Sad powszechny, VI Ka 839/16

Sygn. akt VI Ka 839/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 października 2016 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie : Przewodniczący: SSO Aleksandra Mazurek Sędziowie: SO Agnieszka Wojciechowska-Langda SO Michał Chojnowski (spr.) protokolant: p.o. protokolant sądowy Agnieszka Karpińska przy udziale prokuratora Agaty Stawiarz po rozpoznaniu dnia 12 października 2016 r. w Warszawie sprawy B. P. syna P. i J. , ur. (...) w M. skazanego wyrokiem łącznym na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt II K 582/15 zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Legionowie do ponownego rozpoznania. SSO Aleksandra Mazurek SSO Agnieszka Wojciechowska-Langda SSO Michał Chojnowski Sygn. akt VI Ka 839/16 UZASADNIENIE B. P. został prawomocnie skazany:

1. wyrokiem Sądu Rejonowego w Wołominie V Wydział Grodzki z dnia 24 marca 2004 r. sygn. akt. V K 1118/03 za czyn z pkt I z art. 279§1 kk popełniony w dniu 19 października 2003 roku ,za czyn z pkt II z art. 291§1 kk popełniony w dniu 19 października 2003 roku oraz za czyn z pkt III z art. 291§1 kk popełniony w dniu 19 października 2003 roku na karę łączną 1 (jednego) roku i 6 (sześciu ) miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby ;postanowieniem Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 29 czerwca 2005 roku, sygn..akt : VK 1118/03 zarządzono skazanemu wykonanie kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;
2. wyrokiem Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim II Wydział Karny z dnia 3 marca 2005r. sygn. akt. II K 467/04 za przestępstwo z art. 279§1 k.k popełnione w dniu 11 grudnia 2004 roku na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby; postanowieniem z dnia 21 grudnia 2005 roku , sygn..akt : II Ko 620/05 zarządzono skazanemu wykonanie kary 1 roku pozbawienia wolności;
3. wyrokiem Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim II Wydział Karny z dnia 6 grudnia 2005 r. sygn. akt. II K 463/05 za przestępstwo z pkt I z art. 306 k.k popełnione w okresie od 5 października 2004 roku do dnia 9 czerwca 2005 roku , za przestępstwo z pkt II z art. 291§1 kk popełnione w okresie od 5 października 2004 roku do dnia 9 czerwca 2005 roku na karę łączną 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby;
4. wyrokiem Sądu Rejonowego Mińsku Mazowieckim II Wydział Karny z dnia 30 listopada 2010 roku sygn. akt. II K 1337/10 za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k popełnione w dniu 26 września 2010 r. na karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych przyjmując wysokość jednej stawki dziennej za równoważną kwocie 20 złotych;
5. wyrokiem Sądu Rejonowego w Wołominie V Wydział Karny z dnia 25 maja 2012 r. sygn. akt. V K 1883/10 za czyn z art. 279§1 kk w zw. z art. 64§1 kk popełniony w dniu 21 marca 2010 roku na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;
6. wyrokiem Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim II Wydział Karny z dnia 20 września 2013 r. sygn. akt. II K 165/13 za czyn z art. 158§1 kk w zb. z art. 288§1 kk w zw. z art.11§2 kk w zw. z art.64§1 kk popełniony w dniu 7 grudnia 2012 na karę 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby;
7. wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie II Wydział Karny z dnia 25 marca 2014 roku, sygn. akt : II K 128/13 za czyn z pkt I z art. 13§1 kk w zw. z art.279§1 kk w zw. z art.64§1 kk popełniony w z nocy 23 na 24 lutego 2010 roku , za czyn z pkt II z art. 13§1 kk w zw. z art.279§1 kk w zw. z art.64§1 kk popełniony w nocy z 5 na 6 marca 2010 roku, za czyn z pkt III z art.13§1 kk w zw. z art.279§1 kk w zw. z art.64§1 kk popełniony w nocy z 17 na 18 marca 2010 roku przy uznaniu skazany działał w ramach ciągu przestępstw z art. 91§1 kk na karę 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności Sąd Rejonowy w Legionowie, II Wydział Karny wyrokiem łącznym z 18 grudnia 2015 roku, sygn. akt II K 582/15 na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w zw. z art.4§1 kk wymienione w pkt. 6 i 7 wyroki połączył i wymierzył B. P. karę łączną 3 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności; orzekł, że na podstawie art. 575§1 kpk wyroki podlegające łączeniu w zakresie nie objętym wyrokiem łącznym podlegają odrębnemu wykonaniu; na podstawie art. 572 kpk w pozostałym zakresie postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego umorzył;. