Sad powszechny, IX GC 744/12

Sygn. IX. GC. 744/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Kraków, 5 listopada 2013r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydz. IX Gospodarczy w osobie sędziego SO Dariusza Pawłyszcze protokólant st. sekr. sąd. Aleksander Powroźnik po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w Krakowie 5 listopada 2013r. sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. w W. przeciwko K. K. o zapłatę 100.152,60 zł z ustawowymi odsetkami od 15 października 2012r. oraz wydanie rzeczy I. zasądza od pozwanego na rzecz powódki 100.152,60 zł z ustawowymi odsetkami od 15 października 2012r. wraz z kosztami postępowania 10.000 (dziesięć tysięcy) zł; II. umarza postępowanie w zakresie żądania wydania rzeczy. Sygn. IX. GC. 744/12 UZASADNIENIE Powodowy zleceniodawca wniósł o:

1. nakazanie pozwanemu agentowi wydania części i akcesoriów samochodowych wydanych agentowi w celu ich sprzedaży w imieniu zleceniodawcy, a których agent nie sprzedał do chwili rozwiązania umowy i nie zwrócił powodowi, a na wypadek oddalenia żądania o zasądzenie ich ceny w wysokości 186.603,37 zł,
2. zasądzenie od agenta 100.152,60 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem cen otrzymanych przez agenta w wykonaniu umów sprzedaży zawartych przez agenta w imieniu zleceniodawcy. W odpowiedzi na pozew [k.381] pozwany agent:
3. uznał żądanie wydania części i akcesoriów oraz podniósł, iż obowiązek wydania powstał dopiero 31 października 2012r. (dzień po otrzymaniu odpisu pozwu) z chwilą upływu 3-miesięcznego terminu od wypowiedzenia umowy przez zleceniodawcę,
4. wniósł o oddalenie żądania zapłaty ze względu na potrącenie z wierzytelnością agenta z tytułu prowizji od zawartych umów za okres od maja 2009 do sierpnia 2012 roku. Pismem z 22 marca 2013r. ze względu na zwrot przez pozwanego części towarów zleceniodawca cofnął pozew w zakresie żądania wydania części rzeczy. Następnie ugodą sądową z 26 marca 2013r. [k.582] strony objęły żądanie wydania w pozostałym zakresie. Sąd ustalił, co następuje: Na mocy umowy z 1 lutego 2002 roku [k.97] pozwany agent świadczył powodowemu zleceniodawcy usługi agencyjno-przedstawicielskie. Na mocy umowy zleceniodawca powierzył agentowi prowadzenie w imieniu i na rzecz zleceniodawcy działalności polegającej na sprzedaży hurtowej i detalicznej części i akcesoriów samochodowych oraz olejów i smarów dostarczanych przez zleceniodawcę. Ustalono (§ 14.2 umowy) wynagrodzenie w formie prowizji od faktycznych miesięcznych wpłat pieniężnych netto dokonywanych przez agenta na konto zleceniodawcy - wynagrodzenie to wynosiło 12%. Zmiana umowy wymagała formy pisemnego aneksu pod rygorem nieważności (§ 19). Aneksem nr (...) z 1 marca 2005 [k.104] roku na okres do 30 czerwca 2005r. strony podzieliły towary dostarczane agentowi przez zleceniodawcę na dwie grupy. Od sprzedaży towarów z pierwszej grupy (oznaczonej w aneksie jako LS [linia specjalna]) agentowi przysługiwała prowizja 3%, a z drugiej (reszta towarów) 12%. W wykazie stanowiącym załącznik do aneksu strony wymieniły towary należące do grupy LS. W aneksie strony przewidziały możliwość przedłużenia tych zasad kolejnym aneksem. Następnie aneksem nr (...) z 1 marca 2006 roku zawartym na czas nieokreślony ustaliły prowizje 3% dla towarów z grupy LS, 5% dla towarów z grupy oznaczonej symbolem (...) (narzędzia diagnostyczne) i 12% dla reszty. Tym razem strony nie sporządziły załącznika z wykazem towarów zaliczonych do grupy LS. Zleceniodawca co miesiąc przekazywał agentowi arkusze kalkulacyjne z obrotami (sprzedażą agenta) podzielonymi na trzy grupy i prowizją obliczoną jako 3, 5 lub 12% tych obrotów, a agent nie wnosił zastrzeżeń. Pismem z 31 stycznia 2012r. agent