Sad powszechny, III AUa 783/12

(1)sc w S. . W okresie od 26 czerwca 1989 roku do 25 sierpnia 1992 roku był zatrudniony w Piekarni sc (...) w S. , następnie od 1 lutego 1994 roku do 29 kwietnia 1995 roku w Piekarni (...) w R. , a od 21 października 1996 roku do 31 grudnia 1998 roku w Zakładzie (...) sc w K. . Wniosek o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych złożył w dniu 29 kwietnia 2011 roku. Łączny staż pracy na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniósł 33 lata, 3 miesiące i 19 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Wnioskodawca nie pozostaje w stosunku pracy i nie jest członkiem OFE. W październiku 2009 roku skończył 60 lat. Sąd Okręgowy stwierdził również, że w okresie od 1 września 1964 roku do 30 czerwca 1967 roku wnioskodawca odbywał naukę zawodu piekarza, następnie od 1 kwietnia 1973 roku do 2 września 1974 roku pracował jako piekarz piecowy przy wypieku pieczywa w Spółdzielni (...) w K. , zaś od 15 września 1974 roku do 1 sierpnia 1979 roku jako piekarz w Gminnej Spółdzielni (...) w B. . Z kolei od 1 września 1979 roku do 20 października 1983 roku oraz od 1 listopada 1986 roku do 31 stycznia 1988 roku pracował jako piekarz piecowy w Piekarni (...) w S. , natomiast od 26 czerwca 1989 roku do 25 sierpnia 1992 roku jako piekarz w Piekarni (...) w S. . Następnie od 1 lutego 1994 roku do 29 kwietnia 1995 roku był zatrudniony jako piekarz w Piekarni (...) w R. , a od 21 października 1996 roku do 31 grudnia 1998 roku jako piekarz ciastkowy w Zakładzie (...) sc w K. . Przez cały okres pracy zawodowej wnioskodawca był przede wszystkim piekarzem ciastowym, a w razie potrzeby pracował również jako piekarz piecowy. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji przyjął, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek nabycia prawa do emerytury w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, określonych w art. 184 i art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 roku Nr 153, poz. 1227 ze zm.) w zw. z § 4 ust. 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 43, poz. 8 ze zm.). Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że wnioskodawca, będąc zatrudniony w Spółdzielni (...) w K. od 1 kwietnia 1973 roku do 2 września 1974 roku oraz w Piekarni (...) w S. od 1 września 1979 roku do 20 października 1983 roku oraz od 1 listopada 1986 roku do 31 stycznia 1988 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach na stanowisku piekarza piecowego, a zatem było to zatrudnienie, o którym mowa w dziale X pod pozycją 11 załącznika do ww. rozporządzenia, natomiast w pozostałym okresie zatrudnienia wnioskodawca nie pracował bezpośrednio przy wypieku pieczywa, a tym samym okresy te nie mogą zostać uwzględnione do okresu pracy w szczególnych warunkach. Odnosząc się do okresu nauki zawodu od 1 września 1964 roku do 30 czerwca 1967 roku Sąd I instancji podniósł, iż okres ten nie może zostać uznany za okres pracy w szczególnych warunkach, gdyż z założenia uczeń przyuczany do wykonywania prac o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia, określonych w art. 32 ust. 2 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , nie może ich wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Co się natomiast tyczy nieuwzględnienia do okresu pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w Piekarni (...) od 3 listopada 1983 roku do 1 października 1986 roku oraz od 1 lutego 1994 roku do 29 kwietnia 1995 roku Sąd Okręgowy stwierdził, że obejmująca ten okres dokumentacja pracownicza (świadectwa pracy oraz zaświadczenie z dnia 8 stycznia 2012 roku) nie prowadzą do pewnych ustaleń, że wnioskodawca w tym czasie wykonywał pracę w warunkach szczególnych. Konkludując Sąd I instancji uznał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż w trakcie pracy zawodowej wnioskodawca prace piekarza piecowego, objętą ww. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, wykonywał jedynie przez około 6 lat i 8 miesięcy. Wnioskodawca nie posiada zatem 15 lat pracy w warunkach szczególnych, a tym samym nie nabył prawa do wcześniejszej emerytury z tego tytułu. W związku z tym przyjął, że złożone przez niego odwołanie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu. Apelację od powyższego wyroku wywiódł wnioskodawca. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w okresach od 1 września 1964 roku do 20 października 1969 roku, od 2 listopada 1971 roku do 2 września 1974 roku, od 16 września 1974 roku do 2 sierpnia 1979 roku, od 3 listopada 1983 roku do 1 października 1986 roku, od 1 kwietnia 1988 roku do 20 kwietnia 1989 roku, od 26 czerwca 1989 roku do 25 sierpnia 1992 roku, od 15 października 1992 roku do 3 grudnia 1993 roku, od 1 lutego 1994 roku do 29 kwietnia 1995 roku oraz od 21 października 1996 roku do 31 grudnia 1998 roku nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach, a ponadto zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną interpretację i uznanie, iż w trakcie przyuczania do zawodu nie mógł pracować w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Wniósł o uzupełnienie postępowania dowodowego i przesłuchanie świadka S. K. oraz zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie mu emerytury z tytułu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu apelacji podniósł, iż przez cały okres pracy zawodowej był zatrudniony w różnych zakładach pracy w resorcie piekarnictwa i wykonywał prace w szczególnych warunkach na stanowisku piekarza piecowego, co potwierdzili wskazani przez niego świadkowie. Jako prace wykonywaną w szczególnych warunkach należy także uznać okres zatrudnienia w celu przygotowania zawodowego. W latach 60 – tych XX wieku nie przestrzegano rygorystycznie przepisów BHP, w wyniku czego młodociani uczniowie wykonywali często tego samego rodzaju pracę, co pozostali pracownicy. Skarżący stwierdził również, że Sąd Okręgowy odmawiając mu prawa do emerytury pominął świadectwo pracy Gminnej Spółdzielni (...) , dokumentujące okres jego zatrudnienia od 16 września 1974 roku do 2 sierpnia 1979 roku, który to okres również należało zaliczyć do okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, którą to okoliczność dodatkowo potwierdził świadek F. K. . Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje. Apelacja nie jest uzasadniona. Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadzał się do wyjaśnienia kwestii, czy wnioskodawca legitymuje się 15 – letnim okresem wykonywania pracy w szczególnych warunkach, co prowadzi do nabycia przez niego prawa do emerytury na podstawie art. 184 i art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 roku Nr 153, poz. 1227 ze zm.) w zw. z § 4 ust. 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Zgodnie z treścią wskazanej powyżej regulacji wiek emerytalny oraz rodzaje prac lub stanowisk i warunki uprawniające do świadczenia emerytalnego z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, a zatem na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , przy uwzględnieniu (posiłkowym) wydanych na jego podstawie przepisów resortowych. Zasadnicze znaczenie z punktu widzenia nabycia prawa do emerytury w obniżonym w stosunku do powszechnie obowiązującego wieku emerytalnym mają wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zamieszczone w załącznikach do ww. rozporządzenia, natomiast wykazy zawarte w zarządzeniach resortowych, które nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, mają jedynie znaczenie pomocnicze, gdyż precyzują rodzaje stanowisk, na których świadczona jest praca w szczególnych warunkach, określona w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku . W wykazie A stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia do prac wykonywanych w szczególnych warunkach została zaliczona praca przy wypieku pieczywa (dział X, poz. 11). W oparciu o zgromadzoną dokumentację oraz zeznania wnioskodawcy i świadków Sąd I instancji za pracę w szczególnych warunkach uprawniającą wnioskodawcę do nabycia emerytury w obniżonym wieku emerytalnym uznał okres jego zatrudnienia w Spółdzielni (...) w K. od 1 kwietnia 1973 roku do 2 września 1974 roku w charakterze piekarza piecowego przy wypieku pieczywa oraz okres zatrudnienia w Piekarni (...) w S. od 1 września 1979 roku do 20 października 1983 roku oraz od 1 listopada 1986 roku do 31 stycznia 1988 roku na stanowisku piekarza piecowego. Pozostałe okresy zatrudnienia nie zostały zaliczone do okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe, uzupełnione w postępowaniu apelacyjnym w wyniku dopuszczenia dowodu z zeznań świadka S. O. oraz dołączenia akt osobowych wnioskodawcy z okresu jego zatrudnienia w Gminnej Spółdzielni (...) w R. oraz (...) Spółdzielni (...) potwierdziło prawidłowość dokonanych przez Sąd Okręgowy ustaleń. Zalegająca w ww. aktach osobowych dokumentacja nie pozwala na stwierdzenie, iż cały okres zatrudnienia w (...) Spółdzielni (...) stanowił okres pracy świadczonej w warunkach szczególnych. W tym zakładzie pracy w okresie od 1 września 1964 roku do 2 września 1974 roku wnioskodawca był zatrudniony początkowo jako uczeń w zawodzie piekarz, piekarz stołowy oraz piekarz piecowy, przy czym jedynie w okresie od 1 kwietnia 1973 roku do 2 września 1974 roku pracował na stanowisku piekarza piecowego, która to praca była wykonywana bezpośrednio przy wypieku pieczywa. W pozostałym okresie zatrudnienia u ww. pracodawcy, w tym w czasie nauki zawodu piekarza, podejmowane przez niego obowiązki pracownicze nie ograniczały się jedynie do wypieku pieczywa. Praca piekarza polegała także na przygotowaniu ciasta, a zatem sam wypiek pieczywa i związana z tym obsługa pieca nie zajmowały wnioskodawcy pełnego wymiaru czasu pracy, co jest wymagane do uznania pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach. Dokonując oceny charakteru zatrudnienia w Gminnej Spółdzielni (...) w R. (następnie Gminna Spółdzielnia (...) w B. ) w okresie od 16 września 1974 roku do 2 sierpnia 1979 roku należy stwierdzić, iż zaliczeniu do okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach podlega jedynie okres świadczenia przez wnioskodawcę pracy na stanowisku piecowego od dnia 21 stycznia 1976 roku do 2 sierpnia 1979 roku w oparciu o zakres czynności znajdujący się w aktach osobowych. Uwzględnienie tego okresu nie pozwalałoby na ustalenie 15 – letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, a tym samym nie podważa prawidłowości zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji organu rentowego. W pozostałym okresie zatrudnienia w ww. gminnej spółdzielni wnioskodawca świadczył pracę na stanowisku piekarza, a z zeznań przesłuchanych w toku postępowania przed Sądem I instancji świadków – w szczególności z zeznań F. K. - wynika, iż pracował on przy produkcji pieczywa i zajmował się zarówno mieszaniem ciast, jak i obsługą pieca. Do powierzonych wnioskodawcy obowiązków pracowniczych nie należał wyłącznie wypiek pieczywa, a tym samym nie był on narażony na szkodliwe oddziaływanie termiczne przez całą dniówkę roboczą. Trafnie zatem Sąd Okręgowy przyjął, że okres zatrudnienia w charakterze piekarza, pomimo pobierania przez ubezpieczonego dodatku za wykonywanie pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, nie może być uwzględniony przy ustalaniu okresu wykonywania przez niego pracy w szczególnych warunkach, uprawniającego do wcześniejszej emerytury. Wypłacanie przez pracodawcę dodatków za pracę w szczególnych warunkach nie prowadzi automatycznie do uznania danego okresu za zatrudnienie w szczególnych warunkach w rozumieniu art.32 powołanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Odnosząc się do okresu zatrudnienia w Piekarni prowadzonej przez S. i A. O. od 3 listopada 1983 roku do 1 października 1986 roku oraz od 1 lutego 1994 roku do 29 kwietnia 1995 roku, należy stwierdzić, że okres ten również nie może zostać zaliczony do stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. W tym czasie wnioskodawca był zatrudniony jako piekarz, a zeznań pracodawcy – S. O. wynika, iż podejmował różnorodne prace związane z procesem wypieku chleba, a więc pracował nie tylko przy obsłudze pieca, ale także przy formowaniu ciasta, przy czym każda z tych czynności zajmowała mu mniej więcej połowę czasu pracy. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, iż w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał czynności bezpośrednio przy wypieku pieczywa. Co się natomiast tyczy okresu zatrudnienia w Piekarni (...) od 26 czerwca 1989 roku do 25 sierpnia 1992 roku na stanowisku piekarza, to nic nie wskazuje na to, by w tym czasie wnioskodawca wykonywał wyłącznie czynności związane z wypiekiem pieczywa przy obsłudze pieca. Przedłożona przez ubezpieczonego dokumentacja nie uprawnia do sformułowania takiego wniosku. Do okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie może być także zaliczony okres zatrudnienia w Zakładzie (...) s.c. (...) (...) od 21 października 1996 roku do 31 grudnia 1998 roku, kiedy to wnioskodawca świadczył pracę na stanowisku ciastowy i zajmował się obróbką ciasta, a nie samym wypiekiem. Reasumując Sąd Apelacyjny w całości podzielił zarówno ustalenia faktyczne, jak i wyrażone w rozważaniach prawnych stanowisko Sądu Okręgowego dotyczące charakteru wykonywanego przez wnioskodawcę zatrudnienia. Uzupełnione w postępowaniu przed sądem II instancji postępowanie dowodowe potwierdziło prawidłowość ustaleń i trafność argumentacji zamieszczonej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z powyższych względów Sąd Apelacyjny przyjął, że wnioskodawca nie legitymuje się 15 - letnim okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych, a tym samym nie spełnia przesłanek niezbędnych do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tego tytułu. Podniesione w apelacji zarzuty okazały się nieuzasadnione. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie zachodziła potrzeba dopuszczenia dowodu z zeznań świadka S. K. na okoliczność charakteru pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w Spółdzielni (...) w K. , gdyż charakter tego zatrudnienia wynika z dołączonych w postępowaniu apelacyjnym akt osobowych wnioskodawcy. Nie ma również racji skarżący wywodząc, iż nieuwzględnienie okresu praktycznej nauki zawodu nastąpiło jedynie z uwagi na fakt, iż w tym czasie był osobą młodocianą. W kontekście ustalenia prawa do wcześniejszej emerytury istotne znaczenie ma charakter zatrudnienia i rodzaj wykonywanych obowiązków pracowniczych. Skoro zatem wnioskodawca był przyuczany do zawodu piekarza, to brak podstaw do stwierdzenia, iż w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał wyłącznie pracę bezpośrednio przy wypieku pieczywa, odpowiadającą pracy na stanowisku: piecowy lub piekarz – piecowy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art.385 kpc , Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji.