Sad powszechny, VI Ka 253/16

(1)po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 roku sprawy S. B. ur. (...) w K. s. E. i M. z domu B. (...) oskarżonego z art. 13 § 1 kk w związku z art. 286 § 1 kk i inne z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt II K 430/15 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok wobec oskarżonego S. B. , II. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w kwocie 240 zł. Sygn. akt VI Ka 253/16 UZASADNIENIE

1. S. b. (...) został oskarżony o to, że: I. w okresie pomiędzy 15.09.2011 r. a 20.01.2012 r. w K. woj. (...) , działając wspólnie i w porozumieniu z P. K. oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował doprowadzić (...) Centrum (...) z/s we W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 5822,50 zł w ten sposób, że w celu uzyskania odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej innego uczestnika ruchu wprowadził pokrzywdzonego w błąd co do okoliczności przebiegu kolizji z dnia 12.09.2011 r. z jego udziałem poprzez podanie nieprawdziwych danych co do uszkodzeń pojazdu marki A. (...) o nr rej. (...) oraz nieprawdziwego przebiegu zdarzenia drogowego, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na odmowną decyzję pokrzywdzonego podmiotu z dnia 20.01.2012 r. co do wypłaty świadczenia, t.j. o czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. II. w dniu 03.10.2011 r. w K. woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z P. K. oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził (...) Centrum (...) z/s we W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 8232,50 zł w ten sposób, że P. K. w celu uzyskania odszkodowania z ubezpieczenia Autocasco pojazdu marki A. (...) o nr rej. (...) wprowadził pokrzywdzonego w błąd co do okoliczności przebiegu kolizji z dnia 12.09.2011 r. z udziałem pojazdu marki A. (...) kierowanego przez P. K. oraz pojazdu marki A. (...) o nr rej. (...) kierowanym przez S. B. poprzez podanie nieprawdziwych danych co do uszkodzeń pojazdu marki A. (...) oraz nieprawdziwego przebiegu zdarzenia drogowego, t.j. o czyn z art. 286 § 1 k.k.
2. P. K. został oskarżony o to, że: I. w dniu 03.10.2011 r. w K. woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu ze S. B. oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził (...) Centrum (...) z/s we W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 8232,50 zł w ten sposób, że w celu uzyskania odszkodowania z ubezpieczenia Autocasco pojazdu marki A. (...) o nr rej. (...) wprowadził pokrzywdzonego w błąd co do okoliczności przebiegu kolizji z dnia 12.09.2011 r. z udziałem pojazdu marki A. (...) kierowanego przez P. K. oraz pojazdu marki A. (...) o nr rej. (...) kierowanego przez S. B. poprzez podanie nieprawdziwych danych co do uszkodzeń pojazdu marki A. (...) oraz nieprawdziwego przebiegu zdarzenia drogowego, t.j. o czyn z art. 286 § 1 k.k. II. w okresie pomiędzy 15.09.2011 r. a 20.01.2012 r. w K. woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu ze S. B. oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował doprowadzić (...) Centrum (...) z/s we W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 5822,50 zł w ten sposób, że S. B. w celu uzyskania odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej innego uczestnika ruchu drogowego wprowadził pokrzywdzonego w błąd co do okoliczności przebiegu kolizji z dnia 12.09.2011 r. z udziałem pojazdu marki A. (...) kierowanego przez P. K. oraz pojazdu marki A. (...) o nr rej. (...) kierowanego przez S. B. poprzez podanie nieprawdziwych danych co do uszkodzeń pojazdu marki A. (...) oraz nieprawdziwy przebieg zdarzenia drogowego, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na odmowną decyzję pokrzywdzonego podmiotu z dnia 20.01.2012 r. co do wypłaty świadczenia, t.j. o czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze wyrokiem z dnia 17 marca 2016r. sygn. akt IIK 430/15:
