Sygn. akt VIII U 2507/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2016 roku Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący – Sędzia SO Lucyna Stąsik-Żmudziak Protokolant sądowy Agnieszka Goluch po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 roku w Lublinie sprawy Z. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o emeryturę na skutek odwołania Z. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 24 marca 2016 roku znak (...) zmienia zaskarżoną decyzję i ustala Z. B. prawo do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych od dnia 25 lutego 2016 roku. Sygn. akt VII U 2507/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 24 marca 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił Z. B. ustalenia prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych na podstawie art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. 2015 Nr 748 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999r. nie udowodnił 15-letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych, uwzględniono 13 lat, 5 miesięcy i 13 dni. (k. 17 a.e.). Odwołanie od tej decyzji złożył w dniu 01 kwietnia 2016 roku Z. B. podnosząc, że pracował w warunkach szczególnych w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w L. . (odwołanie – k. 2 a.s.). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podnosząc argumenty leżące u podstaw zaskarżonej decyzji (odpowiedź na odwołanie – k. 3 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Z. B. urodził się (...) W dniu 25 lutego 2016 r. złożył po raz drugi wniosek o ustalenie mu prawa do emerytury. Po raz pierwszy taki wniosek został złożony w listopadzie 2015 roku. Wówczas przy wniosku oświadczył, że jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego ale wniósł o przekazanie zgromadzonych środków na dochody budżetu państwa. Z uwagi na nieudowodnienie warunków do ustalenia prawa do emerytury we wcześniejszym wieku – brak 25 letniego ogólnego stażu ubezpieczeniowego oraz dowodów na wykonywanie pracy w warunkach szczególnych ZUS decyzją z 12.11.2015 roku odmówił prawa do świadczenia. Wnioskodawca decyzji nie skarżył. (bezsporne – akta emerytalne t.I) Ubiegając się ponownie o emeryturę wnioskodawca przedłożył dowody na wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców oraz przedłożył świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych w (...) sp. z o.o. w L. . (k. 13-14ae) W oparciu o zgromadzone dokumenty organ rentowy uwzględnił wnioskodawcy na dzień 1 stycznia 1999 r. łączny staż ubezpieczeniowy w wymiarze 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz uzupełniających oraz stwierdził, że skarżący nie spełnia warunku 15-letniego zatrudnienia w warunkach szczególnych, organ rentowy uwzględnił staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 13 lat 5 miesięcy i 13 dni (k. 17 a.e.). Okolicznościami spornymi w niniejszej sprawie pozostają warunki pracy wnioskodawcy w Przedsiębiorstwie (...) w L. w okresie od 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1998 r., z tym że wnioskodawca pracował tam do 02.04.2001 roku. Z. B. był zatrudniony w w/w okresie na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku montera instalacji sanitarnych. (świadectwo pracy – k. 43). Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie Sąd nie dysponował aktami osobowymi wnioskodawcy. Sądowi z urzędu jest znane, iż wszystkie akta osobowe pracowników (...) zaginęły. Nie jest znane miejsce ich przechowywania, prawdopodobnie zostały zniszczone przez właściciela firmy, który po upadku jego działalności także zaginął. W 2016 roku Sąd prowadził inne postępowanie w sprawie VII U 2320/14 o ustalenie prawa do emerytury innego pracownika (...) R. D. . Szeroko zakrojone w tamtej sprawie czynności nie pozwoliły na odnalezienie akt pracowników. Przedsiębiorstwo (...) zajmowało się budownictwem domów mieszkalnych wraz z instalacjami zewnętrznymi tj. budową kanalizacji oraz instalacji wodociągowych, deszczowych, sanitarnych oraz instalacji elektrycznych. Budowano też drogi. Właścicielem