Sad powszechny, II Ca 1145/16

(1)przeciwko A. B. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt I C 155/14 oddala apelację i zasądza od L. M.

(1)na rzecz A. B. kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 1145/16 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2016 roku, sygn. akt I C 155/14, Sąd Rejonowy w Jędrzejowie oddalił powództwo L. M.

(1)o zobowiązanie A. B. do złożenia oświadczenia woli (pkt I) i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt II). Sąd ten ustalił, że na podstawie umowy darowizny z dnia 10 czerwca 2010 roku L. M.

(1)darował swojej córce A. B. nieruchomość położoną w S. , gmina I. , oznaczoną nr (...) o powierzchni 2,63 ha, dla której Sąd ten prowadzi księgę wieczystą nr (...) . Jednocześnie pozwana ustanowiła na rzecz rodziców służebność osobistą, polegającą na prawie korzystania z pokoju w budynku mieszkalnym oraz z działki w rozmiarze niezbędnym do zaspokajania potrzeb. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z dnia 4 lutego 2015 roku, sygn. akt II K 941/13, L. M.

(1)został uznany za winnego tego, że w okresie od 1999 roku do dnia 7 października 2013 roku znęcał się fizycznie i psychicznie na córką A. B. , poprzez wywoływanie awantur, szarpanie, popychanie, kierowanie pod jej adresem słów wulgarnych, grożenie pozbawieniem życia, uniemożliwianie korzystania z wyposażenia domu i gospodarstwa. Wyrokiem tym L. M.

(1)został skazany również za znęcanie się nad żoną, córką M. R.

(1)i zięciem K. B. . Natomiast wyrokiem Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z dnia 24 października 2014 roku, sygn. akt II K 479/14. L. M.

(1)został on uznany winnego tego, że w okresie od dnia 5 lutego do dnia 10 czerwca 2014 roku znęcał się fizycznie i psychicznie nad córkami A. B. i M. R.

(1)oraz żoną, a w dniu 10 czerwca 2014 roku spowodował u żony i córki M. R.

(1)obrażenia ciała powodujące naruszenie czynności narządu ciała na okres poniżej 7 dni, przy czym w chwili zarzucanego mu przestępstwa miał ograniczoną w stopniu znacznym zdolność do pokierowania swoim postępowaniem. Wobec L. M.

(1)orzeczono wówczas także środek karny w postaci nakazu opuszczenia domu w S. na okres jednego roku. Aktualnie powód mieszka w S. u swojej siostry. W dniu 16 stycznia 2014 roku L. M.

(1)złożył pozwanej pisemne oświadczenie, w którym odwołał dokonaną darowiznę, ze względu na niezapewnianie mu opieki oraz zarzucił córce psychiczne znęcanie się nad nim poprzez używanie wulgarnych słów i wyganianie go z domu. Biorąc to pod uwagę, Sąd pierwszej instancji uznał powództwo za bezzasadne. Zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności zeznania obcych dla stron świadków M. M. i Z. Ś. nie potwierdziły zachowania przypisywanego przez powoda pozwanej. Za niewiarygodne uznał Sąd zeznania siostry powoda M. R.

(2), jako sprzeczne z pozostałymi dowodami oraz ustaleniami dokonanymi w postępowaniach karnych. Wskazano na związanie Sądu w niniejszej sprawie wyrokami karnymi co do faktu popełnienia przez powoda przestępstwa znęcania się nad A. B. ( art. 11 k.p.c. ). Podkreślono, że świadek M. R.

(2)demonstrowała negatywne nastawienie do pozwanej. Sąd stwierdził też, że zarzut znęcania się kierowany przez powoda pod adresem córki został uznany w postępowaniu karnym wyłącznie za przyjętą przez L. M.

(1)linię obrony, w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej. Stąd też brak jest przesłanek, aby zachowanie A. B. kwalifikować jako rażącą niewdzięczność w rozumieniu art. 898 § 1 k.c. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. Apelację od tego orzeczenia wywiódł powód, wnosząc o uchylenie jego orzeczenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. L. M.