zakwestionował sposób rozliczeń pomiędzy stronami od dnia 1 lipca 2005 roku i zażądał korekty kwot wypłacanej prowizji począwszy od dnia 1 lipca 2005 roku oraz zapłaty na jego rzecz różnicy wraz z należnymi odsetkami - wg niego strony rozliczały się niezgodnie z umową i aneksami. Wg agenta aneks nr (...) obowiązywał tylko do 30 czerwca 2005r. i po tym dniu agentowi także od towarów uważanych przez zleceniodawcę za objęte pojęciem LS przysługiwała prowizja 12%. Odnośnie aneksu nr (...) pozwany stwierdził, że nie zdefiniowano w nim grupy towarów LS (linia specjalna), a wykaz tych towarów stanowiący załącznik do aneksu nr (...) wygasł wraz z aneksem 30 czerwca 2005r. Od stycznia 2012 roku agent z tytułu prowadzonej sprzedaży co miesiąc wystawiał i przesyłał do powódki faktury z wynagrodzeniem, w którym także od towarów uważanych przez powoda za należące do LS naliczał prowizję 12%. Zleceniodawca odmawiał zapłaty prowizji przekraczającej 3% od towarów zaliczanych przez siebie do LS i żądał przesłania faktur korygujących oraz płacił agentowi wynagrodzenie uwzględniające żądaną korektę. Pismem z 26 czerwca 2012 roku zleceniodawca wypowiedział agentowi Umowę najpierw ze skutkiem natychmiastowym, a następnie wskazując 3-miesięczny termin wypowiedzenia przewidziany w umowie. Termin ten upłynął 31 października 2012 roku. Z wpływów ze sprzedaży towarów zleceniodawcy agent nie przelał zleceniodawcy sumy 100.152,60 zł zaliczając ją na poczet tej części prowizji, której zleceniodawca nie uznawał. Powyższy stan faktyczny był niesporny. W szczególności w odpowiedzi na pozew agent przyznał, że zleceniodawca od początku kwestionował faktury agenta naliczające od stycznia 2012 roku prowizję 12% od towarów zaliczanych przez zleceniodawcę do LS [k.399]. Także wysokość sumy cen nieprzekazanych zleceniodawcy była niesporna (100.152,60 zł). Sporne było, czy po 30 czerwca 2005r. od towarów LS agentowi przysługiwała prowizja 3 czy 12%. Agent potrącił z sum należnych zleceniodawcy sporną część prowizji (tj. 9%) za okres od maja 2009 do sierpnia 2012 roku. Dlatego sąd nie ustalał prowizji obowiązującej przed zawarciem w dniu 1 marca 2006r. aneksu nr (...) . Zatem istotą sporu stron była wysokość prowizji określona aneksem nr (...) . Kwestia interpretacji tego aneksu oraz dowodów na rozumienie przez strony zapisów aneksu zostanie przedstawiona niżej w wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Na podstawie art. 227 K.p.c. sąd pominął zawnioskowanych przez agenta świadków K. S. i S. P. oraz dokumenty na okoliczności związane z zakończeniem współpracy. Ponieważ zleceniodawca po złożeniu wypowiedzenie umowy ze skutkiem natychmiastowym złożył kolejne 3-miesięczne wypowiedzenie, nie było istotne, czy zleceniodawca miał prawo wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym. Dla rozstrzygnięcia istotne były wyłącznie zasady ustalone w aneksie nr (...) . Na posiedzeniu 26 marca 2013r. [k.581] pozwany agent oświadczył, że sam zawierał umowę i aneks nr (...) , a zawnioskowana przez niego na świadka córka I. K. miała potwierdzić, że przygotowywała dla ojca projekty faktur w oparciu o arkusze kalkulacyjne przesyłane przez zleceniodawcę bez analizy tych arkuszy i dlatego faktury agenta do grudnia 2011 roku były zgodne z prowizją naliczaną przez zleceniodawcę. Ponieważ powodowy zleceniodawca temu nie przeczył, przesłuchanie świadka było zbędne. Natomiast powód osoby ustalające z pozwanym treść aneksu nr (...) wskazał w piśmie z 8 kwietnia 2013r. [k.588] i zostały one przesłuchane razem z pozwanym na posiedzeniu 5 listopada 2013r. Sąd zważył, co następuje: W aneksie nr (...) strony nie określiły, jakie towary są objęte pojęciem LS. Nie stwierdziły także wprost w aneksie, że pojęcie