firmy był A. Ż. . Ostatecznie firma upadła, została zlikwidowana po ogłoszeniu jej upadłości. Faktyczna praca związana z działalnością przedsiębiorstwa była wykonywana przez pracowników na poszczególnych budowach. Firma wykonywała budowy w L. , C. . Robiła kanalizacje po nowych osiedlach a także remonty. Budowano wodociągi, kanały ciepłownicze, kanały deszczowe. Jednocześnie prowadzono kilka budów. Wnioskodawca pracował jako monter instalacji sanitarnych wykonując prace związane z robotami wodnokanalizacyjnymi w głębokich wykopach. Jego praca polegała na przygotowaniu wykopu. Wykop o głębokości od 2 do 6 metrów był wykopywany przez koparkę. Do wykopu wchodzili monterzy, wśród nich wnioskodawca, który ręcznie plantowali wykopy, robili podsypkę z piachu, następnie kładli rury. W zależności od rodzaju robót wykonywanych instalacji kładziono w wykopach rury poliuretanowe lub stalowe albo kamionkowe. Po złączeniu rur były one zasypywane piaskiem, podłoże zagęszczano i podbijano a następnie w całości zasypywano rury ziemią. Przy wykonywaniu wodociągu robiono jeszcze próby wodne. Prace były wykonywane również w zimie, jeżeli pozwalały na to warunki atmosferyczne. Praca była bardzo ciężka fizycznie, wykonywana w ciężkich warunkach, na budowie, często w błocie, w wykopach była niekiedy woda. Rury kładziono ręcznie, miały one nieraz po kilka metrów długości. Cięższe rury były układane za pomocą dźwigu. Praca była niebezpieczna, wykop groził obsunięciem. Z tego powodu był zabezpieczany w ten sposób, że wprowadzano do wykopu stalowe klatki. Z tytułu wykonywanej pracy nie wypłacano dodatku szkodliwego. Właściciel firmy nie wydał też żadnemu z pracowników świadectwa wykonywana pracy w warunkach szczególnych. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zeznania wnioskodawcy oraz przesłuchanych świadków: M. K.
(1)(k. 210-21vas) i G. P. (k. 22-22vas) oraz świadectwa pracy. Sąd uznał za wiarygodne zeznania wnioskodawcy, ponieważ są spójne, logiczne i co do podstawowych okoliczności zgodne z zeznaniami świadków M. K.
(2)i G. P. , którzy pracowali razem z wnioskodawcą. M. K.
(1)wykonywał pracę na takim samym stanowisku, pracując w wykopach przy układaniu rur kanalizacyjnych, wodociągowych, w kanałach ciepłowniczych. Świadek potwierdził, że wnioskodawca pracował wyłącznie przy budowie instalacji zewnętrznych. Potwierdził wszystkie okoliczności podane przez wnioskodawcę. Przyznał, że bywały okresy kiedy były roboty, które nie były pracami w głębokich wykopach ale przeważające były prace o takim charakterze. G. P. w spornym okresie pracował z wnioskodawcą, tyle, że był zatrudniony jako kierownik robót sanitarnych. Był przełożonym wnioskodawcy. Potwierdził, że skarżący pracował jako monter instalacji sanitarnych przy wykonywaniu instalacji zewnętrznych, które robione były w głębokich wykopach. Świadek jednoznacznie określił charakter pracy wnioskodawcy. W ocenie Sądu należy przyjąć, iż świadkowie pracując razem z wnioskodawcą z racji wykonywanych obowiązków mieli możność poczynienia bezpośrednich i trafnych spostrzeżeń odnośnie rodzaju wykonywanych przez skarżącego czynności. Świadkowie są dla wnioskodawcy osobami obcymi, nie są zainteresowani rozstrzygnięciem niniejszej sprawy i nie mieli powodu by składać zeznania niezgodnie z prawdą. Sąd uznał w kontekście zeznań świadków za wiarygodne zeznania wnioskodawcy. W sumie wnioskodawca złożył bardzo obszerne i szczegółowe zeznania na okoliczność wykonywanej przez niego pracy w (...) . Jak wskazano wyżej ZUS uznał wnioskodawcy 13 lat, 5 miesięcy i 13 dni wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Ustalenia Sądu pozwalają na przyjęcie, że w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Budowlano (...) od 01.01.1992r. do 31.12.1998r., przez okres 7 lat wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze wykonywał pracę w warunkach szczególnych, polegającą na wykonywaniu prac wodnokanalizacyjnych w głębokich wykopach, związanych z budową instalacji wodnokanalizacyjnych. Charakter pracy wnioskodawcy i wykonywane w jej