(2)zarzucił, że Sąd podjął decyzję, nie uwzględniając jego argumentów. Podkreślił, że ma prawo rozporządzania swoją własnością, a dom i grunt odziedziczył po rodzicach. Powód wyjaśnił, że darował nieruchomość córce, licząc na opiekę z jej strony. Zawiódł się jednak na niej, w związku z czym może cofnąć darowiznę. Wywodził, że rażąca niewdzięczność obdarowanej polega na tym, że pozostawiła go samemu sobie, bez opieki, mimo iż zobowiązała się do zapewniania mu opału, światła i korzystania ze wszystkich pomieszczeń i urządzeń oraz z działki. Powód twierdził, że pozwana znęcała się nad nim – wyzywała go i wyganiała z domu. A. B. wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Apelacja jest bezzasadna. Sąd Rejonowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, dokonując oceny wiarygodności i mocy dowodów na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału ( art. 233 § 1 k.p.c. ). Poczynione w ten sposób ustalenia Sąd odwoławczy podziela i przyjmuje za własne. Oddalono wnioski zgłoszone przez powoda na rozprawie w dniu 5 grudnia 2016 roku o dopuszczenie dowodu ze zdjęć, kserokopii zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, pisma Inspektora Nadzoru Budowlanego i protokołów przesłuchania świadków (k. 229-237), gdyż nie dotyczą one faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ( art. 227 k.p.c. ), a zdarzeń z 2016 roku – z okresu po odwołaniu darowizny i złożeniu pozwu. W procesie toczącym się w związku z odwołaniem darowizny badaniu podlegają okoliczności wskazane przez darczyńcę w pisemnym oświadczeniu, o którym mowa w art. 900 k.c. Powód nie wykazał rażącej niewdzięczności pozwanej wobec niego, jako przesłanki skutecznego odwołania darowizny na podstawie art. 898 § 1 k.c. Uprawnienie darczyńcy do odwołania darowizny zostało ograniczone do wyjątkowych przypadków, w których – ze względu na szczególnie naganne zachowanie obdarowanego – za ważniejszy uznano interes darczyńcy, czyniąc wyjątek od zasady stabilności stosunków prawnorzeczowych, ukształtowanych w założeniu w sposób trwały poprzez zawartą i wykonaną między stronami umowę. W przypadku konfliktu między stronami nie można abstrahować od jego przyczyn, konieczna jest analiza motywów zachowania obdarowanego i wyjaśnienie, czy nie są one prowokowane przez darczyńcę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1998 r., III CKN 170/97, LEX nr 50614 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie, I ACa 333/16, LEX nr 2116498 ) W pisemnym oświadczeniu o odwołaniu darowizny z dnia 16 stycznia 2014 roku (k. 6), a potem w pozwie L. M.

(1)wskazywał, że rażąca niewdzięczność córki przejawia się w tym, iż nie zapewnia mu ona opieki, mimo że w umowie darowizny zobowiązała się do dostarczania mu opału, światła oraz umożliwienia mu korzystania ze wszystkich pomieszczeń i urządzeń służących do wspólnego użytku domowników. Z treści tej umowy darowizny, w której ustanowiono na rzecz powoda służebność osobistą mieszkania, nie wynika, aby obdarowana miała się opiekować darczyńcą. Natomiast powód, zgodnie z przysługującym mu prawem, mieszkał w domu, który wraz z nieruchomością gruntową przekazał córce. Uprawnienia tego został czasowo pozbawiony na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z dnia 24 października 2014 roku, sygn. akt II K 479/14, którym został po raz pierwszy skazany za przestępstwo z art. 207 k.k. , polegające na psychicznym i fizycznym znęcaniu się nad córką A. B. oraz pozostałymi członkami jego najbliższej rodziny. L. M.

(1)nie zastosował się do orzeczonego wobec niego środka karnego w postaci nakazu opuszczenia domu w S. na okres jednego roku, co skutkowało wszczęciem wobec niego kolejnego postępowania karnego, zakończonego wydaniem przez Sąd Rejonowy w Jędrzejowie wyroku z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt II K 740/14, którym L. M.

(1)został skazany za przestępstwo z art. 244 w zw. z art. 31 § 2 k.k. , a także za przestępstwo z art. 190 § 1 w zw. z art. 31 § 2 k.k. , polegające na kierowaniu wobec A. B. i A. M. gróźb pozbawienia życia. Dodatkowo orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu zbliżania się do żony i córki (k.165-166). Jak z tego wynika, pozew w niniejszej sprawie jest konsekwencją prowadzonych przeciwko L. M.

(1), z inicjatywy jego najbliższych, w tym córki A. B. , postępowań karnych. Powód uważa bowiem, że powiadomienie przez rodzinę o zaistniałej sytuacji organów ścigania stanowiło „utrudnianie mu życia” i miało na celu wyłącznie pozbycie się go z domu. Twierdzenia skarżącego, że przypisywane mu zachowania nie miały miejsca, a pozwana i pozostali członkowie rodziny jedynie pomawiali go o takie działania, w świetle dwukrotnego prawomocnego skazania w sprawach o sygn. akt: II K 941/13 (k.115, 122) i II K 479/14 (k.162-163, 164) za przestępstwo z art. 207 k.k. , są oczywiści bezzasadne. Wersję L. M.

(1), że to córki i żona zachowują się wobec niego nagannie, prowokując awantury domowe, potwierdziła tylko przesłuchana w charakterze świadka siostra powoda M. R.

(2). Zeznania te słusznie Sąd Rejonowy uznał za niewiarygodne, jako sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym i z uwagi na jawnie demonstrowaną przez świadka na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 roku niechęć do pozwanej i jej siostry (k.139v.). Nie stanowi również dowodu nagannego zachowania pozwanej założenie dla niej tzw. ,,niebieskiej karty”, z przyczyn szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia (k.220). Mając to na uwadze, oddalono apelację na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto w myśl art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 108 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. , zasądzając od L. M.

(1)na rzecz A. B. kwotę 3.600 zł, stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości przewidzianej w § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn zm.), w zw. z § 2 i 3 rozporządzenia zmieniającego z dnia 3 października 2016 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 1668). SSO Monika Kośka SSO Teresa Kołbuc SSO Cezary Klepacz