Sad powszechny, III AUa 593/12

Sygn.akt III AUa 593/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 listopada 2012r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący : SSA Barbara Orechwa-Zawadzka (spr.) Sędziowie : SA Bożena Szponar - Jarocka : SA Alicja Sołowińska Protokolant : Agnieszka Maria Oleńska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2012 r. w Białymstoku sprawy z wniosku J. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o prawo do emerytury wcześniejszej na skutek apelacji wnioskodawcy J. B. od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV U 3018/11 oddala apelację. Sygn. akt III AUa 593/12 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z dnia 10 listopada 2011 roku, wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 roku, nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odmówił J. B. przyznania prawa do emerytury. W ocenie organu rentowego wnioskodawczyni legitymuje się stażem pracy w warunkach szczególnych w wysokości 11 lat, 11 miesięcy i 23 dni, zamiast wymaganych 15 lat. Organ rentowy nie zaliczył J. B. do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od dnia 20 marca 1987 roku do dnia 31 marca 1991 roku w Urzędzie Pocztowym w N. . J. B. w odwołaniu od powyższej decyzji wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, zaliczenie jej do stażu pracy w warunkach szczególnych spornego okresu zatrudnienia od dnia 20 marca 1987 roku do dnia 31 marca 1991 roku w Urzędzie Pocztowym w N. i przyznanie prawa do emerytury. Sąd Okręgowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu powyższego odwołania, wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 roku oddalił odwołanie. Sąd Okręgowy ustalił, że J. B. ( urodzona w dniu (...) ) ukończyła wiek 55 lat w dniu (...) 2011 roku i legitymuje się stażem ubezpieczeniowym uznanym przez organ rentowy w wysokości 21 lat, 7 miesięcy i 16 dni. Sąd Okręgowy ustalił, że kwestią sporną w niniejszej sprawie był charakter pracy wnioskodawczyni w okresie zatrudnienia od dnia 20 marca 1987 roku do dnia 31 marca 1991 roku w Urzędzie Pocztowym w N. . Z akt osobowych J. B. wynikało, że po ukończeniu Liceum Ogólnokształcącego dla Pracujących w 1978 roku, od dnia 1 maja 1978 roku została zatrudniona na stanowisku telefonistki w Urzędzie P. – T. w J. . Następnie od dnia 30 lipca 1982 roku do dnia 19 marca 1987 roku przebywała na urlopie wychowawczym, a po powrocie z urlopu, wystąpiła do pracodawcy o przyjęcie jej na stanowisko asystenta w Urzędzie P. – T. w N. . Obwodowy Urząd Poczty w N. wyraził zgodę na zatrudnienie wnioskodawczyni na stanowisku nadawczo – oddawczo – telekomunikacyjnym oraz zmianę tytułu służbowego na asystenta. Następnie od dnia 1 kwietnia 1991 roku wnioskodawczyni została przeniesiona na stanowisko starszego doręczyciela przesyłek ekspresowych i telegramów w dotychczasowym miejscu pracy. W kolejnym okresie aktywności zawodowej, tj. od dnia 30 listopada 1991 roku J. B. pracowała na stanowisku telefonistki. W kwestii spornego okresu pracy na stanowisku asystenta, J. B. twierdziła, że jej obowiązki w Urzędzie P. – T. w N. polegały na przyjmowaniu i nadawaniu telegramów. W urzędzie tym znajdowały się trzy kabiny telefoniczne, a centrala telefoniczna była przez nią obsługiwana ręcznie. Obsługa centrali zabierała jej około 60% czasu pracy. W pozostałym czasie pracy wnioskodawczyni przyjmowała listy polecone, telegramy, paczki i przesyłki pocztowe. J. B. twierdziła także, że po powrocie z urlopu wychowawczego istniała już oddzielna centrala międzymiastowa w N. . Wówczas przeszła do pracy „na okienko. Sprecyzowała, że na stanowisku pracy asystenta 60% czasu pracy zajmowała praca telefonistki, a pozostałą część stanowiła praca nadawczo – oddawcza. Biorąc pod uwagę zeznania świadków, pracujących