Sad powszechny, III Ca 420/16

(1), B. W. i K. H.

(2)o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po M. H. na skutek apelacji uczestniczki postępowania (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. od postanowienia Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 13 lipca 2015 r., sygn. akt I Ns 120/15 postanawia:

1. oddalić apelację;
2. zasądzić od uczestniczki postępowania (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na rzecz wnioskodawczyni E. K. kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. SSR (del.) Łukasz Malinowski SSO Barbara Braziewicz SSO Anna Hajda UZASADNIENIE Wnioskodawczyni E. K. wniosła o odebranie od niej i zatwierdzenie oświadczenia o uchyleniu się od skutków niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po swoim ojcu M. H. zmarłym 20 stycznia 2005r. w C. . W uzasadnieniu wskazała, że ze swoim ojcem utrzymywała jedynie sporadyczne kontakty i nie znała jego sytuacji finansowej. Nie wiedziała również, że przysługuje jej prawo uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po ojcu. Podkreślała, że nie miała możliwości ustalenia rzeczywistego majątku spadkodawcy z uwagi na brak wglądu w dokumentację związaną z zadłużeniem. Podała, ze z uwagi na chorobę córki nie mogła się stawić w Sądzie na rozprawie celem odrzucenia spadku. Obecnie spłaca dług po zmarłym ojcu w wysokości 40.000 zł. O toczącym się postępowaniu zostali zawiadomieni w charakterze uczestników postępowania: K. H.

(2), B. W. , K. H.

(1), G. H. oraz (...) Sp. z o. o. w S. (jako następca prawny Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej w C. ). Postanowieniem z 13 lipca 2015 r. Sąd Rejonowy w Rybniku zatwierdził uchylenie się przez wnioskodawczynię E. K. od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po M. H. , synu A. i G. , zmarłym w dniu 20 stycznia 2005 roku w K. , ostatnio zamieszkałym w C. przy ulicy (...) (...) . Orzeczenie to zapadło po ustaleniu, że spadkodawca M. H. , ostatnio stale zamieszkały w C. , zmarł w dniu 20 stycznia 2005 roku w K. jako wdowiec. Posiadał troje dzieci – K. H.

(2), wnioskodawczynię E. K. oraz B. W. . K. H.

(2)na mocy postanowienia z dnia 10 stycznia 2011 roku odrzucił spadek po swoim ojcu. Oprócz niego spadek odrzuciły także dzieci K. H.

(2): G. H. oraz K. H.

(3). Nadto Sąd ustalił także, że spadkodawca utrzymywał z wnioskodawczynią bardzo ograniczone kontakty. Nie znała ona sytuacji majątkowej ojca. Nie była również świadoma, że może odrzucić spadek oraz, że należy do kręgu ustawowych spadkobierców po M. H. . Postanowieniem Sądu Rejonowego w Rybniku z 10 stycznia 2011r. stwierdzono, że spadek po zmarłym M. H. nabyły z mocy ustawy po połowie jego córki B. W. i E. K. . Wnioskodawczyni nie została pouczona na posiedzeniu jawnym w dniu 10 stycznia 2011r. o możliwości odrzucenia spadku oraz skutkach niezłożenia takiego oświadczenia. Dług po zmarłym ojcu miał wynieść około 40.000 zł. Wnioskodawczyni spłaciła 16.000 zł. Jak się później okazało spłaty dotyczyły długu J. W. . Siostra wnioskodawczyni nie udostępniła jej żadnych dokumentów związanych z zadłużeniem ojca, ani nie udzieliła informacji związanych z wysokością zadłużenia i spłaty. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że wnioskodawczyni, która nie utrzymywała ze zmarłym ojcem bliższych kontaktów, pozostawała w błędnym, aczkolwiek uzasadnionym przekonaniu, iż nie należy do grona spadkobierców po zmarłym M. H. . Sąd wskazał również, że E. K. nie miała wiedzy na temat przedmiotu spadku, a w szczególności ciążących na nim obciążeń. W rezultacie Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, iż zaszły przesłanki do zatwierdzenia uchylenia się przez wnioskodawczynię od skutków prawnych braku oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 1019 k.c. Apelację od postanowienia wniosła uczestniczka postępowania (...) Sp. z o.o. w S. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc przez sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającą na błędnym przyjęciu, że wnioskodawczyni dowiedziała się o długach spadkowych dopiero w styczniu 2015r. i złożone przez nią oświadczenie o odrzuceniu spadku nie narusza rocznego terminu przewidzianego w art. 88 § 2 kc. Nadto zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 1019 § 1, 2 i 3 kc przez jego niewłaściwą interpretację i błędne przyjęcie, że w sprawie zachodzi podstawa do zatwierdzenia uchylenia się przez wnioskodawczynię od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym M. H. . W oparciu o tak podniesione zarzuty uczestniczka postępowania domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia i oddalenia wniosku wobec niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku oraz zasądzenia od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki postępowania kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za II instancję według norm przepisanych. Nadto wniosła o dopuszczenie dowodów z dokumentów załączonych do apelacji. W odpowiedzi na apelację wnioskodawczyni domagała się jej oddalenia jako bezzasadnej oraz zasądzenia ud uczestniczki postępowania (...) Sp. z o. o. w S. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za II instancję według norm prawem przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja uczestniczki postępowania nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo, zgodnie z wynikającą z art. 3 kpc zasadą kontradyktoryjności przeprowadził w sprawie postępowanie dowodowe i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które Sąd Okręgowy w pełni podziela i przyjmuje za własne. W pierwszej kolejności wskazać należy, ze Sąd Odwoławczy oddalił wnioski dowodowe zgłoszone w postępowaniu odwoławczym przez apelującą oraz wnioskodawczynię. Złożone w apelacji wnioski dowodowe dotyczyły dowodów, które zostały już przeprowadzone w toku postępowania przed Sadem Rejonowym. Wskazać należy że dotyczyły one dokumentów zgromadzonych w aktach Sądu Rejonowego w Rybniku sygn. I Ns 1028/

