Sad powszechny, II Ca 1722/16

(1), Z. Ż. , T. F. , S. F. i W. F. o stwierdzenie nabycia spadku na skutek apelacji wnioskodawczyni W. Ł. od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie z dnia 16 września 2015 r., sygnatura akt I Ns 1106/12/K postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie. SSR Anna Kruszewska SSO Lucyna Rajchel SSO Krzysztof Wąsik UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 września 2015 roku Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek po J. F. , zmarłym w dniu (...) roku w O. ( (...) ) i tam ostatnio stale zamieszkałym na mocy ustawy nabyli bratankowie S. F. , W. F. , T. F. , B. F. i A. F.

(1)po 1/10 części oraz siostrzeńcy W. Ł. , E. S. , Z. Ż. i A. M. po 1/8 części (pkt I) oraz stwierdził, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (pkt II). Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji wskazał, że B. F. wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po J. F. , zmarłym (...) r., zamieszkałym przed śmiercią przy (...) P. S. R. , L. E. na podstawie testamentu. Uczestnik postępowania W. Ł. poparła wniosek. Uczestnicy S. F. i T. F. wskazali, że spadek winien przypaść każdemu po równo. Z ustaleń poczynionych przez sąd wynikało, że J. F. zmarł (...) r. Przed śmiercią zamieszkiwał przy (...) P. S. R. , L. E. . W chwili śmierci J. F. był wdowcem. Związek małżeński zawierał jeden raz Nie miał dzieci własnych ani przysposobionych. W chwili śmierci jego rodzice nie żyli. Spadkodawca miał brata A. F.

(2)i siostry J. K. i A. F.

(3). A. F.

(2)zmarł przed spadkodawcą tj. (...) r. Miał on pięcioro dzieci: S. F. , W. F. , T. F. , B. F. i A. F.

(1). Siostra spadkodawcy J. K. także zmarła przed nim tj. (...) r. Pozostawiła dzieci: W. Ł. , E. S. , Z. Ż. i A. M. . A. F.

(3)zmarła przed spadkodawcą jako bezdzietna panna. Żadna z w/w osób nie została uznana za niegodną dziedziczenia nie zrzekła się dziedziczenia ani nie został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia. Nie toczyło się również wcześniej postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po J. F. . J. F. sporządził kilka testamentów. Pierwszy w dniu (...) r., w którym nie powołał do spadku konkretnej osoby, a jedynie wskazał, że jego wolą jest, aby jego udział w spółdzielczym własnościowym prawie do mieszkania położonego przy ul. (...) w K. otrzymała W. Ł. , natomiast oszczędności zgromadzone na koncie w (...) , A. M. , W. Ł. i E. S. . Kolejny testament sporządził w dniu (...) w którym unieważnił poprzedni testament z (...) r. i wyraził życzenie, aby działki rolne jego własności odziedziczyła B. F. . Unieważnił również zapis oszczędności dla A. M. . Żaden ze spadkobierców nie miał wiedzy odnośnie tego, kto jest w posiadaniu testamentu z (...) r. ani nie zna jego treści. W następnym testamencie z dnia (...) r. J. F. także nie powołał do spadku konkretnej osoby a jedynie wskazał, że jego wolą jest, aby mieszkanie przy ul. (...) otrzymała W. Ł. i unieważnił zapis dokonany na B. F. w uprzednim testamencie. Żaden ze spadkobierców nie zakwestionował własności tychże testamentów. Ponadto sąd ustalił wartość lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) w K. , która wynosi 297.400 zł, zaś działek położonych w (...) , gmina C. : tj. działki nr (...) - 11.109 zł, działki nr (...) – 20.631 zł, działki nr (...) – 4.818 zł, działki nr (...) – 4.158 zł, działki nr (...) – 13.132 zł, działki nr (...) – 7.488 zł, działki (...) – 2.784 zł, działki nr (...) .206, działki nr (...) – 16.206 zł łącznie mają wartość 86.813 zł. Poza tym ustalił, że na rachunku bieżącym J. F. w Banku (...) S.A. w W. na dzień 22 maja 2014 r. znajdywało się 105.818 zł. Stan faktyczny sąd ustalił na podstawie zapewnienia spadkowego wnioskodawczyni i uczestników, którym sąd dał w pełni wiarę, a także zgromadzone w sprawie dokumentów, których autentyczność i treść nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a także nie budziły zastrzeżeń sądu tak pod względem merytorycznym jak i formalnym. Sąd poczynił ustalenia także w oparciu o opinię biegłego M. N. , który wycenił wartość mieszkania spadkodawcy, jego działek rolnych oraz oszczędności w funtach brytyjskich. Przechodząc do rozważań sąd stwierdził, że w sprawie należy zastosować przepisy prawa spadkowego obowiązujące w chwili śmierci spadkodawcy, czyli w dniu (...) r., tj. art. 931 §1 kc , art. 932 §1 kc , art. 932 §3 kc , art. 932 §4 kc , art. 932 §5 kc i na tej podstawie przyjął, że ponieważ spadkodawca J. F. zmarł jako wdowiec, nie miał dzieci, jego rodzice oraz rodzeństwo zmarli wcześniej powołani do spadku będą w niniejszej sprawie zstępni jego rodzeństwa a więc dzieci A. F.