to należy rozumieć tak samo jak w wygasłym aneksie nr (...) z 1 marca 2005r. Jednakże z faktu posłużenia się w umowie niezdefiniowanym pojęciem nie można wywodzić nieobowiązywania zapisów posługujących się tym pojęciem. Samo zawarcie przez strony umowy (ściślej aneksu) zawierającej pojęcie LS w jednym z istotnych postanowień (normującym wysokość prowizji) świadczy, iż strony coś rozumiały pod tym pojęciem bez potrzeby definiowania go. Może się zdarzyć, że obydwie strony odmiennie rozumieją pojęcie użyte w umowie i zawierają umowę w przekonaniu, że druga strona rozumie je tak samo. Wówczas obowiązuje rozumienie, jakie w danych okolicznościach przyjąłby przeciętny uczestnik obrotu. Jednakże w niniejszej sprawie nie ma podstaw do ustalenia, że strony odmiennie rozumiały pojęcie LS, skoro od zawarcia aneksu nr (...) w dniu 1 marca 2006r. do grudnia 2011 roku nie było sporu, od których towarów agentowi przysługuje prowizja 3%. Brak sporu świadczy ( art. 231 K.p.c. ), że strony tak samo rozumiały zakres towarów należących do linii LS. Agent brak sporu wyjaśnił tym, iż nie czytał arkuszy kalkulacyjnych przesyłanych mu przez zleceniodawcę i polecił córce przygotowanie faktur zgodnie z tymi arkuszami zakładając, że zleceniodawca od wygaśnięcia aneksu nr (...) w dniu 30 czerwca 2005r. już nie stosuje stawki 3%. Teza ta jest niewiarygodna. Arkusze kalkulacyjne przesyłane agentowi przez zleceniodawcę [k.107-154] wyodrębniały sprzedaż LS objętą prowizją 3%. Ponadto nawet w razie odmiennego rozumienia przez strony zakresu pojęcia LS zapis o prowizji 3% obowiązywałby i zadaniem sądu byłoby ustalenie zakresu objętych nim towarów w oparciu o dyrektywy wykładni oświadczeń woli z art. 65 § 1 K.c. Tymczasem pozwany agent nie przedstawił, jak rozumiał to pojęcie, poprzestając na bezpodstawnej tezie, iż zapisy umowy zawierające niejasne pojęcie w ogóle nie obowiązują. Zeznanie K. G. [k.611] ustalającego z pozwanym treść aneksu nr (...) potwierdziło, że między stronami nie było sporu o zakres towarów wchodzących w skład (...) . Natomiast wbrew pismu powoda z 8 kwietnia 2013r. [k.588] świadek K. M. zeznał [k.615], że nie brał żadnego udziału w ustalniu treści aneksu. Dokumenty dołączone przez pozwanego do pisma z 31 października 2013r. [k.599] i złożone na posiedzeniu 5 listopada 2013r. (wciąż niewszyte do akt) nie wskazują na spór co do rozmienia pojęcia LS. Umowa agencyjna jest rodzajem umowy o świadczenie usług. Zakres uregulowania tej umowy wskazuje, że zamiarem ustawodawcy nie było wyłączenie stosowania przepisów o zleceniu. Dlatego na podstawie art. 740 K.c. powodowemu zleceniodawcy przysługuje suma 100.152,60 zł tytułem cen otrzymanych przez agenta w imieniu zleceniodawcy i niewydanych zleceniodawcy, a na podstawie art. 741 K.c. zleceniodawcy przysługują odsetki. Agentowi nie przysługuje przedstawione do potrącenia roszczenie o dopłatę prowizji od towarów LS. Na podstawie art. 355 K.p.c. sąd umorzył postępowanie w zakresie żądania wydania towarów. koszty W ugodzie co do żądania wydania towarów strony nie zawarły postanowień co do kosztów i na podstawie art. 104 K.p.c. w tym zakresie koszty uległy wzajemnemu zniesieniu. Na podstawie art. 98 K.p.c. powodowi przysługuje zwrot opłaty 5% obliczonej od zasądzonej sumy oraz koszty zastępstwa w wysokości 1,4 stawki minimalnej. Skoro nakład pracy na sporządzenie pozwu w sprawie zakończonej nakazem zapłaty uzasadnia stawkę minimalną, to udział w rozprawie (dwa posiedzenia) i ustosunkowanie się do odpowiedzi na pozew uzasadniają dalsze 40% stawki minimalnej. Już po wydaniu wyroku sąd przyznał świadkowi zwrot kosztów podróży [k.623]. Po uprawomocnieniu się wyroku sąd na podstawie art. 1081 K.p.c. obciąży tą sumą stronę przegrywającą.