Sad powszechny, IV Ka 559/13

Sygn. akt IV Ka 559/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 listopada 2013 roku Sąd Okręgowy w Krakowie, Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Kazimierz Wilczek Sędziowie: SO Ireneusz Bieniek (spr.) SR del. Aneta Mansfeld Protokolant: st. prot. Justyna Machulak przy udziale Bogusława Machyni Prokuratora Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Okręgowej, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2013 roku, sprawy A. L. oskarżonego o przestępstwo z art. 280 § 1 kk w zw. z art. 31 § 2 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego, od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie z dnia 26 marca 2013r. sygn. akt II K 811/12/S, wyrok w zaskarżonej części to jest w odniesieniu do oskarżonego A. L. utrzymuje w mocy i zwalnia oskarżonego od zwrotu należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze oraz zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. W. G. (Kancelaria Adwokacka w K. ) kwotę 516,60 (pięćset szesnaście 60/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji. SSO Ireneusz Bieniek SSO Kazimierz Wilczek SSR Aneta Mansfeld Sygn. akt IV Ka 559/13 UZASADNIENIE K. C. i A. L. zostali oskarżeni o to, że: I. w nocy z 14/15 marca 2012 roku w K. , działając wspólnie i w porozumieniu, po uprzednim użyciu wobec P. K. groźby natychmiastowego użycia przemocy, zabrali w celu przywłaszczenia pieniądze w kwocie 12 złotych, przy czym A. L. czynu tego dopuścił się mając w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem, tj. o przestępstwo z art. 280 § 1 k.k. , a wobec A. L. o przestępstwo z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. II. w nocy z 14/15 marca 2012 roku w K. , działając wspólnie i w porozumieniu, po uprzednim użyciu wobec K. R. przemocy, polegającej na przytrzymywaniu i szarpaniu, zabrali w celu przywłaszczenia pieniądze w nieustalonej kwocie nie większej niż 1 zł, przy czym A. L. czynu tego dopuścił się mając w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem, tj. o przestępstwo z art. 280 § 1 k.k. , a wobec A. L. o przestępstwo z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie wyrokiem z dnia 26 marca 2013 roku, sygn. akt IIK 811/12/S orzekł w tym przedmiocie następująco: I. uznaje oskarżonych: K. C. i A. L. za winnych popełnienia czynu zarzucanego im w punkcie I aktu oskarżenia, przy czym przyjmuje, iż zabrali w celu przywłaszczenia pieniądze w kwocie 10 złotych, czym oskarżony K. C. wyczerpał znamiona występku z art. 280 § 1 k.k. , a oskarżony A. L. wyczerpał znamiona występku z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i za to na mocy art. 280 § 1 k.k. wymierza oskarżonym kary w wymiarze po 2 (dwa) lata pozbawienia wolności; II. orzekając w zakresie czynu zarzucanego oskarżonym w punkcie II aktu oskarżenia uznaje oskarżonych: K. C. i A. L. za winnych tego, że w nocy z 14/15 marca 2012 roku w K. , działając wspólnie i w porozumieniu, po uprzednim użyciu wobec K. R. groźby natychmiastowego użycia przemocy, zabrali w celu przywłaszczenia pieniądze w nieustalonej kwocie nie mniejszej niż 20 groszy a nie większej niż 1 zł, przy czym A. L. czynu tego dopuścił się mając w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem, czym oskarżony K. C. wyczerpał znamiona występku z art. 280 § 1 k.k. , a oskarżony A. L. wyczerpał znamiona występku z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i za to na mocy art. 280 § 1 k.k. wymierza oskarżonym kary w wymiarze po 2 (dwa) lata pozbawienia wolności; III. na mocy art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce kar jednostkowych pozbawienia wolności orzeka wobec oskarżonych: K. C. i A. L. kary łączne w wymiarze po 2 (dwa) lata pozbawienia wolności; IV. na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 punkt 1 k.k. warunkowo zawiesza oskarżonemu A. L. wykonanie orzeczonej wobec niego w punkcie III wyroku kary łącznej pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 3 (trzy) lata; V. na mocy art. 63 § 1 k.k. zalicza oskarżonemu K. C. na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania w sprawie od dnia 15 marca 2012 roku do dnia 29 października 2012 roku; VI. na zasadzie art. 624 § 1 k.p.k. oraz na mocy art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (tekst jednolity - Dz. U. z 1983 roku, nr 49, poz. 223 z późn. zm.) zwalnia oskarżonych od obowiązku uiszczenia należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych; VII. na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze (Dz. U. nr 16, poz. 124 z późn. zm.) oraz § 2, § 14 ust. 1 punkt 2, ust. 2 punkt 3 i § 16 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348) zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. W. G. (Kancelaria Adwokacka (...)