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił skazanego B. P. w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych. Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca skazanego. Zaskarżył wyrok w całości i zarzucił mu:
8. obrazę przepisów prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 106 k.k. w zw. z art. 76 § 1 k.k. w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 roku oraz art. 107 § 4a k.k. w brzmieniu obowiązującym od 21 marca 2015 roku wyrażającą się w przyjęciu, że B. P. był karany wyrokami Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim o sygn. akt II K 463/05 z 6 grudnia 2005 roku oraz o sygn. akt II K 1337/10 z 30 listopada 2010 roku w sytuacji gdy te skazania uległy zatarciu z mocy prawa;
9. obrazę przepisów prawa procesowego mającą wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 117 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2015 roku wyrażającą się w przeprowadzeniu w dniu 18 grudnia 2015 roku rozprawy na której zapadł wyrok łączny w stosunku do B. P. pod jego nieobecność i nieobecność ustanowionego obrońcy, który nie został w ogóle powiadomiony o terminie rozprawy co stanowiło naruszenie prawa do obrony skazanego;
10. rażącą surowość, a tym samym niewspółmierność orzeczonej kary 3 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności, wyrażającą się w nienależytym uwzględnieniu dyrektyw wymiaru kary, a w szczególności faktu, że wykonanie jednej z kar wchodzących w skład wyroku łącznego było warunkowo zawieszone. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Legionowie. Sąd Okręgowy zważył co następuje. Apelacja obrońcy skazanego okazała się częściowo zasadna, tym samym zasługiwała na uwzględnienie. Przede wszystkim zaaprobować należało zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art.117 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. Zgodnie z dyspozycją art. 117 § 1 k.p.k. uprawnionego do wzięcia udziału w czynności procesowej zawiadamia się o jej czasie i miejscu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się, a brak dowodu, że została o niej powiadomiona, oraz jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że niestawiennictwo wynikło z powodu przeszkód żywiołowych lub innych wyjątkowych przyczyn, a także wtedy, gdy osoba ta usprawiedliwiła należycie niestawiennictwo i wnosi o nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności, chyba że ustawa stanowi inaczej ( art. 117 § 2 k.p.k. ). Z kolei zgodnie z art. 140 k.p.k. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, orzeczenia, zarządzenia, zawiadomienia i odpisy, które ustawa nakazuje doręczać stronom, doręcza się również obrońcom, pełnomocnikom i ustawowym przedstawicielom. W przypadku gdy strona korzysta z pomocy kilku obrońców lub pełnomocników, pisma podlegające doręczeniu stronie należy doręczać wszystkim obrońcom lub pełnomocnikom. Jak wynika z analizy akt niniejszej sprawy skazany ustanowił dwóch obrońców, jednakże tylko jeden z nich został powiadomiony o terminie rozprawy, w konsekwencji tylko on był na niej obecny i pierwotnie tylko jemu doręczono odpis zapadłego w niniejszej sprawie wyroku łącznego. Podkreślić należy przy tym, że stanowisko obrońcy obecnego na rozprawie przed Sądem Rejonowym w Legionowie 18 grudnia 2015 roku było odmienne od stanowiska obrońcy wnioskującego o wydanie wyroku łącznego. Wszak jeden z nich wnosił o połączenie wyrokiem łącznym wyroków jednostkowych zapadłych w sprawach o sygnaturach V K 1883/10 i II K 128/13 oraz orzeczenie kary