(2)tj. S. F. , W. F. , T. F. , B. F. i A. F.

(1)wszyscy po 1/10 oraz dzieci J. K. tj. W. Ł. , E. S. , Z. Ż. i A. M. wszyscy po 1/8. Trzecia siostra A. F.

(3)zmarła przed spadkodawcą jako bezdzietna panna. Sąd zauważył ponadto, że spadkodawca sporządził kilka testamentów jednakże w testamentach tych nie powołał określonych osób do spadku a jedynie zapisał im konkretne przedmioty. Zgodnie zatem z dyspozycją art. 961 k.c. osoby te należy uważać za zapisobiorców a nie spadkobierców. Sąd stwierdził, że skoro w kilku testamentach spadkodawca nie powołał nikogo konkretnego do spadku czyniąc tylko zapisy poszczególnych przedmiotów, więc powołanie do dziedziczenia następuje w oparciu o porządek ustawowy. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach byłą art. 520 §1 kpc . W apelacji od postanowienia wnioskodawczyni W. Ł. zarzuciła nieuwzględnienie faktu, że po śmierci spadkodawcy jego majątek pozostawiony w (...) został rozdysponowany zgodnie z wolą spadkodawcy wyrażoną w nieujawnionym w toku postępowania testamencie pomiędzy niektórych spadkobierców, a wartość majątku spadkowego pozostawionego za granicą wynosiła około 580.000 zł, więc więcej niż wartość całego majątku spadkowego ustalonego w postępowaniu spadkowym. Wskazując na powyższe apelująca domagała się uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w celu przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w posiadaniu uczestników, na okoliczność majątku pozostawionego za granicą, opisanego w nieujawnionym przed sądem testamencie i jego wpływu na sposób dziedziczenia spadku pozostawionego w Polsce. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, a sprawa została skierowana do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy. Powodem takiego rozstrzygnięcia był fakt, że w sprawie pojawiły się nowe okoliczności, które w sposób znaczący wpływają na kształt sprawy i ostateczne rozstrzygnięcie. Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek po zmarłym J. F. nabyli jego bratankowie i siostrzeńcy w odpowiednich udziałach na podstawie ustawy. Sąd w dniu 12 kwietnia 2014 r. dokonał otwarcia i ogłoszenia ujawnionych w sprawie testamentów w wyniku czego wnioskodawczyni W. Ł. została uznana za zapisobiercę lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w K. o wartości 297.400 zł, Orzekając w sprawie sąd pierwszej instancji miał świadomość istnienia dwóch jeszcze testamentów sporządzonych przez spadkodawcę, niemniej te testamenty nie zostały ujawnione w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji – na co uwagę zwrócił Sąd Rejonowy – wobec czego nie można zarzucać sądowi wydania błędnego postępowania. Z przedłożonego do akt sprawy kopii testamentu z dnia (...) r. sporządzonego przez J. F. wynika, że B. F. otrzymała od spadkodawcy trzypokojowe mieszkanie przy ul. (...) w K. z zaznaczeniem, że otrzymany spadek rzeczona przepisze na rzecz córki J. A. F. po osiągnięciu przez nią pełnoletności (k. 292). Z kolei na podstawie testamentu z dnia (...) r. B. F. i A. M. otrzymały nieruchomości rolne - w sumie dziewięć działek zlokalizowanych w (...) . Dodatkowo spadkobierczynie zostały obłożone obowiązkami określonymi w treści przedmiotowego testamentu. Nadto w testamencie spadkodawca określił jego wykonawcę. Wzgląd na powyższe okoliczności nakazuje stwierdzić, że skoro powyższe testamenty zostały ujawnione, ale nie przed Sądem Rejonowym, który nie miał sposobności ani ich otworzyć i ogłosić ani też ocenić, to w tej sytuacji nie doszło do rozpoznania istoty sprawy. Otwarcia i ogłoszenia ujawnionych testamentów nie można dokonać przed sądem odwoławczym, gdyż nie jest on sądem spadku. Sądem spadku jest wyłącznie Sąd Rejonowy i tylko przed Sądem Rejonowym istnieje możliwość otwarcia i ogłoszenia testamentu ( art. 649 §1 kpc ). Wobec czego koniecznym było uchylenie zaskarżonego postanowienia do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy, który przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokona otwarcia i ogłoszenia ujawnionych dwóch testamentów i oceni w jaki sposób wpłyną one na porządek dziedziczenia po J. F. . Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. , pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej temu sądowi, stosownie do art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. SSR Anna Kruszewska SSO Lucyna Rajchel SSO Krzysztof Wąsik