Sad powszechny, VI U 1924/14

Sygn. akt VI U 1924/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Janusz Madej Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Hańc po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. w Bydgoszczy na rozprawie odwołania J. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 26 czerwca 2014 r., znak: (...) w sprawie: J. N. przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o emeryturę oddala odwołanie. Na oryginale właściwy podpis. Sygn. akt VI U 1924/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 26 czerwca 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił przyznania ubezpieczonemu J. N. prawa do emerytury. Organ rentowy powołał się na przepisy art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 roku, poz. 1440 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 z 1983 r., poz. 43 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji pozwany wskazał, iż ubezpieczony nie spełnia wymogów określonych w w/w przepisach, ponieważ nie udokumentował wymaganego piętnastoletniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Ubezpieczony złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury. W uzasadnieniu, ubezpieczony wskazał, iż w okresie od 1 października 1995 r. do 31 grudnia 1998 r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych na stanowisku kontrolera poboru energii. Na rozprawie w dniu 12 maja 2015 r., a następnie w piśmie procesowym z dnia 25 maja 2015 r. pełnomocnik ubezpieczonego wniósł o zaliczenie do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w (...) Zakładach (...) w B. (następnie Kombinacie (...) w B. ) od 1 sierpnia 1972 r. do 31 marca 1982 r. na stanowisku elektromontera i na tę okoliczność złożył wniosek o przesłuchanie świadków. W odpowiedzi na odwołanie ubezpieczonego pozwany podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji, podkreślając ponownie, iż odwołujący pełniąc funkcję kontrolera poboru energii, nie mógł stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywać pracy przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych. Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony J. N. ( urodz. (...) ), w dniu 2 czerwca 2014 roku złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury. Organ rentowy uznał za udokumentowany staż ubezpieczeniowy na dzień 1 stycznia 1999 roku w wymiarze 26 lat i 4 miesięcy i 21 dni. Do okresów zatrudnienia w warunkach szczególnych uwzględniono 12 lat 11 miesięcy i 17 dni. Ubezpieczony nie jest członkiem OFE. - okoliczności bezsporne Sporną pozostawała okoliczność czy ubezpieczony dysponuje, co najmniej piętnastoletnim okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach oraz czy do okresu tego można zaliczyć zakwestionowany przez organ rentowy okres pracy od 1 października 1995 r. do 31 grudnia 1998 r. w Zakładach (...) . W trakcie procesu odwołujący wniósł o zaliczenie do pracy w szczególnych warunkach okresu swojego zatrudnienia w (...) Zakładach (...) w B. (następnie Kombinacie (...) B. ) od 1 sierpnia 1972 roku do dnia 31 marca 1982 r. Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe, na podstawie, którego ustalił następujący stan faktyczny. Jak wynika ze świadectwa pracy z dnia 26 czerwca 2014 r. i akt osobowych oraz zeznań świadków i ubezpieczonego w okresie od dnia 1 października 1995 r. do 31 grudnia 1998 r. odwołujący był zatrudniony w Zakładzie (...) (później (...) Sp. z o.o. w P. , obecnie (...) Sp. z o.o. w P. ) na stanowisku kontrolera poboru energii. W w/w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach podano, iż we wskazanym wyżej okresie powód „stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy wytwarzaniu, przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych na stanowisku elektromontera instalacji i urządzeń elektroenergetycznych - wykaz A dział II poz. 1/9 według akt osobowych odpowiada to