łącznej w wymiarze 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności, podczas gdy obrońca obecny na rozprawie wnioskował o połączenie wyroków o sygnaturach II K 128/13 i II K 165/13 i wymierzenie kary łącznej 3 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności. Obrońcę, którego poprzez zaniechanie zawiadomienia o terminie rozprawy pozbawiono możliwości udziału w niej, nie mógł podjąć inicjatywy dowodowej ani nawet przedstawić swojego stanowiska, które chociażby w zakresie wniosku co do wymiaru kary łącznej było dla skazanego bardziej korzystne niż wniosek drugiego z obrońców oraz prokuratora. Rozbieżności tej nie mógł usunąć również sam skazany, który (zapewne wobec faktu ustanowienia dwóch obrońców i uznanie ich obecności za wystarczającą) nie wnosił o doprowadzenie go na rozprawę. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji doszło do ograniczenia prawa do obrony skazanego, albowiem nie umożliwiono mu skorzystania z pełnej reprezentacji jego interesów procesowych przez profesjonalne podmioty ustanowione przezeń w sprawie. Okoliczność ta bezsprzecznie mogła mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tym samym skutkować musiała jego uchyleniem i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Nie sposób bowiem sanować sytuacji, w której skazany ponosiłby negatywne konsekwencje procesowe, wynikające z zaniechania obrońcy, co do którego nie wypełniono obowiązku określonego w treści art. 140 k.p.k. Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy Sąd Rejonowy winien dopełnić wszelkich wymogów dotyczących zawiadamiania stron postępowania oraz ich przedstawicieli o terminach czynności procesowych, a także doręczania im odpisów zapadłych w sprawie orzeczeń. Sąd ten winien ponadto po raz kolejny dokładnie przeanalizować zapadłe wobec skazanego wyroki jednostkowe, z uwzględnieniem treści uchwały Sądu Najwyższego z 25 lutego 2005 roku, sygn. akt I KZP 36/04, z której wynika, że zawarty w art. 85 k.k. zwrot: "zanim zapadł pierwszy wyrok" odnosi się do pierwszego chronologicznie wyroku, który zapadł przed popełnieniem przez sprawcę kolejnego (kolejnych) przestępstwa i na tej podstawie dokonać prawidłowego ich połączenia węzłem wyroku łącznego rozważając przy tym dopuszczalność ciągu wskazanego we wniosku o wydanie wyroku łącznego. Z uwagi na treść wyroku Sądu odwoławczego, która implikuje ponowne orzekanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego, na obecnym etapie bezprzedmiotowym jest wypowiadanie się przez ten Sąd o zasadności zarzutu rażącej niewspółmierności wymierzonej zaskarżonym orzeczeniem kary łącznej. Tym niemniej przy ponownym rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji winien wziąć pod uwagę dyrektywy wymiaru kary łącznej, tj. związek podmiotowy i przedmiotowy między zbiegającymi się przestępstwami, w jakich odstępach czasu zostały one popełnione, stopień społecznej szkodliwości zachowań przestępczych skazanego oraz wymogi prewencji indywidualnej i generalnej, a także uprzednią jego karalność i wielość czynów wchodzących w skład realnego zbiegu w tej konfiguracji czasowej. Tym samym Sąd Rejonowy winien uwzględnić również podniesioną w omawianej apelacji kwestię ewentualnego zatarcia niektórych skazań B. P. i na tej podstawie oceniać wskazane powyżej elementy stanowiące podstawę wymiaru kary łącznej, w szczególności uprzednią karalność skazanego oraz potrzebę indywidualnego oddziaływania kary na B. P. . Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy weźmie również pod uwagę daty popełnienia czynów, za które skazanemu wymierzono kary poszczególnymi wyrokami objętymi postępowaniem o wydanie wyroku łącznego pod kątem możliwości połączenia kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania i bez takiego zawieszania i wymierzenia bezwzględnej kary pozbawienia wolności a następnie daty te porówna z datą wejścia w życie art. 89 § 1a k.k. pod kątem prawidłowego zastosowania zasady wyrażonej w art. 4 § 1 k.k.