Sad powszechny, I ACa 657/13

Sygn. akt I ACa 657/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2013 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący – Sędzia SA Marzanna Góral Sędzia SA Roman Dziczek /spr./ Sędzia SO del. Joanna Staszewska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Twardo po rozpoznaniu w dniu 9 października 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa Z. B. przeciwko Krajowemu Związkowi Rewizyjnemu Spółdzielni (...) w W. o ustalenie nieważności uchwały ewentualnie o jej uchylenie na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt I C 818/12 oddala apelację . Sygn. akt I ACa 657/13 UZASADNIENIE Powód – Z. B. wniósł o stwierdzenie nieważności ewentualnie o uchylenie uchwały rady nadzorczej (dalej – Rada Nadzorcza) nr (...) z dnia 21 grudnia 2011 r. Związku Rewizyjnego Spółdzielni (...) w W. (dalej – Związek Rewizyjny) w sprawie zawieszenia go w czynnościach członka Rady Nadzorczej. Wskazał, że doszło przy jej podjęciu do naruszenia art. 44 i art. 56 § 3 i 4 prawa spółdzielczego . Związek Rewizyjny wniósł o oddalenie powództwa. Wyrokiem z dnia 20 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że uchwała Rady Nadzorczej nr (...) z dnia 21 grudnia 2011r. jest nieważna oraz orzekł o kosztach postępowania. Sąd ten ustalił, że powód jest członkiem Rady Nadzorczej, a nadto jest Przewodniczącym Rady Nadzorczej Spółdzielni Gminnych (...) w L. , prezesem zarządu Spółdzielni Rolniczo – Handlowej (...) w Z. oraz członkiem zarządu Handlowo – Usługowej Spółdzielni Osób (...) w W. ; te ostatnie spółdzielnie są zrzeszone w Krajowym Związku Rewizyjnym Spółdzielni (...) w W. . W dniu 21 grudnia 2011 r. Rada Nadzorcza podjęła uchwałę nr (...) w sprawie zawieszenia Z. B. w czynnościach członka Rady Nadzorczej do czasu podjęcia ostatecznej decyzji o jego członkostwie w R. przez najbliższy Zjazd Delegatów Związku Rewizyjnego. W jej uzasadnieniu stwierdziła, że powód bierze udział jako strona przeciwna w postępowaniach sądowych dotyczących spraw majątkowych Związku Rewizyjnego i nie może obiektywnie sprawować kontroli i nadzoru nad działalnością Związku Rewizyjnego; odwołała się do dyspozycji art. 44 i 56 § 3 i 4 prawa spółdzielczego uznając, że powód reprezentuje konkurencyjne interesy innych podmiotów, sprzeczne z interesami Związku Rewizyjnego i nie daje rękojmi należytego wykonywania powierzonych mu czynności. W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy przywołał treść art. 189 k.p.c. i uznał, że powód ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności uchwały o jego zawieszeniu w prawach członka Rady Nadzorczej. Jednocześnie Sąd ten nie podzielił zarzutu pozwanego, że powód nie może skarżyć przedmiotowej uchwały przed wyczerpaniem postępowania wewnątrzspółdzielczego. Odwołując się do dyspozycji art. 24 § 6 pkt 2 oraz art. 257 § 1 zd. 2 prawa spółdzielczego wskazał, że art. 42 prawa spółdzielczego ma w sprawie odpowiednie zastosowanie co oznacza, że istnieje możliwość ustalenia nieistnienia, stwierdzenia nieważności bądź uchylenia każdej uchwały Rady Nadzorczej Związku. Natomiast art. 42 § 2 prawa spółdzielczego (SO omyłkowo wskazał § 1 ) przewiduje, że uchwała sprzeczna z ustawą jest nieważna. Za nie do przyjęcie uznał akceptację braku kontroli sądowej uchwały Rady Nadzorczej przez pryzmat naruszenia art. 56 § 4 prawa spółdzielczego w sytuacji, gdy zwyczajny zjazd delegatów odbywa się raz na dwa lata, a do tego czasu członek rady jest pozbawiony praw związanych z członkostwem w tym organie. Sąd pierwszej instancji przywołał art. 53 § 3 i 4 prawa spółdzielczego i zauważył, że podnoszone dopiero na etapie postępowania sądowego okoliczności, które nie były powoływane w treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały, nie mogły stanowić podstawy zarzutu dotyczącego zakazu konkurencji. Co prawda powód przyznał, że brał udział w postępowaniach sądowych, lecz udział taki sam w sobie nie oznacza naruszenia zakazu konkurencji. Strona pozwana powinna wykazać, że poprzez taki udział dochodziło istotnie do naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 56 §3 prawa spółdzielczego . Tymczasem pozwana nie podjęła inicjatywy dowodowej w tym zakresie, co skutkowało uznaniem, że uchwała została podjęta bez podstawy prawnej i jest nieważna w świetle art. 42 § 2 prawa spółdzielczego . O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 3 k.p.c. Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 257 § 1 zd. 2 prawa spółdzielczego poprzez uznanie, że odpowiednie stosowanie art. 42 tego prawa dotyczy wszystkich uchwał Związku Rewizyjnego oraz art. 56 § 4 prawa spółdzielczego poprzez jego zastosowanie przed oceną odwołania w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym o uchylenie przedmiotowej uchwały. Wniosła o zmianę wyroku i oddalenie powództwa wobec jego przedwczesności ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja nie jest uzasadniona. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, którego strona pozwana nie kwestionowała w apelacji, zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały Rady Nadzorczej z 21 grudnia 2011 r. Na wstępie podnieść należy, że pozwana nie kwestionowała także w apelacji zastosowania art. 189 k.p.c. , w tym nie podnosiła zarzutu wadliwej oceny przez Sąd pierwszej instancji, że powód dysponował interesem prawnym w żądaniu ustalenia nieważności uchwały (...) W istocie spór sprowadzał się do tego, czy w sprawie miał (mógł mieć) odpowiednie zastosowanie art. 42 prawa spółdzielczego poprzez odesłanie z art. 257 § 1 zd. 2 prawa spółdzielczego . Ten ostatni przepis stanowi, że przepisy art. 42 stosuje się odpowiednio również do uchwał rady związku. Jego treść, podobnie jak treść samego art. 42 prawa spółdzielczego , nie zawiera żadnych ograniczeń przedmiotowych, co pozwala uznać, że odesłanie to obejmuje wszelkie uchwały Rady Nadzorczej Związku Rewizyjnego, w tym te odnoszące się do zawieszenia członka Rady w jego prawach. Gwoli przypomnienia dorobku judykatury wskazać należy, że w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2005 r. (I ACa 170/05, Apel.-W-wa 2006/2/20) potwierdzono, że odesłanie do art. 42 prawa spółdzielczego odnosi się wszelkich uchwał zastrzeżonych dla rady związku. W obowiązującym zaś od 22 lipca 2005 r. brzmieniu art. 42 prawa spółdzielczego , stwierdzenie nieważności, o którym mowa w § 2 tego przepisu, następuje w ramach powództwa o ustalenie nieważności uchwały ( art. 189 k.p.c. w zw. z art. 42 ust. 2 prawa spółdzielczego ) – por. m.in. wyrok SN z dnia 14 lipca 2006 r. (II CSK 71/06 , OSP 2007/10/118). W przypadku zaś, gdy przepis szczególny nie zawiera odesłania do art. 42 prawa spółdzielczego , stwierdzenie nieważności czynności (uchwał) innych organów spółdzielni – zarządu, rady nadzorczej, następuje w trybie art. 58 k.c. i art. 189 k.p.c. (por. wyrok SN z dnia 18 marca 2010 r., V CSK 260/09, LEX nr 589842, odpowiednio – uchwała SN z 18 września 2013 r, III CZP 13/13, Biul. SN 10/2013). Reasumując: Sąd Okręgowy nie naruszył powołanych w apelacji przepisów prawa materialnego w procesie ich wykładni jak i zastosowania. Z tych względów, na podstawie art. 385 k.p.c. Sad Apelacyjny orzekł jak w sentencji.