Sad powszechny, III Ca 662/13

Sygn. akt III Ca 662/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2013r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia: SO Zofia Klisiewicz Sędzia SO Agnieszka Skrzekut Sędzia SO Katarzyna Kwilosz – Babiś (sprawozdawca) Protokolant: prot. sąd. Ewelina Konieczny po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2013r. w Nowym Sączu na rozprawie sprawy z powództwa T. M. , I. R. przeciwko (...) sp. z o.o. w K. o ochronę własności na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 6 czerwca 2013r., sygn. akt I C 19/13

1. zmienia pkt I zaskarżonego wyroku w ten sposób, że pomija słowa „w jakikolwiek sposób, a w szczególności” i dodaje pkt I.a o treści „w pozostałej części powództwo oddala”,
2. w pozostałym zakresie apelację oddala,
3. koszty postępowania apelacyjnego wzajemnie znosi. Sygn. akt III Ca 662/13 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 6.06.2013 r. Sąd Rejonowy w Zakopanem zakazał stronie pozwanej (...) Sp. z o.o. w K. naruszania powodów T. M. i I. R. w wykonywaniu prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę ewid. nr (...) obręb 12 położoną w Z. obj. Kw (...) w jakikolwiek sposób, a w szczególności poprzez przejeżdżanie, przechodzenie częścią tej działki, stanowiącą pas o szerokości 2 metrów sąsiadujący z pasem biegnącym wschodnim skrajem tejże nieruchomości, który jest obciążony służebnością gruntową drogi koniecznej o szerokości 3 metrów, na rzecz każdoczesnego właściciela działki ewid. (...) (pkt I sentencji), zasądził od pozwanego (...) Sp. z o.o. w K. na rzecz powodów kwotę 247 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II sentencji). Sąd rejonowy ustalił m.in., że powodowie T. M. i I. R. są współwłaścicielami każdy po ½ udziału w działce ewid. nr (...) położonej w Z. obręb 12 objętej Kw nr (...) . Strona pozwana jest właścicielem dz. ewid. nr (...) i (...) . W dziale III Kw nr (...) widnieje wpis służebności przegonu, przejazdu, przechodu wschodnim 3 metry szerokim, krajem działki ewid. nr (...) , biegnącym przez całą jej długość, którego władnącym jest każdoczesny właściciel działki ewid. nr (...) – aktualnie strona pozwana (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. . Służebność ta została ustanowiona w 2004 r. na mocy postanowienia wydanego w sprawie I Ns 651/04 przez tut. Sąd i zapewnia ona działkom władnącym dostęp do drogi publicznej – ul. (...) na W. w Z. . Nieruchomość władnąca (dz. ewid. nr (...) ) i nieruchomość obciążona do 1998 r. stanowiły własność jednej osoby, H. P. , która dopiero umową notarialną Rep. A (...) z dnia 9.10.1998 sporządzoną w Kancelarii Notarialnej notariusz J. P. sprzedała działką ewid. nr (...) W. C. . Od 30.03.1993 r. nieruchomości władnąca i obciążona stanowiły jedną działką gruntu oznaczoną numerem (...) obręb
4. Decyzją z dnia 30.03.1993 (...) zatwierdzony został projekt podziału tej nieruchomości na działki (...) , (...) , (...) . Strona pozwana dojeżdżając do swojej posesji dopuszczała się naruszeń prawa własności powodów, używając fragmentu ich nieruchomości dz. ewid. nr (...) o szerokości 1,5 metrów w zakresie przekraczającym treść służebności drogi koniecznej, której szerokość wynosi 3 metry i biegnie wschodnią granicą przedmiotowej działki. W 2012 r. na w/w działce powodowie wybudowali ogrodzenie, którego granica biegnie wzdłuż linii szlaku drożnego, pozostawiając służebność gruntową o szerokości pasa drogi wynoszącym 3 metry na potrzeby zapewnienia stronie pozwanej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej– ul. (...) na W. . Do czasu ustawienia nowego ogrodzenia spółka (...) i osoby ją reprezentujące korzystały ze spornego pasa gruntu. Od czasu postawienia ogrodzenia spółka nie wykonuje aktów posiadania na sporym pasie gruntu. Przed tut. Sądem toczy się postępowanie sygn. akt I Ns 265/11 z wniosku (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. przy uczestnictwie m. in. T. M. i I. R. o ustanowienie drogi koniecznej po działce powodów nr (...) . Z opinii biegłego sporządzonej na potrzeby tego postępowania wynika, iż istniejąca obecnie służebność pasem o szerokości 3 m zapewnia odpowiedni dostęp właścicielom działek władnących do drogi publicznej – ul. (...) na W. w Z. . Nadto jest na biegu sprawa z powództwa spółki (...) przeciwko powodom o ochronę posiadania dotycząca przedmiotu sporu. We wnioskach końcowych Sąd Rejonowy stwierdził, że strona pozwana nie posiada żadnego tytułu prawnego uprawniającego do wykonywania przejazdów spornym pasem gruntu i taki był stan prawny na dzień wydania orzeczenia w niniejszej sprawie. Wniosek o ustanowienie służebności gruntowej, której domaga się spółka (...) w sprawie I Ns 265/11 nie został jeszcze rozpoznany, stąd strona pozwana nie posiada żadnych uprawnień do korzystania z nieruchomości powodów poza zakresem istniejącej służebności. Nadmienić trzeba, iż stronie pozwanej, w przypadku, gdyby powodowie uzyskali korzystne dla siebie rozstrzygnięcie w tej sprawie, w razie późniejszej zmiany okoliczności faktycznych lub natury prawnej oczekiwanych przez pozwaną spółkę, przysługiwać będzie ewentualne powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Z opinii biegłego sporządzonej na potrzeby postępowania w sprawie I Ns 265/11 o ustanowienie drogi koniecznej, wynika, iż istniejąca obecnie służebność pasem o szerokości 3 m zapewnia odpowiedni dostęp właścicielom działek władnących do drogi publicznej – ul. (...) na W. w Z. . Nieskuteczny był również podniesiony był również podniesiony przez stronę pozwaną zarzut zasiedzenia służebności, albowiem do 1998r obie nieruchomości, władnąca i obciążona należały do jednej osoby. Reasumując zatem, powodowie mogli domagać się skutecznie zaniechania naruszeń w oparciu o przepisy art. 222 § 2 KC. W niniejszej sprawie chodziło bowiem o zakazanie stronie pozwanej dokonywania naruszeń na przyszłość. Powyższy wyrok został zaskarżony apelacją przez stronę pozwaną, w której zarzuciła obrazę art. 222 § 2 k.c. i sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego co do tego, że pozwana w sposób nieuprawniony narusza powodów w wykonywaniu prawa własności w odniesieniu do położonej w Z. w obr. 12 działki ewid. (...) . W chwili obecnej nie zachodzi stan naruszania powodów przez pozwaną we własności spornej nieruchomości a to na skutek tego, że powodowie własnym działaniem wyzuli pozwaną z posiadania 1,5 metra szerokości pasa gruntu, który położony jest na zachód od służebnego gruntu i od tego czasu pozwana nie narusza powodów w jakimkolwiek zakresie. W uzasadnieniu apelacji zarzucono ponadto, że sformułowanie żądania pozwu powtórzone w wyroku oznacza, że żądanie zakazu naruszania własności odnosi się do całej działki (...) , tymczasem stronie pozwanej przysługuje służebność gruntowa przejazdu i przechodu po w/w działce. Wskazując na powyższy zarzut apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez oddalenie powództwa albo też jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Zakopanem do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania za obie instancje według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja tylko w niewielkiej części zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz wnioski prawne wywiedzione na ich podstawie. Konieczna jednak stała się korekta sentencji wyroku. Dla Sądu Okręgowego – podobnie jak dla Sądu I instancji – oczywistym było, że celem powództwa było zakazanie stronie pozwanej korzystania z tej części działki (...) , która nie jest obciążona służebnością gruntową przejazdu, przechodu i przegonu a konkretnie z pasa o szerokości dwóch metrów przylegającego do pasa służebnego. Powyższe jednoznacznie wynika z treści uzasadnienia pozwu i kolejnych oświadczeń powodów. Żądanie pozwu nie zostało jednakże sformułowane w sposób adekwatny do wyżej opisanej intencji. Użycie słów: „ w jakikolwiek sposób, a w szczególności” i jednocześnie brak wyraźnego wyłączenia z żądania zakazu tej części działki (...) , która jest obciążona służebnością, mogłoby być rozumiane również w taki sposób, że żądanie zakazu naruszeń dotyczy całej działki (...) . Celem usunięcia wątpliwości co do zakresu zakazu konieczna stała się korekta sentencji wyroku, w której dokładnie powtórzono żądania pozwu. Dodatkowo należy podnieść, że powodowie nie wykazali ani nawet nie twierdzili, że pozwana spółka narusza własność działki (...) w innym obszarze, niż opisany w wyroku dwumetrowy pas przylegający do szlaku służebnego. Mając powyższe na uwadze na zasadzie art. 386§ 1 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt.
