale przede wszystkim umożliwienie stronom przedstawienie swoich stanowisk i dowodów na ich poparcie. Przy czym art. 207 k.p.c. odnosi się do przede wszystkim do terminów sądowych w zakresie realizacji obowiązku składania wniosków dowodowych, natomiast art. 217§1 k.p.c. w myśl którego strona może aż do zamknięcia rozprawy przytaczać okoliczności faktyczne i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej, dotyczy prawa strony do składania wniosków dowodowych nawet do zamknięcia rozprawy. Przepis art. 207 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 27 ustawy z dnia 16.09.2011r. (Dz.U nr 233, poz. 1381) z dniem 3 maja 2012 r. wprowadził możliwość zaostrzenia w trakcie postępowania sądowego zasad prekluzji dowodowej, wprowadzając radykalne, jeśli nie wręcz rygorystyczne unormowanie w zakresie pomijania spóźnionych wniosków dowodowych. Stąd też realizacja tych unormowań winna być stosowana przez Sąd w sposób racjonalny i przejrzysty, ściśle z powyższym unormowaniem. Zgodnie z art. 207§1 i §2 k.p.c. pozwany może przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę wnieść odpowiedź na pozew bądź też przewodniczący może zarządzić wniesienie odpowiedzi na pozew w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż dwa tygodnie. Natomiast w myśl art. 207§ 6 k.p.c. sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w pozwie, odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie przygotowawczym bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności. Jednak, gdy przewodniczący lub sąd zarządzi doręczenie m.in. pozwu czy odpowiedzi na pozew , powinien pouczyć strony o skutkach wynikający z art. 207§6 k.p.c. ( art. 207§5 k.p.c. ). Podobne uregulowanie zawiera art. 210 §2 1 k.p.c. Analizując zatem wyżej wymienione przepisy , przede wszystkim przy uwzględnieniu celu, w jakim zostały ustanowione, należy stwierdzić, że zarówno pouczenia jak i zobowiązanie do składania wniosków dowodowych winno być jednoznaczne i zrozumiałe dla stron, bowiem może doprowadzić nie tylko do nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd, ale nawet do pozbawienia strony prawa do obrony jej praw ( art. 379 pkt 5 k.p.c. ). W niniejszej sprawie, jakkolwiek strona pozwana została zobowiązana do złożenia w terminie 14 dni odpowiedzi na pozew, to jednocześnie trudno uznać, że w sposób jasny, przejrzysty i zrozumiały została ona pouczona o skutkach wynikających z przepisu art. 207§6 k.p.c. W „pouczeniu” , które zostało zamieszczone w piśmie przewodnim dotyczącym doręczenia odpisu pozwu, jakkolwiek przytoczono treść przepisu art. 207§6 k.p.c. , to jednocześnie przytoczono przepis art. 217§1 k.p.c. , który uprawnia strony do składania dowodów nawet do zamknięcia rozprawy, co dla strony działającej bez fachowego pełnomocnika mogło być niezrozumiałe. Natomiast w piśmie tym brak jest w istocie zobowiązania strony pozwanej do złożenia wszystkich wniosków dowodowych, twierdzeń, zarzutów w odpowiedzi na pozew pod rygorem pominięcia spóźnionych , tj. złożonych po terminie wskazanym w/w piśmie. Odnosząc się do zarzutów apelacji, nie można również pominąć, że Sąd I-szej Instancji nie przeprowadził dowodu zawnioskowanego przez stronę pozwaną w odpowiedzi na pozew, natomiast dopuścił dowód , co do którego nie było wniosku żadnej ze stron, tj. z przesłuchania stron ; przy czym nie wskazał na jaką okoliczność ma być on przeprowadzony. A zatem, mając powyższe rozważania Sąd II-giej Instancji uznał za zasadne argumenty i wnioski zawarte w apelacji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd I-szej Instancji przeprowadzi zawnioskowane postępowanie dowodowe. W tym celu zobowiąże pełnomocników stron do złożenia w określonym terminie wszystkich wniosków, zarzutów i twierdzeń , pod rygorem oddalenia spóźnionych , a następnie przeprowadzi zawnioskowane dowody, o ile nie będą one powoływane jedynie dla zwłoki lub na okoliczności , które zostały już dostatecznie wyjaśnione. Z tych też względów Sąd II-giej Instancji uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 386§4 k.p.c. wobec braku ustosunkowania się do zarzutów strony pozwanej i nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w całości i orzekł jak w sentencji.