Sad powszechny, I C 1847/15

Sygn. akt: I C 1847/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2016 r. Sąd Rejonowy w Toruniu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Katarzyna Karpińska Protokolant: st. sekr. sądowy Kamila Salamońska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2016 r. w Toruniu sprawy z powództwa U. C. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta T. o zapłatę I. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta T. na rzecz powódki U. C. kwotę 2.666,00 zł (dwa tysiące sześćset sześćdziesiąt sześć złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26 listopada 2015r. do dnia zapłaty; II. w pozostałej części powództwo oddala; III. zasądza od pozwanego na rzecz powódki 142,00 zł (sto czterdzieści dwa złote) tytułem zwrotu kosztów sądowych; IV. ustala, iż koszty zastępstwa procesowego znoszą się wzajemnie między stronami. Sygn. akt I C 1847/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 04 listopada 2015r. powódka U. C. wniosła o zasądzenie od Skarbu Państwa Prezydenta Miasta T. kwoty 5.672 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda koszów procesu wg norm przepisanych. W uzasadnieniu powódka wskazała, że władał wydzieloną działką ogrodniczą o nr 90, która wchodziła w skład kompleksów działkowych przy ul. (...) w T. . Ogród działkowy założony został decyzją z dnia 2 września 1977r. Do 20 listopada 2000r. właścicielem ogrodu działkowego był Skarb Państwa. Decyzją z dnia 31 lipca 2000r., utrzymaną przez Wojewodę (...) z dnia 20 listopada 2000r., Prezydent Miasta T. nieruchomość, na której znajdował się ogród działkowy, przekazał właścicielom. Minister Infrastruktury decyzją z dnia 26 czerwca 2009r. orzekł o wydaniu ww. decyzji z naruszeniem prawa. Z uwagi na przedawnienie decyzji nie można było uchylić. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 27 marca 2013r. działkowcy zostali zobowiązani do wydania działek. Powódka poniosła szkodę w wyniku niezgodnego z prawem działania władzy publicznej – Prezydenta Miasta T. na kwotę 5.672 zł. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów procesu. Pozwany przyznał fakt wydania spornego gruntu właścicielom S. i A. W. . Przez kolejne lata powódka nieprzerwanie korzystała z działki, pobierała wszelkie pożytki, korzystała z działki w celach rekreacyjnych. Postawienie ogrodów w stan prawnej likwidacji nie spowodowało jakiegokolwiek uszczerbku w majątku powódki. Powódka w żaden sposób nie wykazał, że nakłady zostały poczynione przez datą uprawomocnienia się decyzji, czyli przed 20 listopada 2002r. Roszczenia o zwrot nakładów powinny być kierowane przeciwko właścicielowi, który odebrał rzecz z nakładami. Pozwany wskazał również, iż powódka od listopada 2002 r. straciła przymiot posiadania w dobrej wierze, a zatem nie ma zastosowania art. 226 § 1 kc. Pozwany podniósł też zarzut przedawnienia roszczenia, wskazując, że odpowiedzialność za szkodę wynosi 3 lata, natomiast decyzja została wydana w 2002r. Sąd Rejonowy ustalił, co następuje: Decyzją z 20 września 1977r., UA/T/III/65/77, Wojewódzka Dyrekcja Rozbudowy Miast i Osiedli (...) w T. zatwierdziła plan zagospodarowania przestrzennego trzeciej rozbudowy Zakładów (...) w T. . Na podstawie aktu notarialnego z dnia 4 lipca 1979r. Skarb Państwa – Przedsiębiorstwo Państwowe (...) nabył od A. i S. W. nieruchomość położoną przy ul. (...) w T. , z przeznaczeniem pod pracownicze ogródki działkowe, realizowane w ramach strefy ochronnej trzeciej rozbudowy zakładów. Plan zagospodarowania terenu ogrodów działkowych przy ul. (...) został zatwierdzony decyzją Wojewódzkiego Biura (...) w T. z 21 listopada 1979r. Na przejętej nieruchomości (...) Elana