stanowisku kontrolera poboru energii”. Do obowiązków ubezpieczonego należało przede wszystkim odczytywanie i rozliczanie odbiorców z poboru energii elektrycznej, sporadycznie pobieranie należności. Odwołujący wymieniał również liczniki elektryczne, sprawdzał na nich stan plomb oraz przestawiał zegary sterujące licznikami poboru energii. Ubezpieczony był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, nie miał dłuższych przerw w pracy i nie korzystał z urlopów bezpłatnych. dowód: zeznania świadków: E. C. (k. 40-41 akt sprawy), R. B. (k. 40 akt sprawy), K. C. (k. 41 akt sprawy), Z. S. (k. 42 akt sprawy), wyjaśnienia ubezpieczonego (k. 38-39 akt sprawy), dokumenty z akt osobowych, świadectwo pracy z 26 maja 2014 r. (k. 11 akt ZUS), pisma z dnia 17 marca 2015 r. (k. 13 i 20 akt sprawy) Zgodnie ze świadectwem pracy z dnia 31 marca 1982 r. oraz aktami osobowymi ubezpieczony w okresie od dnia 1 sierpnia 1972 roku do dnia 31 marca 1982 r. był zatrudniony w (...) Zakładach (...) w B. (następnie Kombinacie (...) B. ) na stanowisku elektromontera. Przełożonym ubezpieczonego był kierownik Działu (...) (...) , czyli główny energetyk. Dział ten zajmował się utrzymaniem w ruchu maszyn i urządzeń oraz ich konserwacją. Ubezpieczony pracował na Wydziale (...) , gdzie montowano linie produkcyjne cementowni, piece, parowniki, śruby okrętowe. Oprócz odwołującego zatrudnionych było jeszcze 3 elektromonterów - elektromechaników zajmujących się utrzymaniem ruchu, w tym świadkowi:e A. K. i R. C. (żaden z nich nie otrzymał świadectwa pracy w warunkach szczególnych) i brygadzista. Ubezpieczony zajmował się naprawą i remontem instalacji elektrycznych, jak również maszyn i urządzeń takich jak: frezarki (obwiedniówki, tj. duże frezarki o gabarytach 6,5 metra średnicy stołu oraz karuzele - wielkie frezarki, na których toczone były elementy ważące około 60 - 70 ton), tokarki, obrabiarki, wytaczarki, suwnice, spawarki, w tym spawarki wirowe, półautomaty i automaty spawalnicze. Tokarki miały od 8 do 18 metrów, natomiast frezarki liczyły od 5-6 metrów. Na hali Wydziału (...) pracowało około 100 spawarek, jak również były 3 obrabiarki, 6 frezarek obwiedniowych, 4 wytaczarki, 3 suwnice na jednej hali i 3 - na drugiej hali. Część zakładu, w której pracowali elektromonterzy, w tym powód, obejmowała 3 hale. W Wydziale (...) cięto blachy przy użyciu ręcznych palników gazowych oraz specjalnych maszyn. Pocięte blachy spawali następnie spawacze. Szlifierze pracowali przy spawaczach i szlifowali detale po spawaniu. Robili to przy pomocy ręcznych szlifierek pneumatycznych. Szlifierki pneumatyczne były napędzane wysokim ciśnieniem powietrza, przy czym były to szlifierki ręczne. Spawacze, osoby zajmujące się przepalaniem/cięciem blach i szlifierze otrzymywali świadectwa pracy w szczególnych warunkach. Na halach Wydziału (...) , z powodu prac wykonywanych przy cięciu, spawaniu i szlifowanie, utrzymywało się duże zapylenie. Przy Wydziale (...) znajdował się osobny warsztat elektryczny, w którym był stół warsztatowy raz podstawowe urządzenia i narzędzia do remontu maszyn (m.in. stacjonarne szlifierka i wiertarka), jak również magazyn styczników i przekaźników. Brygadzista oraz świadek A. K. przez 8 godzin pracowali w warsztacie, w którym naprawiali sterowniki do spawarek i części do maszyn, takie jak tablice sterujące. Natomiast ubezpieczony i R. C. większość obowiązków wykonywali na hali produkcyjnej przy naprawie urządzeń spawalniczych, przy czym, gdy zaszła potrzeba wykorzystania narzędzi stacjonarnych, ubezpieczony pracował w warsztacie. Ubezpieczony był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, nie miał dłuższych przerw w pracy i nie korzystał z urlopów bezpłatnych. Nie otrzymywał dodatków do wynagrodzenia z tytułu pracy w warunkach szczególnych. dowód: zeznania świadków: R. C. (k. 64-66 akt sprawy), A. K. (k. 77-78 akt sprawy), wyjaśnienia i zeznania ubezpieczonego (k. 62-64, 66, 76, 78-79 akt sprawy), dokumenty z akt osobowych, pismo z dnia 25 czerwca 2015 r. (k. 52 akt sprawy) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach osobowych ubezpieczonego. Wartość dowodowa dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu. Sąd uznał zeznania zawnioskowanych przez powoda świadków: E. C. , R. B. , K. C. , Z. S. , R. C. za wiarygodne. Świadkowie ci zatrudnieni byli w tym samym czasie i w tych samych przedsiębiorstwach, co ubezpieczony, podali dokładnie charakter wykonywanej przez ubezpieczonego pracy. Zeznania tych świadków nie zawierają sprzeczności, tworzą spójną, logiczną całość. Nadto zeznania te korespondują z dokumentami zawartymi w aktach osobowych oraz w aktach organu rentowego. Co do zeznań świadka A. K. oraz ubezpieczonego, Sąd nie uznał ich za przekonujące w zakresie, w którym odnosiły się do wymiaru czasu pracy odwołującego na halach produkcyjnych oraz w warsztacie elektrycznym. Sąd zważył, co następuje: Sąd dokonał oceny omówionego wyżej stanu faktycznego w kontekście przepisów art. 184 i 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 roku, poz. 748 j.t.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 z 1983 r., poz. 43 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32-34, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.

1. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (art. 184 ust. 2). Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt. 1 (65 lat dla mężczyzn, 60 lat dla kobiet). Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych. Z kolei przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 7 lutego 1983 r., które nadal zachowały swoją moc na warunkach określonych w art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , mają zastosowanie do wszystkich pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku, a okresy te stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Niemniej jednak należy wskazać, iż w przypadku, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczeń potwierdzających okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach z przyczyn od siebie niezależnych, art. 472 i 473 k.p.c. umożliwiają ustalenie tych okoliczności w drodze postępowania odwoławczego przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z w/w artykułami w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych każdy fakt mający wpływ na prawo do świadczenia lub jego wysokość może być dowodzony wszelkimi środkami, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe. Sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organem rentowym. W niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie dowodowe, nie dawało – w ocenie Sądu – podstaw do dokonania ustalenia, że ubezpieczony w zakwestionowanych przez organ rentowy okresie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracę w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy uznał tym samym, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i podzielił opinię organu rentowego, że praca na stanowisku kontrolera poboru energii nie miała nic wspólnego z pracą w szczególnych warunkach, gdyż wiązała się z wystawianie faktur i pobieraniem należność za energię elektryczną, a zatem nie była pracą wskazaną w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , w wykazie A dziale II pracy przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Co do drugiego okresu pracy wskazanego przez odwołującego w toku procesu tj. okresu zatrudnienia na stanowisku elektromontera w (...) Zakładach (...) w B. (następnie Kombinacie (...) w B. ), w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można uznać, iż ubezpieczony wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, w sposób pewny, stanowczy, graniczący z pewnością, że wykonywał w tych zakładach pracę w warunkach szczególnych wskazaną w wykazie A dziale XIV poz.
2. Po pierwsze podkreślić należy okoliczność, iż powód nie otrzymał od w/w pracodawcy świadectwa pracy zaliczanej do pierwszej kategorii zatrudnienia, czyli m.in. w warunkach szczególnych. Po drugie, żaden dokument z akt osobowych ubezpieczonego nie potwierdza wykonywania pracy w warunkach szczególnych - w karcie informacyjnej przeliczenia płac z 15 marca 1974 r., rubryka obejmująca dodatek za pracę w warunkach szkodliwych nie została wypełniona konkretnym składnikiem wynagrodzenia w postaci dodatku. Nie potwierdziły tej okoliczności również zeznania świadków, którzy zeznawali na okoliczność charakteru pracy odwołującego w w/w przedsiębiorstwie. W tym miejscu podkreślić należy, iż Sąd Okręgowy w całej rozciągłości podziela rozważania prawne poczynione w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 12 listopada 2013 r. w sprawie III AUa 220/13 (LEX nr 1394155) . W motywach wskazanego orzeczenia Sąd Apelacyjny zważył m.in., że prawo do wcześniejszej emerytury stanowi odstępstwo od zasady powszechnego wieku emerytalnego i w związku z tym nie można poprzestać tylko na jego uprawdopodobnieniu, lecz musi zostać udowodnione, a temu służą dokumenty. Dlatego, w tej kategorii spraw podkreśla się, że same zeznania świadków, gdy nie znajdują potwierdzenia w dokumentach pracowniczych nie stanowią miarodajnego dowodu pracy w szczególnych warunkach. Z powyższego wynika, że w sprawach o emeryturę dowody z zeznań świadków, czy też strony, mają ograniczone znaczenie dowodowe, gdyż zasadniczym dowodem powinien być dokument w postaci świadectwa pracy wykonywania pracy w szczególnych warunkach, lub adnotacji w świadectwie pracy o tego rodzaju zatrudnieniu. Zeznania świadków R. C. , A. K. oraz ubezpieczonego nie były do końca spójne. Sąd Okręgowy analizując te zeznania zwrócił uwagę, iż świadek A. K. , który pracował na tym samym stanowisku co powód, przyznał, że on w warunkach szczególnych nie pracował. Świadek wyjaśnił, że swoje obowiązki wykonywał w warsztacie elektrycznym (a nie na halach produkcyjnych), gdzie spędzał 8 godzin w trakcie dnia pracy. Świadek zeznał, że razem z nim pracował brygadzista, natomiast twierdził, że ubezpieczony i R. C. pracowali na halach produkcyjnych. W ocenie Sądu Okręgowego nie było racjonalnych, logicznych dowodów na to, dlaczego świadek K. 8 godzin pracował w tym warsztacie, a powód miałby pracować na halach produkcyjnych przy naprawie maszyn całe 8 godzin, tym bardziej, że nawet sam ubezpieczony zeznając jako strona również potwierdził, że część pracy wykonywał w warsztacie, m.in. naprawiał spawarki przenoszone do tego warsztatu (przesłuchanie ubezpieczonego e- protokół rozprawy k.80). Oceniając zebrany materiał dowodowy Sąd Okręgowy miał również na uwadze, że ubezpieczony w postępowaniu przed organem rentowym oraz w początkowym etapie postępowania sądowego nie twierdził, że u tego pracodawcy pracował w szczególnych warunkach. Swoje stanowisko procesowe zmodyfikował dopiero, gdy okazało się, że praca na stanowisku kontrolera poboru energii, związana z wystawianiem faktur i pobieraniem należności, w niewielkim zakresie także z wymianą liczników elektrycznych i ich konserwacją, nie mogła być zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach zgodnie z § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na danym stanowisku pracy. W ocenie Sądu Okręgowego dokumenty z akt osobowych, nadesłanych przez Grupę (...) S.A. w B. , nie potwierdziły aby ubezpieczony wykonywał stale pracę w szczególnych warunkach w Zakładach (...) , a zeznania świadków i ubezpieczonego okoliczności tej w sposób graniczący z pewnością nie wykazały. Przeciwnie – powyższe dowody nie były spójne i zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego dawały podstawę do ustaleń przeciwnych. Z powyższych względów należało stwierdzić, że ubezpieczony nie spełnia wszystkich wymaganych przesłanek do przyznania mu z prawa do wcześniejszej emerytury, bowiem na dzień 1 stycznia 1999 roku nie legitymuje się wymaganym, co najmniej piętnastoletnim, okresem pracy w warunkach szczególnych. Wobec powyższego, Sąd Okręgowy na podstawie przepisu art. 477 14 § 1 k.p.c. oraz 184 i 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , odwołanie ubezpieczonego oddalił. Na oryginale właściwy podpis.