Sad powszechny, XI Ka 1235/15

Sygn. akt XI Ka 1235/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2016r. Sąd Okręgowy w Lublinie XI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSA w SO Tamara Pawlak p.o. Protokolanta Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu dnia 29 stycznia 2016r. sprawy S. G. urodzonego (...) w J. L. s. M. i R. z d. L. obwinionego o czyn z art. 96 § 3 k.w. na skutek apelacji wniesionej przez obwinionego od wyroku Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej z dnia 22 października 2015r. sygn. akt II W 2544/15 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę obwinionego S. G. przekazuje Sądowi Rejonowemu w Białej Podlaskiej do ponownego rozpoznania. Tamara Pawlak XI Ka 1235/15 UZASADNIENIE S. G. został obwiniony o to, że w okresie od dnia 17 czerwca 2015 roku do dnia 8 lipca 2015 roku w miejscowości B. , jako właściciel samochodu marki A. o nr rej. (...) , nie wskazał na żądanie funkcjonariusza Straży Miejskiej komu powierzył do kierowania lub używania w/w pojazd, którym kierujący w dniu 24 kwietnia 2015 roku o godzinie 17:36 na ulicy (...) we W. , jadąc z prędkością 89 km/h przekroczył dopuszczalną prędkość 50 km/h o 39 km/h, popełniając wykroczenie z art. 92a k.w., tj. o popełnienie wykroczenia z art. 96 § 3 k.w. w zw. z art. 78 ust. 4 Ustawy – prawo o ruchu drogowym . Wyrokiem z dnia 22 października 2015 roku Sąd Rejonowy w Białej Podlaskiej uznał S. G. winnym tego, że w miesiącu czerwcu 2015 roku, daty dziennej nieustalonej w miejscowości B. , jako właściciel samochodu marki A. o nr rej. (...) , nie wskazał w zakreślonym terminie 7 dni na żądanie funkcjonariusza Straży Miejskiej, komu powierzył do kierowania lub używania w/w pojazd, którego kierujący w dniu 24 kwietnia 2015 roku , o godzinie 17:36 na ul. (...) we W. jadąc z prędkością 89 km/h, przekroczył dopuszczalna prędkość 50 km/h o 39 km/h, popełniając wykroczenie z art. 92a k.w., tj. dokonania czynu wyczerpującego dyspozycję wykroczenia z art. 96 § 3 k.w. i za to, na podstawie art. 96 § 3 k.w. wymierzył mu grzywnę w wysokości 300 złotych. Nadto, zwolnił obwinionego od opłaty oraz od zwrotu wydatków, którymi obciążył Skarb Państwa. Apelację od powyższego orzeczenia złożył obwiniony, zaskarżając go w całości, zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranych w sprawie dowodów, poprzez bezzasadne przyjęcie, że dopuścił się on zarzucanego mu wykroczenia pomimo, iż przeczą temu zebrane dowody oraz oparcie się w tym zakresie na domniemaniach, a nie na zgromadzonych w sprawie dowodach. Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowego orzeczenia i o przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę i o uniewinnienie S. G. od popełnienia zarzucanego mu czynu, lub też o umorzenie postępowania z powodu braku skargi uprawnionego oskarżyciela. Sąd Okręgowy, zważył co następuje: Apelacja skarżącego w zakresie w jakim wnosił on o uchylenie wyroku i o przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia doprowadziła do wniosku, iż jest ono co najmniej przedwczesne. Przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną prawa procesowego ( art. 7 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. ), gdy było poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy całokształtu okoliczności sprawy i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy obiektywnej oraz, gdy stanowiło wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego ( art. 4 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. ). Analiza akt sprawy oraz lektura pisemnych motywów zaskarżonego wyroku doprowadziły jednak do wniosku, że Sąd Rejonowy uwzględnił wyłącznie okoliczności niekorzystne dla S. G. , natomiast nie przeanalizował wystarczająco tych, przemawiających na jego korzyść. Należy podkreślić, iż zasada swobodnej oceny dowodów nie może prowadzić do dowolności ocen i takiego wyboru dowodów, którego prawidłowości nie dałoby się skontrolować w trybie odwoławczym. Przepis art. 96 § 3 k.w. jest usankcjonowaniem obowiązku wynikającego z dotychczasowego przepisu o charakterze porządkowym, zawartego w treści art. 78 ust. 4 Ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137, z późn. zm.), w którym ustawodawca stwierdził, że właściciel lub posiadacz pojazdu jest obowiązany wskazać na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec. W związku z powyższym, zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego zawartym w wyroku z dnia 12 marca 2014 roku, w sprawie o sygn. P 27/13, w sytuacji użycia pojazdu wbrew woli i wiedzy właściciela przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec, nie dochodzi w ogóle do wypełnienia znamion wykroczenia określonego w art. 96 § 3 k.w., gdyż wówczas dana osoba nie zachowuje się tak, jak wymaga tego ów przepis – „wbrew obowiązkowi”. Nadto, z wykładni omawianego przepisu wyrażonej w literaturze oraz judykaturze wynika, iż przedmiotowe wykroczenie może być popełnione wyłącznie umyślnie. To z kolei powoduje, że konieczne staje się udowodnienie danej osobie celowego wprowadzania w błąd organów państwa, poprzez twierdzenie, że nie potrafi wskazać kierującego pojazdem. Udowodnienie tej przesłanki jest bardzo trudne, a niejednokrotnie niemożliwe w praktyce. W postępowaniu wykroczeniowym konieczne jest więc udowodnienie właścicielowi, że celowo wprowadził w błąd organy państwa. Powołanie się na niewiedzę, może co prawda prowadzić do niebezpieczeństwa wprowadzania pytającego w błąd, co do okoliczności odmowy wskazania domniemanego sprawcy wykroczenia drogowego, jednakże w przedmiotowym przypadku konieczne jest udowodnienie właścicielowi posiadania wiedzy na ten temat i co istotne – zamiaru umyślnego wprowadzenia w błąd pytającego. W sprawie niniejszej obwiniony udzielił dwóch odpowiedzi na wezwanie Straży Miejskiej, w dniach: 26 czerwca 2015 roku i 8 lipca 2015 roku (k. 6, 8). W pierwszej z nich poinformował, że w dniu 24 kwietnia 2015 roku nie kierował wskazanym samochodem (który przekroczył dozwoloną prędkość), gdyż przebywał za granicą w celu poszukiwania pracy. W drugiej natomiast wskazał, że nie wie, kto we wskazanej dacie mógł pojazdem kierować. Na rozprawie w dniu 22 października 2015 roku, S. G. wyjaśnił, że w dacie popełnienia wykroczenia przebywał w Niemczech i nie wie kto wówczas kierował jego samochodem. Wskazał jedynie potencjalne osoby, które w razie potrzeby z niego korzystały, a mianowicie: siostrę, szwagra, syna, kolegę syna, nie był jednak w stanie określić kto nim jechał w tym konkretnym dniu. Wskazać należy Sądowi pierwszej instancji, iż okoliczność wskazania przez obwinionego na rozprawie potencjalnych osób, które mogły używać przedmiotowego pojazdu nie oznacza, że wiedzę tą posiadał już w dniu 24 kwietnia 2015 roku, ewentualnie w momencie kierowania do niego wezwań przez Straż Miejską, a jest to jedynie zbyt daleko idący wniosek Sądu, nie wynikający z żadnego dowodu przeprowadzonego w sprawie niniejszej. Wszak omawianą informację S. G. mógł uzyskać dopiero na etapie postępowania sądowego. Przypuszczenia w tym zakresie, nie mogą zastępować dowodów. W sprawie niniejszej natomiast nie wykorzystano wszystkich możliwości dowodowych, celem zweryfikowania powyższego, chociażby w drodze przesłuchania świadków. Sąd Rejonowy nie ustalił między innymi, czy obwiniony wiedział w dniu 24 kwietnia 2015 roku o tym, że ktoś używał jego samochodu, czy wyraził na to zgodę, czy ewentualnie mógł temu zapobiec i czy jego wolą było, aby ktokolwiek korzystał z niego w czasie jego nieobecności. Nadto, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd meriti przyjął prawdopodobieństwo pobytu S. G. za granicą, jednakże Sąd odwoławczy nie odnalazł chociażby próby ustalenia prawdziwości tej okoliczności, a odebranie od obwinionego wyjaśnień zostało przeprowadzone w sposób pobieżny i mało wnikliwy. Powyższe argumenty pozwoliły na stwierdzenie, że Sąd Rejonowy dokonał pobieżnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, bez uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy, co oczywiście nie sugeruje mającego w przyszłości zapaść rozstrzygnięcia, a jedynie obliguje Sąd do wyeliminowania stwierdzonych uchybień oraz do rozważenia wszystkich okoliczności sprawy przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Już więc tylko mając na uwadze to, co zostało podniesione, nie sposób na obecnym etapie zaakceptować stanowiska Sądu pierwszej instancji zaprezentowanego w zaskarżonym wyroku. Wskazane braki postępowania dowodowego, a w konsekwencji brak ustaleń faktycznych w decydujących kwestiach dyskwalifikuje zapadłe rozstrzygnięcie, co musiało skutkować jego uchyleniem i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy uwzględni poczynione uwagi i wyeliminuje stwierdzone uchybienia, ponownie przeprowadzi postępowanie jurysdykcyjne, zgromadzony materiał dowodowy podda wnikliwej analizie. Oceny wszystkich dowodów dokona zgodnie z zasadami wiedzy, logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, w granicach określonych w art. 7 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.k. oraz respektując zasady wynikające z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. W razie potrzeby Sąd pierwszej instancji swoje stanowisko uzasadni, zgodnie z wymogami art. 424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 82 k.p.w. . Z tych względów, Sąd Okręgowy na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku. Tamara Pawlak