zorganizowały pracowniczy ogród działkowy. Bezsporne. Na dzień 20 listopada 2000r. na terenie ogródka działkowego nr 90 posadzone były następujące rośliny: 3 jabłonie (7-letnie), 2 wiśnie (2-letnie), 2 śliwy (7-letnie), 3 winorośle (2-letnia), 3 leszczyny (7-letnie), werbena (0,25 m2 2 –letnia), 1 forsycja (2-letnia), 15 sztuk tawuła (2-letnie) 1 świerk srebrzysty (7-letni), trawnik (150m2 2-letni). Wartość roślin wynosiła 2.666 zł. Dowód: opinia biegłego k. 126-154 W maju 2003 r. U. C. nabyła prawo do korzystania z wydzielonej działki nr (...) . Bezsporne. k. 12 Decyzją z dnia 31 lipca 2000r., (...) . (...) —1/10/00, Prezydent Miasta T. , wykonując zadania z zakresu administracji rządowej, orzekł o zwrocie nieruchomości, na której urządzono sporne ogrody, poprzednim właścicielom. Po rozpatrzeniu odwołań Zarządu Miasta T. , (...) S.A. w T. , decyzją z dnia 20 listopada 2000r., (...) .III.OT. (...) -4/10/2000, Wojewoda (...) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wyrokiem z dnia 20 listopada 2002r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek (...) w G. , w sprawie (...) SA /GD (...) oddalił skargę na decyzję Wojewody (...) z dnia 20 listopada 2000r. Decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2009r., (...) , obie ww. decyzje zostały uznane za wydane z naruszeniem prawa. Bezsporne. Na zebraniu działkowców w 2013r. poruszana była kwestia wydanych decyzji „zwrotowych”. Dowód: przesłuchanie powódki k. 119v, 00:20:03- 00:27:45 U. C. zdała działkę w dniu 19 września 2014r. W tym dniu na terenie ogródka działkowego znajdowała się altana, chodnik z płyt betonowych, taras betonowy, studnia wodociągowa z wodomierzem. Do altanki doprowadzona była instalacja elektryczna. Posadzone były następujące rośliny: 3 jabłonie (21-letnie), 1 grusza (6-letnie), 2 śliwy (4-letnie), 2 śliwy (21-letnie), 2 wiśnie (16-letnie), 7 czarnych porzeczek (14-letnie), 2 czerwone porzeczki (14-letnia), 1 winorośl (3-letnia), 3 winorośle (16-letnie), 5 leszczyn (21-letnie), byliny dekoracyjne (4,7m2 2letnie), werbena (0,25m2 16-letnia), 2 róże pnące (6-letnie), 1 bukszpan (9-letni), 1 forsycja (16-letnia), 15 sztuk tawuła (16-letnie), 1 świerk srebrzysty (21-letni), 1 świerk (6-letni), 1 thuja (11-letnia) trawnik (150m2). Wartość składników budowalnych wynosiła 11.444 zł, a roślinnych 4.710 zł. Dowód: opinia biegłego k. 126-154 W dniu 4 grudnia 2014r. U. C. złożyła do Sądu wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, co do odszkodowania za poniesione nakłady na sporny ogród działkowy. Zawezwanym był Skarb Państwa – Prezydent Miasta T. . Bezsporne. Sąd zważył, co następuje: Stan faktyczny został ustalony na podstawie okoliczności bezspornych, dokumentów przedłożonych przez strony do akt sprawy, przesłuchania powódki, opinii biegłego sądowego oraz na podstawie art. 230 k.p.c. Sąd w pełni dał wiarę dowodom w postaci dokumentów zgromadzonych w toku procesu albowiem były kompletne i jasne, wraz z pozostałymi dowodami obrazowały dokładny stan faktyczny sprawy. Ich prawdziwość nie budziła, w ocenie Sądu, jakichkolwiek wątpliwości. Co więcej wiarygodność i autentyczność przedłożonych dokumentów nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Sad dał wiarę twierdzeniom powódki co do nakładów poczynionych na działkę, znajdujących się na działce nasadzeń i obiektów oraz okresu, w którym powódka powzięłą wiedzę o decyzjach przekazujących nieruchomość państwu W. . W sprawie sporna była zarówno zasada odpowiedzialności pozwanego, jak też wysokość odszkodowania oraz data, na którą należy ustalić wartość obiektów, nasadzeń i naniesień. Pozwany utrzymywał, że datą tą winien być dzień 20 listopada 