-(...) K. , Rynek (...) ) kwotę brutto 1608,84 (jeden tysiąc sześćset osiem 84/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżonemu A. L. . Wyrok ten zaskarżył obrońca oskarżonego A. L. zarzucając w apelacji. 1) obrazę prawa materialnego, a to art. 283 k.k. w zw. z art. 115 § 2 k.k. poprzez przyjęcie, iż w stanie faktycznym opisanym w punkcie I wyroku nie zachodzi wypadek mniejszej wagi z uwagi na ustalony „znaczniejszy" stopień społecznej szkodliwości czynu, podczas gdy przyjęcie wypadku mniejszej wagi - o ile nie jest zdeterminowane wysokością zabranego mienia - ma miejsce w razie ustalenia „niskiego stopnia winy, przypadkowości działania sprawcy, nikłej szkody, [...]" (wyrok SA w Krakowie z dnia 20 listopada 2003 r., II AKa 276/03, KZS 2004, z. 1, poz. 30); zaś A. L. nie używał przemocy, podobnie jak drugi ze współsprawców, zaś zabrana kwota była szczególnie niska. 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a to przyjęcie, iż A. L. zrealizował w formie współsprawstwa znamiona typu czynu opisanego w punkcie II wyroku, podczas gdy z materiału dowodowego nie wynika, iż między sprawcami istniało wówczas porozumienie co do przestępczego współdziałania, a co miało istotny wpływ na treść orzeczenia; Ponadto, z ostrożności procesowej, w wypadku nie podzielenia argumentacji zawartej w dwóch powyższych zarzutach: 3) rażącą niewspółmierność kary (zarówno kar jednostkowych jak i kary łącznej), a to nieuwzględnienie w sposób należyty dyrektyw wymiaru kary wskazanych w art. 53 § 1 k.k. w zw. z art. 55 k.k. poprzez wymierzenie oskarżonemu kary, która nie spełnia wymogów indywidualizacji odpowiedzialności karnej, takiej samej jak poczytalnemu będącemu inicjatorem zachowań współoskarżonemu K. C. , podczas gdy uwzględnienie okoliczności osobistych wpływających na wymiar kary skutkować winno wymierzeniem A. L. kary łagodniejszej niż współoskarżonemu, adekwatnej do przypisanego mu stopnia winy i roli, jaką pełnił on w zajściu. W oparciu o powyższe zarzuty apelujący wniósł o :

1. Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji;
2. W wypadku nie podzielenia dwóch pierwszych zarzutów apelacji o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez wymierzenie A. L. , w oparciu o art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 60 § 6 pkt 3 , za czyn opisany w pkt I zaskarżonego wyroku kary 200 stawek dziennych grzywny przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 10 zł, za czyn opisany w pkt II zaskarżonego wyroku kary 200 stawek dziennych grzywny przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 10 zł i wymierzenie kary łącznej grzywny w wysokości 200 stawek dziennych grzywny przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 10 zł i uznaniu tej kary za wykonaną poprzez zaliczenie na jej poczet okresy tymczasowego aresztowania w sprawie. Drugi z oskarżonych wyroku nie zaskarżył. Sąd Odwoławczy zważył co następuje: Apelacja nie jest zasadna, a podniesione w niej zarzuty nietrafne. Chybiony jest zarzut opisany w pkt. 1 apelacji. Na wstępie zauważyć należy, iż kwestia, czy określony czyn stanowi wypadek mniejszej wagi należy do sfery ustaleń faktycznych. W istocie więc zarzut pierwszy apelacji jest zarzutem błędu w ustaleniach faktycznych. Obraza przepisu prawa materialnego, a to art. 283 kk zachodziłaby wówczas, gdyby Sąd ustalił, iż czyn stanowi wypadek mniejszej wagi, jednak nie zawarł w kwalifikacji prawnej art. 283 kk . Także, gdy okolicznościom określonym w art. 115 § 2 kk przydano zbyt duże lub zbyt małe znaczenie, zasadny może być tylko zarzut oparty na przepisie art. 438 pkt. 3 kpk (zarzut błędu w ustaleniach faktycznych) Zarzut opisany w pkt. 1 