Sad powszechny, V Pa 85/16

Sygn. akt V Pa 85/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2016 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie następującym: Przewodniczący SSO Andrzej Marek Sędziowie SSO Krzysztof Główczyński, SSO Jacek Wilga (spr.) Protokolant star. sekr. sądowy Ewa Sawiak po rozpoznaniu w dniu 27 października 2016 r. w Legnicy na rozprawie sprawy z powództwa R. S. przeciwko (...) Spółka Akcyjna Oddział Zakłady (...) w P. o sprostowanie treści protokołu ustalającego okoliczności i przyczyny wypadku przy pracy na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Lubinie IV Wydziału Pracy z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt IV P 74/16 I. oddala apelację, II. zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. SSO Krzysztof Główczyński SSO Andrzej Marek SSO Jacek Wilga UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2016 roku Sąd Rejonowy w Lubinie sprostował protokół nr (...) ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy z dnia 8 grudnia 2015r., sporządzony w (...) S.A. Oddział Zakłady (...) w P. w ten sposób, że w pkt V wyeliminował zapis wskazujący, iż wyłączną przyczyną wypadku było naruszenie przez poszkodowanego pracownika przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa i ustalił, iż nie stwierdzono aby wyłączna przyczyną wypadku było naruszenie przez powoda tych przepisów. W uzasadnieniu wskazał Sąd Rejonowy, iż stan faktyczny dotyczący przebiegu wypadku był między stronami bezsporny. Powód nie kwestionował okoliczności związanych z doznanym wypadkiem przy pracy, a ujętych w protokole powypadkowym. Bezsporne również było, że powód sprawdzał twardość spągu poprzez uderzenie piętą. Wskazał, że nie został zapoznany z żadną instrukcją określającą sposób sprawdzania twardości spągu. Strona pozwana żadnej instrukcji w tym zakresie nie przedstawiła. Spór sprowadzał się natomiast do oceny, czy strona pozwana prawidłowo obciążyła powoda wyłączną winą za spowodowanie wypadku i ujęła to w zapisach pkt 5 protokołu powypadkowego. Protokół ustalenia okoliczności przyczyn wypadku przy pracy powinien być sporządzony wg wzoru stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 16.09.2004 r. w sprawie wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy . Zgodnie z powyższym wzorem w rubryce 4 protokołu powinny zostać wskazane okoliczności wypadku. Ustalone przyczyny zdarzenia powinny być wskazane w rubryce

1. Jeżeli zaś pracodawca stwierdza, że wyłączną winę za wypadek przy pracy ponosi pracownik, to pod tiret trzecim tej rubryki wpisuje przepisy, w którym pracownik uchybił, wywołując wypadek. Treść protokołu powypadkowego wg ustawowego wzorca jest dostosowana do regulacji ustawy z dnia 30.10.2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych zawierających definicję wypadku przy pracy i określającej warunki pozbawienia ubezpieczonego prawa do świadczeń ( art. 21 ust. 1 ). W 5 pkt protokołu powypadkowego nr (...) pracodawca w sposób nieprawidłowy zdaniem Sądu Rejonowego pod tiret trzecim wskazał, że pracownik w sposób niewłaściwy dokonywał sprawdzania twardości spągu. Nie wskazał przy tym, jak wymaga tego regulacja wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, jakie z przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia zostały przez powoda naruszone i których naruszenie w sposób umyślny lub wskutek rażącego niedbalstwa było wyłączną przyczyną wypadku. Sąd I instancji przyjął, iż sposób dokonania sprawdzenia twardości spągu przez powoda można było ocenić jako niewłaściwy tylko i wyłącznie z punktu widzenia dotychczasowego stanu zdrowia powoda, z uwagi na uprzedni uraz kolana lewego, doznany na początku 2015 roku. W kontekście zaś zebranego materiału dowodowego nie sposób przyjąć, że zachowanie takie stanowiło naruszenie przepisów o ochronie życia i zdrowia, i że miało ono nadto charakter umyślny lub rażącego niedbalstwa. Powyższe doprowadziło Sąd Rejonowy do wniosku o konieczności sprostowania protokołu w sposób wyrażony w wyroku. Apelację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana, która zarzuciła:
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: 1.1 art. 233 § 1 kpc poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiał dowodowego i dokonania jego oceny z pominięciem jego istotnej części tj: znajdujących się w aktach osobowych pracownika aktualnych szkoleń w zakresie i bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku górnika strzałowego, z których wynika że powód został zapoznany z instrukcją stanowiskową, w której znajdują się zasady sprawdzenia stanu wyrobisk górniczych przed dopuszczeniem do pracy maszyn (obejmujące sposób sprawdzania twardości spągu), co w konsekwencji doprowadziło do sprzecznego z zasadami logicznego rozumowania i doświadczeniem życiowym, błędnego ustalenia, że powód nie był zaznajomiony z zasadami wykonywania pracy obowiązującymi na jego stanowisku. 1.2 błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia poprzez błędne przyjęcie, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na uznanie , iż do wypadku z dnia 8 grudnia 2015r. nie doszło z wyłącznej winy powoda w sytuacji gdy wyłączna wina powoda nie budzi wątpliwości, a ponadto powód nie udowodnił okoliczności uzasadniających zmianę treści protokołu nr (...) w tym zakresie.
3. naruszenie przepisów prawa materialnego: 2.1 §9 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że protokół powypadkowy nr (...) zawiera błędy formalne, podczas gdy został on sporządzony w sposób zgodny ze wzorem stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 16 września 2004 r. w sprawie wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy . Stawiając powyższe zarzuty strona pozwana domagała się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Okręgowy zważył: Apelacja na uwzględnienie nie zasługiwała. Podniesione w niej zarzuty nie okazały się trafne. Stan faktyczny sprawy pozostawał bezsporny. Okoliczności zdarzenia ustalone przez Sąd I instancji nie były przez strony kwestionowane. W apelacji natomiast podjęto próbę zakwestionowania stanowiska Sądu Rejonowego, który przyjął, iż strona pozwana nie wykazała przepisów i norm zachowania przy sprawdzaniu twardości spągu, które powód naruszył. Próba ta nie okazała się jednak skuteczna. Już bowiem w trakcie wystąpienia przed Sądem II instancji reprezentujący stronę pozwaną pełnomocnik przyznał, iż brak było instrukcji, która wskazywałaby na bezpieczne sposoby wykonywania tej czynności. Powoływanie się w takiej sytuacji na instrukcję stanowiskową było niewystarczające. W aktach osobowych udokumentowano odbycie przez powoda szeregu szkoleń na tym stanowisku. W oparciu o dokumenty w nich zgromadzone nie można jednak ustalić, aby szkolenie to obejmowało również sposoby sprawdzania twardości spągu i jakie w tym zakresie obowiązywały zasady. Z niespornych okolicznościach sprawy wynikało również, iż do zdarzenia doszło w obecności bezpośredniego przełożonego powoda, który nie reagował na stosowany przez powoda – a kwestionowany w toku postępowania przez stronę pozwaną – sposób wykonania tej czynności. Ta okoliczność wystarczająca jest w przekonaniu Sądu Okręgowego, do wykluczenia wyłącznej winy powoda. Tolerowanie wadliwego sposobu postępowania przenosi część winy również na stronę pozwaną. Tym samym nie był zasadny zarzut naruszenia art. 233 §1 kpc . Odnośnie zarzutu naruszenia prawa materialnego zajął Sąd Okręgowy następujące stanowisko. Zarzut ten określony został jako zarzut naruszenia §9 ust.1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie ustalenia okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż protokół nr (...) zawiera błędy formalne. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w swym §9 ust. 1 wskazuje m.in. na obowiązek sporządzenia „protokołu powypadkowego” według wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw pracy. Wzór taki opublikowany został jako załącznik do Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 16 września 2004 roku w sprawie wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy . W sprawie istotą zajętego przez Sąd I instancji stanowiska jest ustalenie (ocena), iż po stronie powoda nie wystąpiła wyłączna przyczyna wypadku polegająca na naruszeniu określonych przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia w sposób umyślny lub wskutek rażącego niedbalstwa. Strona pozwana przepisów bowiem takich nie wskazała. Treść protokołu powypadkowego wg wskazanego wyżej wzoru skorelowana jest z regulacją art. 21 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych , zgodnie z którym świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Stąd też wzór protokołu wymaga, aby w razie zaistnienia okoliczności pozbawiających pracownika prawa do świadczeń z tytułu wypadku przy pracy wskazać jakie konkretnie przepisy dotyczące ochrony życia i zdrowia zostały w konkretnym przypadku naruszone. W rozpoznawanej sprawie strona pozwana takich przepisów nie wskazała co słusznie podniósł Sąd Rejonowy. Nie mogła więc w sposób zasadny podać w sporządzonym przez siebie protokole ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, iż zaistniały okoliczności mogące pozbawić powoda prawa do świadczeń. Wniosek Sądu I instancji w tym zakresie był trafny. Uzasadniał on dokonanie sprostowania protokołu z dnia 8 grudnia 2015 roku. W takiej sytuacji apelację strony pozwanej jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 385 kpc . SSO Krzysztof Główczyński SSO Andrzej Marek SSO Jacek Wilga