Sad powszechny, II Cz 12/17

Sygnatura akt II Cz 12/17 POSTANOWIENIE K. , dnia 24 stycznia 2017 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu Wydział II Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO. Wojciech Vogt po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. w Kaliszu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) spółka z o.o. z siedzibą w W. przeciwko pozwanemu B. Z. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanego od postanowienia Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt I C 373/15 postanawia: oddalić zażalenie Wojciech Vogt UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim oddalił wniosek pozwanego o zwolnienie go od kosztów sądowych. Wskazał, że zarówno dochody jak i majątek pozwanego nie uzasadniają zwolnienia go do kosztów sądowych. Zażalenie od tego rozstrzygnięcia złożył pozwany zarzucając naruszenie przepisów postepowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. przez arbitralną ocenę możliwości majątkowych i zarobkowych oraz usprawiedliwionych wydatków pozwanego, a także nie wzięcie pod uwagę rozmiarów opłaty sądowej od apelacji oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na mylnym ustaleniu, że sytuacja majątkowa i zarobkowa pozwanego pozwala mu na uiszczenie kosztów sądowych, w tym opłaty od apelacji. Wniósł o zmianę postanowienia i zwolnienie pozwanego od kosztów sądowych w całości. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan majątkowy pozwanego i jego dochody i prawidłowo ocenił, że uwzględniając wydatki pozwanego i to te konieczne do utrzymania siebie i rodziny jest on w stanie ponieść koszty sądowe. Pozwany posiada majątek nieruchomy, samochód B. i osiąga dochody w wysokości 26.000 koron szwedzkich miesięcznie, czyli około 11.500 zł. Oprócz siebie utrzymuje trzy osoby, w tym dwie małoletnie. Spłaca kredyt na dom w wysokości 15.000 koron szwedzkich. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm.) strona dokonująca czynności procesowej, od której należy pobrać opłatę sądową, co do zasady obowiązana jest ponieść te koszty, gdyż sprawy cywilne są prowadzone na koszt stron. W sytuacjach wyjątkowych, a w stosunku do osób fizycznych, taką sytuację wyjątkową opisuje art. 102 ust. 1 cytowanej ustawy, może się ona ubiegać o zwolnienie od kosztów sądowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy. Nie bez znaczenia jest fakt, iż w razie przegrania sporu przez osobę zwolnioną od kosztów sądowych - następuje to na koszt Skarbu Państwa, a więc wszystkich podatników. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP . Dlatego też zwolnienia mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, LEX nr 393645 oraz z dnia 31 lipca 2008 r., II FZ 297/08, LEX nr 493855). W swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy wyraził również pogląd, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób najuboższych, które bez drastycznego ograniczenia bieżących kosztów związanych z ich egzystencją nie są w stanie ponieść kosztów sądowych. Chodzi zatem o sytuacje, w których strona nie tylko wykaże, że nie posiada bieżących dochodów, czy też jakichkolwiek oszczędności na pokrycie ewentualnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym, ale również nie jest w stanie w żaden sposób takich środków zdobyć w oparciu o majątek, którego jest właścicielem. Ubiegający się o taką pomoc winien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., II CZ 104/84). Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., I CZ 99/80). Wskazać również należy, że instytucja zwolnienia od kosztów nie służy utrzymaniu dotychczasowego poziomu życia, skoro granicą określoną w art. 102 u.k.s.c. jest utrzymanie konieczne wnioskującego i jego rodziny, lecz ma uczynić realną drogę sądową, na skutek indywidualizacji opłaty sądowej. W związku z powyższym należy podkreślić, że wnioskodawca wnosi o zwolnienie go od kosztów sądowych dlatego, że zaciągnął zobowiązania kredytowe, które utrudniają mu uzyskanie środków na opłacenie kosztów. Te zobowiązania wynoszą – zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy - znaczną kwotę 15.000 koron szwedzkich miesięcznie W tej sytuacji nie można uznać, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Do niezbędnych kosztów utrzymania nie można bowiem wliczać konieczności spłaty kredytów zaciągniętych celem osiągnięcia wyższego poziomu konsumpcji . Każdy obywatel ma prawo dążyć do osiągnięcia tego wyższego poziomu ale nie kosztem kredytowania jego wydatków w zakresie kosztów sądowych przez Państwo. Zwolnienie powoda od kosztów sądowych – z uwagi na obciążenia kredytowe – byłoby nadużyciem przepisu art. 102 ustawy o kosztach sądowych. Żaden więc z zarzutów zawartych w zażaleniu nie jest zasadny. Nie może ulegać wątpliwości, że osoby o zamożności wnioskodawcy nie mogą korzystać z pomocy Państwa celem prowadzenia procesu. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych służy zupełnie innym celom, których widocznie skarżący zupełnie nie rozumie. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd zgodnie z art. 385 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. , orzekł jak w sentencji. Wojciech Vogt