apelacji, potraktowany jako zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie jest zasadny. Nie kwestionując orzecznictwa powołanego w apelacji zważyć należy, iż nie tylko wysokość wyrządzonej szkody decyduje o możliwości przyjęcia wypadku mniejszej wagi. W realiach przedmiotowej sprawy wartość skradzionego mienia była wprawdzie w jednym wypadku niewielka, a w drugim wręcz znikoma. Lecz nie ulega wątpliwości, że zamiarem oskarżonego T. L. była kradzież wszystkich pieniędzy jakie miał przy sobie pokrzywdzony P. K. . Oskarżony mówił przecież do drugiego współsprawcy „zabierz mu wszystko co ma i pójdziemy się napić.” Rację ma Sąd I instancji, iż pokrzywdzony ten utracił tylko 10 zł. , gdyż więcej przy sobie nie miał. Oskarżeni grożąc pokrzywdzonym użyciem przemocy, chcieli zdobyć pieniądze na alkohol, to w żadnym wypadku nie może przemawiać za ustaleniem, iż ich czyny stanowiły wypadki mniejszej wagi. Oba rozboje nie zostały dokonane pomiędzy osobami wspólnie pijącymi alkohol na tle porachunków o zapłacenie za kolejna porcję, gdyż pokrzywdzeni byli przypadkowymi osobami, zaczepianymi przez oskarżonych. W prawidłowo ustalonym przez Sąd meriti stanie faktycznym nie sposób też uznać tych czynów za „natrętne żebractwo” Tak więc orzecznictwo powoływane w apelacji nie przystaje do realiów dowodowych w przedmiotowej sprawie. Chybiony jest zarzut opisany w pkt. 2 apelacji dotyczący czynu przypisanego oskarżonemu A. L. w pkt. II wyroku. Apelujący zupełnie wybiórczo powołuje się w tym zakresie na dowody. Pokrzywdzony K. R. (k. 269) zeznał jednoznacznie iż w czasie, gdy ten wyższy mężczyzna (osk. K. C. ) przyjął taką postawę jakby chciał go uderzyć, to drugi z mężczyzn niższy (osk. T. L. ) „szperał” w czapeczce w której pokrzywdzony miał niewielką ilość pieniędzy. Działanie zatem obu oskarżonych wspólne i w porozumieniu nie budzi żadnych wątpliwości. To, iż pokrzywdzony nie widział momentu w którym oskarżony T. L. zabierał pieniądze znajdujące się w tej czapeczce i tak zeznał, świadczy tylko o jego wiarygodności. Skoro oskarżony w czapeczce tej „szperał” a następnie pieniędzy w niej nie było to ustalenie, iż to oskarżony pieniądze te zabrał jest jak najbardziej trafne. Skarżący całkowicie pomija też zeznania postronnego świadka T. T. (k. 32 i 36) Nietrafny jest też zarzut rażącej niewspółmierności kary. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, iż Sąd meriti rozważył możliwość zastosowania w stosunku do oskarżonego instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary, jednak nie znalazł ku temu podstaw i ta decyzja jest trafna. Sąd orzekł jednak karę pozbawienia wolności w dolnej granicy zagrożenia ustawowego. Pozornie może się wydawać iż zachodzi wewnętrzna niesprawiedliwość wyroku, gdyż drugi ze współsprawców był inicjatorem obu przestępczych czynów, a także współsprawcą nieco bardziej aktywnym. Jeżeli jednak wymierzając karę Sąd meriti uznaje, iż takiemu bardziej aktywnemu, wiodącemu czy też inicjującemu zdarzenie współsprawcy należy orzec karę w dolnej granicy ustawowego zagrożenia, to w żaden sposób nie może to automatycznie determinować stosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary w stosunku do innego (innych) współsprawcy, którego rola nie będzie tak wiodąca. Oczywiście w realiach przedmiotowej sprawy Sąd meriti miał także w polu widzenia, iż wprawdzie wymiar kar pozbawienia wolności w stosunku do obu oskarżonych jest taki sam (2 lata pozbawienia wolności) lecz ich dolegliwość jest różna skoro oskarżonemu K. C. orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze bezwzględnym, a oskarżonemu A. L. z warunkowym zawieszeniem jej wykonania przy stosunkowo krótkim okresie próby (3 lata). W związku z powyższym uznając apelację za niezasadną, a nadto mając na uwadze, iż Sąd Rejonowy nie dopuścił się żadnych uchybień, które należałby uwzględnić niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów ( art. 439, 440 i 455 kpk ) Sąd Odwoławczy wyrok w zaskarżonej części utrzymał w mocy ( art. 437 § 1 kpk ), a zważywszy na sytuację materialną oskarżonego zwolnił go od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze ( art. 624 § 1 kpk ). SSO Ireneusz Bieniek SSO Kazimierz Wilczek SSR Aneta Mansfeld T.