2002r., tj. data wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek (...) w G. , w sprawie (...) SA /GD (...) , w którym Sąd oddalił skargę na decyzję Wojewody (...) z dnia 20 listopada 2000r. W ocenie Sądu wartość nasadzeń i naniesień winna być obliczona na dzień 20 listopada 2000r., czyli na dzień wydania decyzji przez Wojewodę (...) (jako organu II instancji), wydanej po rozpoznaniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 31 lipca 2000r. Decyzja wydana przez Wojewodę (...) z dnia 20 listopada 2000r., jako organ II instancji jest decyzja ostateczną. (nie oznacza to, że była to decyzja niewzruszalna). W myśl art. 15 k.p.c. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. ustanawia ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zgodnie z nią decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w wypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Mając powyższe na uwadze decyzja Wojewody uprawomocniła się z chwilą jej wydania. Decyzje ostateczne w administracyjnym toku instancji podlegają – w zakresie ustalonym w kodeksie postępowania administracyjnego – kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne z punktu widzenia ich legalności, czyli zgodności z prawem. Do kontroli tej dochodzi w przypadku wniesienia skargi na decyzję administracyjną. Przedmiotem tej kontroli są decyzje ostateczne. Decyzje ostateczne są decyzjami, od których nie przysługuje już odwołanie w administracyjnym toku instancji. Jednakże wymaga podkreślenia, że w grę z istoty rzeczy może wchodzić tylko decyzja administracyjna wydana w sprawie, w której postępowanie administracyjne zostało w ogóle już zakończone. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że wartość należnego powodowi odszkodowania należało wyliczyć na dzień 20 listopada 2000r. W ocenie Sądu niezasadny był podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia. Jak wynika z akt sprawy powódka nie była adresatem decyzji administracyjnych wydawanych co do nieruchomości, w skład której wchodził zajmowany przez nią ogródek działkowy. Działkowcy, w tym powódka o tym, ze przedmiotowe decyzje zostały wydane dowiedział się dopiero na zebraniu działkowców w 2013r. Dopiero od powzięcia przez powódkę wiadomości o wydanych decyzjach administracyjnych rozpoczął bieg termin przedawnienia o zwrot nakładów, naniesień i nasadzeń na przedmiotowy ogródek działkowy. Pozew został złożony w dniu 26 listopada 2015r., natomiast w dniu 4 grudnia 2014r. U. C. złożyła do Sądu wniosek o zawezwanie do próby ugodowej co do odszkodowania za poniesione nakłady na sporny ogród działkowy. Zawezwanym był Skarb Państwa – Prezydent Miasta T. . W dniu złożenia wniosku o zawezwanie do próby ugodowej nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia roszczenia. Nie upłynął tym samym trzyletni okres przedawnienia roszczenia ( (...) k.c. ) Z uwagi na to, że ustalenie wartości nasadzeń i naniesień wymagała wiadomości specjalnych Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Sąd nie jest związany opinią biegłego i ocenia ją na równi z innymi środkami dowodowymi w ramach swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 233 § 1 k.p.c. , zgodnie z którym Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Ocenę opinii biegłego odróżniają jednak szczególne kryteria. Stanowią je: zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania oraz stopień stanowczości wyrażonej w niej wniosków. Przedmiotem opinii nie jest bowiem przedstawienie faktów, lecz ich ocena na podstawie wiedzy fachowej (wiadomości specjalnych). Nie podlega ona zatem weryfikacji jak dowód na podstawie kryteriów prawdy i fałszu. Nie chodzi tu bowiem o kwestię wiarygodności lecz o pozytywne lub negatywne uznanie wartości zawartego w opinii i jej uzasadnieniu rozumowania. Sąd ocenia dowód z opinii biegłego nie tylko przez pryzmat jej wniosków końcowych, ale również w oparciu o dokumentację, na podstawie której została wydana. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał za przekonywującą opinię biegłego, ponieważ była ona logiczna i spójna oraz udzielała w wystarczającym stopniu odpowiedzi na pytania ujęte w tezie postanowienia dopuszczającego ten dowód. Biegła dysponowała dokumentacją zdjęciową obrazującą stan działki na 2014r. i posiłkowała się operatem szacunkowym sporządzonym w dniu 16 kwietnia 2013r. Nie można także pominąć tego, że opinia sporządzona została przez osobę posiadającą niepodważalną wiedzę dotyczącą dziedziny objętej zakresem przedmiotowym opinii. Biegła posiadała zatem wystarczającą wiedzę i doświadczenie, by móc w prawidłowy sposób odpowiedzieć na pytania zawarte w tezie dowodowej. Pracowniczy ogród działkowy przy ul. (...) w T. powstał pod rządem ustawy z 9 marca 1949r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. nr 18, poz. 117; dalej powoływana jako „ustawa z 1949r.” lub „ustawa”). Założony został przez Przedsiębiorstwo Państwowe Zakłady (...) w T. , jako tzw. ogród przyzakładowy (art. 5 ust. 2 ustawy). Ustawa z 1949r. nie przewidywała przekazywania gruntów, przeznaczonych pod ogrody działkowe, w użytkowanie Zrzeszeniu (...) , który na zasadzie wyłączności zarządzał ogrodami (art. 2 ust. 1 ustawy). Obowiązek taki wprowadziła dopiero ustawa z 6 maja 1981r. o pracowniczych ogrodach działkowych ( Dz. U. nr 12, poz. 58, ze zm.; dalej powoływana jako „ustawa z 1981r.” lub „ustawa” ). Art. 8 tej ustawy w pierwotnym brzmieniu stanowił, że grunty przeznaczone pod pracownicze ogrody działkowe terenowe organy administracji państwowej przekazują nieodpłatnie w użytkowanie (...) Związkowi (...) . Pod rządem ustawy z 1949r. założenie ogrodu wymagało jedynie odpowiedniego zapisu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 4 zd. 2), a w braku prawomocnego planu – wyznaczenia terenu przez zarząd miejski lub gminny (art. 7 ust. 1 ustawy) oraz przekazania w zarząd Zrzeszeniu (...) – co zgodnie z ustawą nie wymagało żadnej szczególnej formy. W przypadku zakładowego ogrodu działkowego przy (...) Elana wymogi te zostały bezspornie spełnione. Ogród został zatem założony zgodnie z obowiązującym wówczas prawem. Zarząd ogrodu przydzielił poprzednikowi powoda działkę, a zatem uzyskał on uprawnienie do korzystania z działki, następnie uprawnienie przeniósł na powoda. Wejście w życie ustawy z 1981r. zmieniło sytuację prawną o tyle, że istniejące w dniu jej wejścia w życie miejskie i przyzakładowe ogrody działkowe stały się ogrodami w rozumieniu ustawy (art. 32 ust.1), (...) Związek (...) przejął nieodpłatnie majątek, należności i zobowiązania działających dotychczas jednostek organizacyjnych ogrodów (art. 32 ust. 2) oraz nabył własność urządzeń, służących do wspólnego użytku działkowców (art. 32 ust. 3 ustawy). Jak już wyżej wskazano, ustawa wprowadziła zasadę nieodpłatnego przekazywania gruntów, przeznaczonych pod pracownicze ogrody działkowe, w użytkowanie (...) Związkowi (...) . Nie nałożyła jednak obowiązku dostosowania się do tego wymogu przez ogrody istniejące w dniu jej wejścia w życie i nie wyznaczyła w tym celu żadnego terminu – co jest regułą w przypadku ustaw ustanawiających nowe reguły organizacyjne dla istniejących już podmiotów. Mając na uwadze treść art. 32 ust. 1 ustawy nie sposób przyjąć, iż z chwilą jej wejścia w życie działkowcy utracili prawo korzystania z działek, przyznane im zgodnie z wcześniej obowiązującym prawem. W ocenie