w spornym okresie wraz z J. M. T. , M. N. , B. B. , E. S. i I. A. – Sąd Okręgowy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do ustalenia, że praca wnioskodawczyni w spornym okresie zatrudnienia była przez nią wykonywana w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Świadkowie, zeznający w sprawie – z wyjątkiem E. S. – były „asystentkami okienkowymi” i zgodnie potwierdziły, że czas pracy przeznaczony na obsługę telefonów i telegramów wynosił połowę dobowego czasu pracy, zaś drugą część zajmowała praca nadawczo – odbiorcza przy okienku. Biorąc pod uwagę treść § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, Sąd Okręgowy wskazał, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Zatem wykonywanie obowiązków w warunkach szczególnych przez 50%, 60%, czy choćby nawet 80% czasu pracy nie uprawnia pracownika do zaliczenia tego okresu do stażu pracy w szczególnych warunkach, będącego podstawą przyznania prawa do wcześniejszej emerytury. Mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym w szczególności wyjaśnienia wnioskodawczyni, zeznania świadków i akta osobowe, Sąd Okręgowy stwierdził, że J. B. w spornym okresie nie pracowała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonując prace telefonistki centrali międzymiastowych i miejscowych w urzędach pocztowo –telekomunikacyjnych i telekomunikacyjnych wymienione w dziale VIII poz. 19 załącznika A do rozporządzenia. Wobec powyższego, Sąd Okręgowy uznał, że J. B. nie legitymuje się wymaganym 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych, a zatem nie spełniła wszystkich przesłanek z art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , warunkujących przyznanie prawa do emerytury. W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 kpc orzekł jak w sentencji wyroku. J. B. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, kwestionując niezaliczenie jej do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od dnia 20 marca 1987 roku do dnia 31 marca 1991 roku w Urzędzie Pocztowym w N. . Z treści apelacji wynikało, iż J. B. wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie jej prawa do emerytury. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wywiódł trafne wnioski. Sąd Apelacyjny w całości aprobuje stanowisko Sądu Okręgowego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy przyjmuje za swoje. Kwestią sporną w niniejszej sprawie było ustalenie, czy J. B. w okresie zatrudnienia od dnia 20 marca 1987 roku do dnia 31 marca 1991 roku w Urzędzie Pocztowym w N. pracowała w warunkach szczególnych, a w szczególności, czy wykonywana przez nią praca odpowiadała pracy wymienionej w dziale VIII pkt 19 załącznika A do rozporządzenia – prace telefonistki centrali międzymiastowych i miejscowych w urzędach pocztowo – telekomunikacyjnych i telekomunikacyjnych. Zaliczenie powyższego okresu do stażu pracy w warunkach szczególnych skutkowało legitymowaniem się wnioskodawczyni wymaganym, co najmniej 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych, a co za tym idzie, warunkowało przyznanie jej prawa do emerytury na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . W pierwszej kolejności należy wskazać, że praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 stycznia 2008 roku, I UK 210/2007 OSNP 2009/5-6 poz. 75, z dnia 6 grudnia 2007 roku, III UK 66/2007, z dnia 4 października 2007 roku, I UK 111/2007 LexPolonica nr 1800555, z dnia 19 września 2007 roku, III UK 38/2007 OSNP 2008/21-22 poz. 329, z dnia 14 września 2007 roku, III UK 27/2007 OSNP 2008/21-22 poz. 325). Biorąc pod uwagę powyżej wskazany sporny okres zatrudnienia, należało uznać, że J. B. nie wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wyłącznie pracy telefonistki centrali międzymiastowych i miejscowych w urzędach pocztowo – telekomunikacyjnych