5. sentencji. Dalej idące żądania apelacji nie zasługiwały na uwzględnienie. Nie podziela Sąd Okręgowy zarzutu apelującej, iż w chwili obecnej nie zachodzi stan naruszania powodów przez pozwaną we własności spornej nieruchomości a to na skutek tego, że powodowie własnym działaniem wyzuli pozwaną z posiadania ok. 1,5 metra szerokości pasa gruntu, który położony jest na zachód od służebnego gruntu i od tego czasu pozwana nie narusza powodów w jakimkolwiek zakresie. Fakt, że pozwana spółka aktualnie nie ma możliwości korzystania ze spornej części działki (...) nie oznacza, że nie zachodzi stan naruszenia własności. Strona pozwana wytoczyła przecież powództwo o ochronę posiadania spornego pasa gruntu i domaga się usunięcia ogrodzenia postawionego przez powodów. Powyższe oznacza, że strona pozwana rości sobie pretensje do spornego pasa działki powodów, co również stanowi naruszenie własności. W ocenie Sądu Okręgowego nie ma podstaw do przyjęcia, że właściciel działki, który nie wystąpił przeciwko osobie, korzystającej z jego własności bez tytułu prawnego na drogę sądową i samowolnie naruszył posiadanie tej osoby, jest pozbawiony możliwości wystąpienia z powództwem windykacyjnym lub negatoryjnym aż do momentu wykonania niekorzystnego dla niego wyroku ze sprawy posesoryjnej. Sąd Okręgowy podziela wywody zawarte w uzasadnieniu do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17.12.2003 r., IV CK 297/02 zgodnie z którym „przepis art. 344 § 1 zd. drugie k.c. nie przewiduje powództwa o ustalenie, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia posiadania jest zgodny z prawem ani nie wyraża interesu prawnego strony pozwanej. Przepis ten dopuszcza możność powołania się strony pozwanej na prawomocne orzeczenie, z którego wynika, że przysługuje jej prawo, którego realizacji służy pozbawienie lub naruszenie posiadania dotychczasowego posiadacza. Przewiduje więc jedynie interes faktyczny, wyrażający się wygraniem procesu posesoryjnego, a nie interes prawny wyrażający się wszakże określoną sytuacją materialnoprawną. Uprawnienie do naruszenia lub pozbawienia dotychczasowego posiadacza jego posiadania, związane z wykazanym w innym postępowaniu, prawem do rzeczy naruszającego posiadanie, unicestwia w procesie o ochronę posesoryjną skutki samowoli naruszyciela. Wykazaniu prawa, z którym uprawnienie to jest związane służy m.in. orzeczenie nakazujące dotychczasowemu posiadaczowi wydanie rzeczy ( art. 222 § 1 k.c. ). Roszczenie windykacyjne przysługuje właścicielowi także wówczas, gdy odzyskał on faktyczne władztwo nad rzeczą ale nie wiąże się to z wyzbyciem się przez dotychczasowego posiadacza woli władania rzeczą, czego dowodem jest powództwo o ochronę posiadania”. Przedmiotowy pogląd jest jeszcze bardziej uzasadniony - gdy formą ochrony własności – jak w niniejszej sprawie – jest powództwo negatoryjne z art. 222 §2 k.c. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt.
6. sentencji na zasadzie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono a pkt.3 . na zasadzie art. 100 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. (...)