sądu, uprawniony jest zatem wniosek, iż na mocy powołanego przepisu (...) Związek (...) nabył prawo użytkowania gruntów, na których założono ogrody działkowe na podstawie ustawy z 1949r., z mocy prawa. Kolejną konsekwencją wejścia w życie ustawy z 1981r. było nabycie przez działkowców własności nasadzeń, urządzeń i obiektów, istniejących na działkach w dniu wejścia w życie ustawy, jak też później wykonanych (art. 13 ust. 2). W sprawie było bezsporne, iż wpierw poprzednik powoda, a następnie powódka sukcesywnie od czasu otrzymania przydziału działki zagospodarowywali działkę, dokonując również nakładów. Decyzja o zwrocie nieruchomości poprzednim właścicielom oznaczała w istocie likwidację ogrodu działkowego, ponieważ nie może on funkcjonować na innej nieruchomości niż państwowa lub gminna. W dacie uprawomocnienia się tej decyzji ogród – w sensie prawnym – przestał istnieć, a działkowcy utracili zarówno prawo użytkowania działek, jak też prawo własności nasadzeń, urządzeń i obiektów. Konsekwencją wydania decyzji był zatem uszczerbek w majątku powódki, wyrażający się wartością istniejących w dacie jej uprawomocnienia się nasadzeń, urządzeń i obiektów. Ponieważ uprawniony organ, którego oceną sąd jest związany, stwierdził, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa, Skarb Państwa zobowiązany jest do wynagrodzenia wyrządzonej powodom szkody. Podstawą odpowiedzialności Skarbu Państwa nie jest jednak powołany przez powodów art. 417 1 § 2 k.c. Przepis ten został dodany do kodeksu na mocy ustawy z 17.06.2004r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. nr 162, poz. 1692; dalej powoływana jako „ustawa z 17.06.2004r.” ) dniem 1.09.2004r. Co prawda, na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z 22.07.2010r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze ( Dz. U. nr 155, poz. 1037 ) omawiany przepis uzyskał moc wsteczną ale tylko w odniesieniu do odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez wydanie prawomocnego orzeczenia sądu. W przypadku szkody wyrządzonej przez wydanie decyzji administracyjnej, która stała się ostateczna przed 1 września 2004r., zastosowanie znajdują przepisy obowiązujące przed tą datą (art. 5 ustawy z 17.06.2004r. ). W okolicznościach sprawy chodzi o art. 153 kpa w zw. z art. 417 § 1 k.c. , przy czym wina funkcjonariusza nie jest przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa ( vide: wyrok TK z 4.12.2001r., SK 18/00, OTK 8/2001, poz. 256 ). W sprawie nie ma natomiast zastosowania powołany w odpowiedzi na pozew art. 226 k.c. Przepis ten, podobnie jak pozostałe przepisy dotyczące tzw. roszczeń uzupełniających ( art. 224 – 230 kc ), dotyczy wyłącznie rozliczeń pomiędzy właścicielem rzeczy a osobą, która z niej korzysta bez tytułu prawnego. Tymczasem powódka korzystała z gruntów Skarbu Państwa na podstawie tytułu prawnego w postaci prawa użytkowania działek. Powołane przepisy znajdą natomiast zastosowanie do rozliczenia nakładów, dokonanych przez powoda po dniu uprawomocnienia się decyzji o zwrocie nieruchomości. Adresatem ewentualnych roszczeń powodów z tego tytułu nie może być natomiast pozwany ponieważ nie był on już wówczas właścicielem nieruchomości. Mając powyższe na uwadze i na podstawie powołanych przepisów prawa, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.666 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26 listopada 2015r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 kc. O kosztach orzeczono na podstawie art. 100 kpc , zważywszy na stopień uwzględnienia żądania, znosząc wzajemnie między stronami koszty zastępstwa procesowego oraz zasądzając od pozwanego na rzecz powódki kwotę 142 zł tytułem połowy opłaty sądowej.