3. S. B. i P. K. uznał za winnych popełnienia zarzucanego im czynu opisanego w punktach I i II części wstępnej wyroku przy przyjęciu, że działali oni w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w okresie od 14.09.2011 r. do 20.01.2012 r., to jest popełnienia czynu stanowiącego występek z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w zw. z art. 12 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył im kary po 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności,
4. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonych wobec S. B. i P. K. kar pozbawienia wolności na okres próby wynoszący po 2 (dwa) lata,
5. na podstawie art. 33 § 2 k.k. orzekł wobec S. B. i P. K. grzywny w wysokości po 50 (pięćdziesiąt) stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięciu) złotych,
6. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec S. B. obowiązek naprawienia wyrządzonej szkody w części przez zapłatę kwoty 1 940 zł na rzecz (...) Centrum (...) z/s we W. ,
7. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec P. K. obowiązek naprawienia wyrządzonej szkody w części przez zapłatę kwoty 3 882,50 zł na rzecz (...) Centrum (...) z/s we W. ,
8. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. , art. 633 k.p.k. , art. 627 k.p.k. i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnych zasądził od S. B. koszty sądowe w części, to jest w kwocie 846,89 zł na rzecz Skarbu Państwa i nie wymierzył mu opłaty,
9. na podstawie art. 627 k.p.k. i art. 633 k.p.k. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnych zasądził od P. K. koszty sądowe w kwocie 1 066,89 zł na rzecz Skarbu Państwa, w tym wymierzył mu opłatę w wysokości 220 zł. Apelację od powyższego wyroku wniósł oskarżony S. B. za pośrednictwem swego obrońcy. Na podstawie art. 438 pkt 2 kpk zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to: - art. 193§1 kpk w zw. z art. 201 kpk i art. 366§1 kpk poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opiniach biegłych sądowych, które zostały sporządzone na podstawie prywatnego materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu likwidacyjnym przez pracowników (...) , w szczególności dokumentacji zdjęciowej miejsca zdarzenia jak i pomiarów pojazdów oskarżonych, zakresu uszkodzeń tych pojazdów, w sytuacji gdy biegli sądowi nie sporządzali opinii na podstawie własnych ustaleń, czy też, na podstawie materiałów zgromadzonych przez organy ścigania, a w szczególności przez osoby posiadające kwalifikacje zawodowe wskazujące na bezstronne zgromadzenie materiału dowodowego, a dodatkowo opinia biegłego sądowego A. P. była wydana na podstawie materiału dowodowego zebranego przed pouczeniem oskarżonych o przysługujących im prawach w szczególności przed postawieniem stosownych zarzutów, - art. 5§2 kpk w zw. z art. 7 i art. 410 kpk poprzez nieuwzględnienie, że pojazd którym poruszał się w dniu kolizji oskarżony S. B. posiadał z przodu charakterystyczne ślady kontaktu ze skarpą, jak również na skarpie uwidocznione zostały ślady uderzenia przez pojazd, a w tej sytuacji skoro nie można było jednoznacznie sprawdzić jakiego rodzaju ślady pozostały na skarpie z uwagi na wykonany w niedługim czasie po zaistnieniu kolizji remont drogi to wątpliwości te winny zostać wzięte pod rozwagę na korzyść oskarżonego, - art. 5§2 kpk w zw. z art. 7 i art. 410 kpk poprzez nieuwzględnienie , że oskarżony S. B. podał, w zgłoszeniu szkody określone elementy, które uległy uszkodzeniu w dniu kolizji, w kierowanym przez niego pojeździe m-ki A. (...) , a ewentualne dodatkowe uszkodzenia tego pojazdu nigdy nie były objęte jego zgłoszeniem szkody jak i nie twierdził on, że uległy uszkodzeniu w dniu kolizji z oskarżonym P. K. , oskarżony S. B. twierdził jedynie, że przed zastaniem kolizji pojazd którym się poruszał nie miał innych widocznych uszkodzeń co w żadnym wypadku nie wyłącza możliwości posiadania przez ten pojazd