1. Dowód z tych dokumentów został przeprowadzony na rozprawie w dniu 13 lipca 2015r. Ponownie zgłoszony wniosek na etapie postępowania apelacyjnego podlegał zatem oddaleniu. W przypadku dowodów zgłoszonych przez wnioskodawczynię w odpowiedzi na apelację decydujące znaczenie dla oddalenia wniosków dowodowych miała treść art. 381 kpc . Zgodnie z powołanym przepisem Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Wszystkie dokumenty, które wskazuje wnioskodawczyni powstały przed datą rozstrzygnięcia przez Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie, a zatem zgłoszenie ich dopiero na etapie postępowania odwoławczego należało uznać za spóźnione, co skutkowało ich oddaleniem. Przechodząc do analizy zarzutów podniesionych w apelacji wskazać należy, że istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy został zachowany roczny termin, o którym mowa w art. 88 kc , do uchylenia się od skutków prawnych (w tym wypadku) niezłożenia w terminie oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadku po zmarłym M. H. . Nie ulega wątpliwości, w świetle dokumentów zgromadzonych w sprawie Sądu Rejonowego w Rybniku sygn. I Ns 1028/10 oraz materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, iż wnioskodawczyni o istnieniu długów obciążających spadek po zmarłym ojcu wiedziała już w 2010r., a najdalej w 2011r. Świadczy o tym jednoznacznie treść środka odwoławczego, który wniosła od postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy w Rybniku w sprawie syn. akt I Ns 1028/
2. Co istotne jednak w niniejszej sprawie, i co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, o wysokości zadłużenia obciążającego spadek dowiedziała się rzeczywiście dopiero w dacie składania wniosku w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu Odwoławczego to właśnie ta okoliczność stanowi o istotności błędu, w jakim pozostawała wnioskodawczyni, nie składając w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Z treści materiału dowodowego zgromadzonego w obu postępowaniach wynika, że wnioskodawczyni godziła się na pokrycie długów spadkowych do określonej kwoty, co zresztą uczyniła. Natomiast rozmiar zadłużenia, który ostatecznie został ustalony dopiero w styczniu 2015r. spowodował, że doszła do przekonania, iż znajdowała się w błędzie i z tego powodu nie złożyła w przewidzianym przepisami prawa terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Co istotne wysokość zadłużenia faktycznie obciążającego spadek została przed wnioskodawczynią zatajona przez siostrę i nie miała ona możliwości przy zachowaniu właściwej staranności uzyskać informacji o rozmiarze zadłużenia. Wysokość zadłużenia, którego rzeczywistych rozmiarów wnioskodawczyni nie znała, stanowiła zatem przesłankę jej działania i w tej okoliczności tkwiła również istota błędu wnioskodawczyni w ocenie Sądu Okręgowego. Takie ustalenie skutkować musiało zatwierdzeniem uchylenia się przez wnioskodawczynię E. K. od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po M. H. . Na marginesie wskazać jedynie, choć jest to okoliczność zupełnie uboczna, ze obecne przepisy regulujące materię rozpoznawaną w niniejszej sprawie są znacznie mniej rygorystyczne dla potencjalnych spadkobierców. Z tych też względów apelację uczestniczki postępowania, na mocy art. 385 kpc w związku z art. 13 § 2 kpc , należało oddalić. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 520 § 2 kpc mając na uwadze sprzeczność interesów uczestników postępowania. Złożyły się na nie wynagrodzenie pełnomocnika uczestnika postępowania w kwocie 180 zł ustalone na podstawie § 11 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 461 tj.). SSR (del.) Łukasz Malinowski SSO Barbara Braziewicz SSO Anna Hajda