i telekomunikacyjnych. Z akt osobowych wnioskodawczyni wynikało, że w okresie od dnia 20 marca 1987 roku do dnia 31 marca 1991 roku w Urzędzie Pocztowym w N. pracowała na stanowisku asystenta. Z zeznań świadków M. T. , M. N. , B. B. , E. S. i I. A. wynikało jednoznacznie, że praca na tym stanowisku nie polegała na stałym wykonywaniu wyłącznie pracy telefonistki centrali międzymiastowych i miejscowych w pełnym wymiarze czasu pracy. Świadkowie I. A. , M. T. i B. B. w swoich zeznaniach (k. 39-40v) wyraźnie wskazały, że asystent wykonywał obowiązki łączenia rozmów, przyjmowania paczek, listów, wydawania paczek, listów. Asystent okienka przyjmował telegramy i zamówienia na rozmowy, które były przekazywane dalej do międzymiastowej. W budynku telekomunikacji była centrala międzymiastowa i tam pracowały telefonistki. Prace związane z paczkami i listami oraz z telefonami i telegramami zajmowały mniej więcej po połowie czasu pracy. E. S. zatrudniona jako kierownik (...) zeznała, że stanowisko asystenta okienkowego nie było uważane w zakładzie pracy za pracę w warunkach szczególnych. Natomiast świadek M. N. , która zastąpiła wnioskodawczynię na stanowisku asystentki, także wskazywała, że praca na stanowisku asystenta polegała na obsłudze małej centrali telefonicznej, przyjmowaniu paczek, listów, sprzedaży znaczków, odprawy paczek i listów dla ekspedycji, przyjmowanie wszystkich przesyłek od listonoszy, korespondencji od zakładów pracy. J. B. w swoich wyjaśnieniach, jak też zeznaniach złożonych w charakterze strony potwierdziła, że wykonując pracę na stanowisku asystenta, wykonywała w czasie pracy zarówno pracę telefonistki, jak też prace nadawczo – odbiorcze związane z przyjmowaniem i wydawaniem przesyłek pocztowych. Wobec powyższego, skoro wnioskodawczyni w spornym okresie nie wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wyłącznie pracy telefonistki, to nie można uznać, że w spornym okresie pracowała w warunkach szczególnych. Odnosząc się do zarzutów apelacyjnych należy podkreślić, że uznanie danej pracy za pracę w warunkach szczególnych nie jest dowolne, a uzależnione od zakwalifikowania pracy świadczonej na danym stanowisku do jednego z rodzajów prac wymienionych w załączniku A do rozporządzenia. Nie chodzi tu o uznanie, które z prac są trudniejsze, czy „ważniejsze”, na co wskazywała wnioskodawczyni w apelacji, lecz ustalenie, że dane prace zostały wymienione w załączniku do rozporządzenia. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzeczniczym nie jest dopuszczalne uwzględnianie do okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika (tak wyrok Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 4 czerwca 2008 roku, II UK 306/2007, LexPolonica nr 2084760, OSNP 2009/21-22 poz. 290). Mając na uwadze powyższe, skoro wnioskodawczyni w okresie zatrudnienia od dnia 20 marca 1987 roku do dnia 31 marca 1991 roku w Urzędzie Pocztowym w N. pracowała jako asystent, wykonując zarówno czynności telegrafistki i telefonistki, jak też przyjmowała paczki, listy i przesyłki, to nie mogła w tym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywać wyłącznie pracy telefonistki centrali międzymiastowych i miejscowych w urzędach pocztowo – telekomunikacyjnych i telekomunikacyjnych. Konsekwencją powyższego ustalenia jest przyjęcie, że J. B. nie legitymuje się wymaganym co najmniej 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych, a co za tym idzie nie spełniła przesłanek z art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 198 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych warunkujących przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. W tym stanie rzeczy, uznając apelację za bezzasadną, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 kpc orzekł jak w sentencji wyroku.