trakcie czynności były zakresowo identyczne jak prace wykonywane w (...) Przedsiębiorstwie (...) , które bez wątpliwości w oparciu o świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych zostały uznane za prace w takich warunkach. Odwołanie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 184 ust. l i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.: Dz.U. z 2015r. Nr 748, ze zm.) osobom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęły okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Emerytura taka przysługuje pod warunkiem nie przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Ustęp 2 artykułu 32 stanowi, że za pracowników zatrudnionych szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Zgodnie z ustępem 4 wiek emerytalny którym mowa w ust. l, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki na podstaw których osobom wymienionym w ust. 2 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Zgodnie z § 2 ust. l Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 Nr 8, poz. 43 ze zm.) okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywa stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Według § 3 cytowanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymaga do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia. Natomiast § 4 ust. l rozporządzenia stanowi, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
- ma wymagany okres zatrudnienia, w tym, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Jednocześnie, przepis art. l § 2 rozporządzenia stanowi, że właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B. Dokonując oceny, czy pracę wnioskodawcy można zakwalifikować jako pracę w szczególnych warunkach należy podkreślić, że Z. B. występując do organu rentowego o przyznanie świadczenia, nie przedłożył świadectwa pracy w szczególnych warunkach dot. spornego okresu. Sąd, w przeciwieństwie do organu rentowego, nie jest związany określonymi środkami dowodowymi. Zgodnie, bowiem z treścią art. 473 kpc . stanowiącego, iż w postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i przesłuchania stron. Oznacza to, że każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które Sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe. Z kolei ustalenie przez Sąd w toku postępowania odwoławczego, że dana praca była wykonywana w szczególnych warunkach jest wystarczającą podstawą do uznania wykonywanej pracy za pracę tego rodzaju. Odnosząc się do stanowiska ZUS należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy w toku postępowania dowodowego ustalił, że wnioskodawca pracując w Przedsiębiorstwie Budowlano- (...) od 01.01.1992r. do 31.12.1998r., przez okres 7 stale i w pełnym wymiarze wykonywał pracę w warunkach szczególnych, polegającą na wykonywaniu prac wodnokanalizacyjnych w głębokich wykopach, związanych z budową instalacji wodnokanalizacyjnych określoną w cytowanym wyżej rozporządzeniu w wykazie A, dziale V, poz. 1 (roboty wodno – kanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach) Ten dodatkowy okres pracy pozwala przyjąć, że na dzień 1 stycznia 1999 r. łącznie staż pracy w warunkach szczególnych wynosi ponad 15 lat, przy niespornym okresie 13 lat 5 miesięcy i 13 dni i okresie uznanym przez Sąd. (łącznie ponad 20 lat). W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż Z. B. spełnia przesłanki do ustalenia prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca w dniu (...) ukończył 60 lat, na dzień 1 stycznia 1999 roku udowodnił ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz uzupełniających, w tym ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych oraz w dniu 05 listopada 2015 r. złożył oświadczenie o przekazaniu do budżetu państwa środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym. Jednakże wniosek o emeryturę wraz z dokumentami pozwalającymi na jej ustalenie złożył w dniu 25.02.2016r. Z tych względów Sąd Okręgowy na mocy wyżej wskazanych przepisów, ustalił prawo do emerytury od daty złożenia wniosku orzekając na podstawie art. 477 14 § 2 kpc jak w sentencji.