innych uszkodzeń o których istnieniu oskarżony nie wiedział, - art. 5§2 kpk w zw. z art. 7 i art. 410 kpk poprzez nieuwzględnienie, że sam zakres uszkodzeń przodu pojazdu A. (...) , którym w dniu kolizji poruszał się oskarżony P. K. nie może świadczyć o braku korelacji uszkodzeń obu pojazdów, albowiem po kolizji obydwa pojazdy znajdowały się w całkiem innych miejscach, a oskarżony S. B. po zapoznaniu się podczas obecnego postępowania z dokumentacją zdjęciową szkodę w pojeździe oskarżonego P. K. wskazał, że zakres uszkodzeń pojazdu drugiego oskarżonego jest większy niż istniejący w dniu kolizji z kierowanym przez niego pojazdem m-ki A. (...) ; Nadto zarzucił: III. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 14§1 kpk w zw. z art. 399§1 kpk , mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia a polegającego na wyjście poza granice aktu oskarżenia i uznanie, że oskarżony S. B. dopuścił się zarzucanego mu czynu w okresie od 14 września 2011r. do dnia 20 stycznia 2012r. w sytuacji, gdy aktem oskarżenia objęte było działanie oskarżonych w okresie od dnia 15 września 2011r. do dnia 20 stycznia 2011r. a w związku z tym, orzeczenie Sądu skazujące oskarżonego za określony czyn zabroniony wychodzi poza granice oskarżenia i w tym zakresie jest niedopuszczalne, IV Na podstawie art. 447§4 kpk zaskarżył postanowienie Sądu I instancji z dnia 18.02.2016r. w przedmiocie oddalenia wniosku dowodowego obrony S. B. co do zobowiązania biegłego sądowego W. C. do wydania uzupełniającej opinii, albowiem rozstrzygnięcie takie naruszyło treść art. 193§1 kpk w zw. z art. 201 kpk i skutkowało niemożliwością ustalenia w jaki sposób biegły doszedł do przekonania o braku korelacji uszkodzeń obu pojazdów w szczególności uszkodzeń tyłu pojazdu m-ki A. (...) z przodem pojazdu m-ki A. (...) i czy za oceną taką biegłego przemawiają głównie rozmiar uszkodzeń pojazdu A. (...) , których to rozmiar nie może mieć wpływu na prawnokarną odpowiedzialność oskarżonego S. B. . Stawiając powyższe zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie oskarżonego S. B. od popełnienia wszystkich zarzucanych mu czynów zabronionych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. Sąd Okręgowy podkreśla, iż o ile opinia biegłego sądowego z zakresu kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków drogowych A. P.

(2)(k. 142-169) została wykonana w postępowaniu przygotowawczym z inicjatywy prowadzącego to postępowanie, o tyle druga z opinii, wydana przez biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej, ruchu drogowego, rekonstrukcji i przebiegu wypadków drogowych oraz wyceny wartości pojazdów i kosztów napraw powypadkowych, W. C.

(1)została przeprowadzona na złożony wniosek dowodowy obrony (k. 306). Nadto w toku rozprawy głównej przed Sądem I Instancji obrońca oskarżonego S. B. nie zakwestionował skutecznie jej zasadności ani wiarygodności, co również zauważył Sąd Rejonowy oddalając wniosek dowodowy o wydanie opinii uzupełniającej (k. 353). Sąd Odwoławczy wskazuje iż za biegłego uznaje się osobę, która posiada w danej dziedzinie wiadomości specjalnie, czyli takie, które wykraczają poza normalną, powszechną w danych warunkach wiedzę, z uwzględnieniem faktu rozwoju i powszechności wiadomości określonego typu w procesie zmian w sferze wiedzy ogólnej (zob. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2015r. sygn. akt. II AKa 238/14). Jasnym jawi się więc, iż mając do dyspozycji określony materiał dowodowy jest on w stanie zadecydować, czy wydanie opinii jest możliwe w zakresie zadanych mu pytań. W realiach niniejszej sprawy obaj biegli byli w stanie wydać opinię i odpowiedzieć jednoznacznie na zadane im pytania, na podstawie przedstawionych im materiałów, co równoznaczne jest z faktem iż zgromadzony materiał dowodowy okazał się w pełni wystarczający i nie było konieczne jego uzupełnienie. W swoich opiniach zarówno A. P.

(2), jak i W. C.

(2), bez żadnych wątpliwości uznali, iż uszkodzenia obu samochodów nie mogły powstać w czasie ani okolicznościach opisywanych przez oskarżonych. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. Zdaniem Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie brak było jakichkolwiek wątpliwości, co do sprawstwa oskarżonego S. B. , co do zarzucanych mu czynów. Nie posiadał ich także Sąd Rejonowy wydając zaskarżony wyrok. Zarzut obrazy art. 7 k.p.k. nie może sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami sądu, lecz musi prowadzić do wykazania jakich konkretnie uchybień w zakresie zasad logicznego rozumowania dopuścił się Sąd I instancji w ocenie zebranego materiału dowodowego. Sama możliwość przeciwstawienia ustaleniom Sądu I instancji odmiennego poglądu nie może zaś prowadzić do wniosku o popełnieniu przez ten Sąd błędu w ustaleniach faktycznych. (por. wyrok SN z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie II KR 355/4, OSNPG 1975/9/84). Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może również sprowadzać się wyłącznie do odmiennej oceny materiału dowodowego. Jak wyżej zostało to podkreślone powinien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuścił się sąd w dokonanej przez siebie ocenie materiału dowodowego (por. wyrok SN z dnia 22 stycznia 1975 r., I KR 197/74, OSNKW 1975 r., z. 5, poz. 58). W realiach rozpatrywanej sprawy brak jest naruszenia przepisu art. 410 k.p.k. Wskazać należy, iż Sąd I Instancji wydał wyrok w sposób prawidłowy na podstawie oceny całokształtu ujawnionego w toku rozprawy głównej materiału dowodowego. Skarżący w swojej apelacji nie przedstawia żadnych nowych, istotnych okoliczności podejmując się jedynie polemiki z ustaleniami Sądu Rejonowego. Obrona prawidłowo podnosi w złożonej apelacji iż pojazd S. B. posiadał z przodu charakterystyczne ślady kontaktu ze skarpą, a także iż na skarpie ujawniono ślady obcego materiału w obrębie wystających wierzchołków kamieni, błędna jest jednakże jego konkluzja, że rodzi to wątpliwości, co do winy oskarżonego S. B. . Jednoznacznie wskazuje na to opinia biegłego W. C.

(1), gdzie wykluczył on opcję kolizji pojazdu oskarżonego ze skarpą wykazując iż w sytuacji kolizji, jaka miałaby miejsce w wersji wydarzeń prezentowanej przez oskarżonego, jego pojazd doznałby dodatkowych uszkodzeń, jak choćby: wgnieceń, pęknięć, rozerwań czy przedziurawień, których jednakże brak jest w obrębie dolnej części zderzaka i występujących tam elementów pojazdu (k. 345). Oskarżony istotnie podał, jakie elementy uległy uszkodzeniu w dniu kolizji, jednakże obaj biegli w złożonych do akt sprawy opiniach jednoznacznie wykazali iż uszkodzenia te nie mają związku przyczynowo - skutkowego z zaistniałą kolizją. Nie zasługuje na poparcie argumentacja obrońcy oskarżonego S. B. odnośnie zakresu uszkodzeń pojazdu P. K. oraz jego korelacji z zaistniałą domniemaną kolizją. Sąd Rejonowy prawidłowo przyznał pełny walor wiarygodności w tej kwestii opiniom biegłych, którzy jednoznacznie wskazali iż uszkodzenia pojazdu P. K. przede wszystkim nie korelują z wysokością i umiejscowieniem szkód na samochodzie oskarżonego S. B. (k. 348) i wskazują iż ich przyczyną było uderzenie słup lub narożnik (k. 161). Wyjaśnienia oskarżonego S. B. w tej kwestii należy uznać tylko i wyłącznie za przyjętą przez niego linię obrony, której zasadnie Sąd Rejonowy nie dał wiary. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 14 § 1 k.p.k. w zw. z art. 399 § 1 k.p.k. Sąd Okręgowy w pełni podziela pogląd Sąd I Instancji iż obaj oskarżeni, w tym S. B. , dopuścili się przypisanych im czynów w okresie od 14 września 2011r. do 20 stycznia 2012r. W uzasadnieniu do zaskarżonego wyroku zostało jednoznacznie wskazane iż za okres rozpoczęcia ich działania przyjęto datę zgłoszenia kolizji przez P. K. . Dla Sądu Odwoławczego jasnym jawi się iż ten dzień tak naprawdę był faktycznym początkiem działania obu sprawców. S. B. w swoim zgłoszeniu szkody przyznał iż dokonuje tego z uwagi na fakt iż powziął informację, że takiego zgłoszenia dokonał już wcześniej P. K. . Logicznym jest więc - skoro zgłoszenie oskarżonego S. B. było następstwem podobnej czynności wykonanej wcześniej przez drugiego z oskarżonych, że za w pełni uzasadnione należy uznać modyfikację opisu oraz kwalifikacji czynu na datę 14 września 2011r., co też prawidłowo wykazał w uzasadnieniu do zaskarżonego wyroku Sad Rejonowy. Dodać należy, że w żadnym wypadku nie jest to wyjście poza granice aktu oskarżenia. Bezzasadny jest zarzut naruszenia treści art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. Sąd II Instancji wskazuje, że złożone w niniejszej sprawie opinie biegłych były pełne, wiarygodne i wyjaśniały wszelkie wątpliwości o czym była już mowa powyżej. Wyczerpującą ocenę odnośnie opinii zawarto we wcześniejszej części rozważań, co do których pozostaje się odnieść. Wskazać przy tym należy, że Sąd I Instancji oddalając wniosek dowodowy prawidłowo wskazał iż biegły W. C.

(1)odpowiedział w swojej opinii na pytanie sformułowane przez obrońcę, przez co wniosek obrońcy zasadnie uznano za oczywiście zmierzający do przedłużenia postępowania. Sąd Okręgowy w pełni podziela rozważania Sądu Rejonowego w zakresie wymierzonej oskarżonym kary. Zasadnie uznano stopień szkodliwości społecznej czynu jako umiarkowany. Oskarżeni działali wspólnie i w porozumieniu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej na szkodę towarzystwa ubezpieczeniowego przy czym ich działanie trwało kilka miesięcy, przygotowali wspólnie wersję wydarzeń oraz szkic zdarzenia. Prawidłowo wskazano w uzasadnieniu do zaskarżonego orzeczenia iż działanie oskarżonych, w tym S. B. naraziło ubezpieczyciela na niepotrzebne koszty oraz żmudny proces wykazania iż wyłudzili oni nienależną im kwotę. W świetle tych rozważań za w pełni uzasadnione należy uznać wymierzenie kary 6 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd II Instancji podziela jednocześnie pogląd Sądu I Instancji iż wobec oskarżonego zachodzi pozytywna prognoza kryminologiczna, przez co możliwe było skorzystanie dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności na okres 2 lat. Czas ten pozwoli zweryfikować jego postawę, w szczególności, czy będzie przestrzegać porządku prawnego. Za zasadne należy uznać wymierzenie kary grzywny w wysokości 50 stawek dziennych w wysokości po 10 zł każda. Grzywna w tej wysokości nie razi nadmierną surowością, a jednocześnie jest wystarczająco dotkliwa dla oskarżonego, by uświadomić mu naganność postępowania. Prawidłowy jest pogląd wyrażony w uzasadnieniu do zaskarżonego wyroku, iż tak wymierzona grzywna, jako kara realnie dotkliwa wzbudzi w oskarżonym poszanowanie dla prawa oraz uświadomi iż jego naruszanie jest nieopłacalne. Ograniczając uzasadnienie jedynie do oskarżonego S. B. , Sąd II Instancji w pełni podziela wymierzony oskarżonym obowiązek naprawienia szkody doznanej przez ubezpieczyciela, przy czym określenie kwoty należnej do zapłaty wobec S. B. w wysokości 1940 zł należy uznać za zasadne, albowiem rzeczywistą korzyść majątkową osiągnął jedynie P. K. . Orzeczenie o kosztach sądowych znajduje swoje uzasadnienie w art. 626 § 1 k.p.k. Składają się na nie kwota 220zł wynikająca z art. 8 w zw. art. 2 ust. 1 pkt.2 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnych (Dz. U. Nr 49, poz. 223 z 1983r. z późn. zm.) oraz kwota 20 zł wynikająca z § 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym .