Sygn. akt II Ca 965/16 POSTANOWIENIE Dnia 7 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Kielcach – II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Rafał Adamczyk (spr.) Sędziowie: SSO Bartosz Pniewski SSO Hubert Wicik po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 r. w Kielcach na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. K. z udziałem (...) K. o założenie księgi wieczystej i wpis prawa własności na skutek apelacji od postanowienia Sądu Rejonowego we Włoszczowie z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt (...) , wniesionej przez W. K. i D. S. , powołujących się na działanie w imieniu (...) K. postanawia: odrzucić apelację. SSO Bartosz Pniewski SSO Rafał Adamczyk SSO Hubert Wicik UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 30 maja 2016 r., wydanym w sprawie o sygn. akt (...) , Sąd Rejonowy we Włoszczowie oddalił wniosek R. K. o założenie księgi wieczystej i wpis prawa własności oraz orzekł, że wnioskodawczyni i uczestnik ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż dokumenty dołączone do wniosku o wpis oraz do aktu notarialnego Rep. (...) i Rep. (...) nie wykazują, aby (...) K. była uprawniona do sprawowania zarządu działkami stanowiącymi wspólnotę gruntową, gdyż wypis z ewidencji gruntów wymieniający osoby W. K. , S. J. i D. S. można łączyć jedynie z zapisem (...) . Sąd Rejonowy zwrócił uwagę na niekonsekwentne i zamienne nazewnictwo, używane zarówno w stosunku do Wspólnoty, jak i Spółki oraz zakwestionował charakter walnego zgromadzenia przeprowadzonego w dniu 30 stycznia 2015 r., podnosząc, że nie można przyjąć, aby uprawniony w myśl statutu Spółki organ podjął ważną decyzję o zbyciu na rzecz wnioskodawczyni działki gruntu nr (...) , położonej w K. . Sąd pierwszej instancji podkreślił też, iż z wypisu z ewidencji gruntów oraz z pisma Starostwa Powiatowego z dnia 31 marca 2016 r. jednoznacznie wynika trzyosobowy skład zarządu spółki, co wskazuje na konieczność dokonywania czynności i składania oświadczeń woli w imieniu spółki przez wszystkich członków zarządu, tymczasem przy zawieraniu umów będących przedmiotem analizy w niniejszym postępowaniu, oświadczenia w imieniu spółki złożyło tylko dwóch członków zarządu. Apelację od powyższego postanowienia wnieśli w imieniu uczestnika - (...) K. , sprawującej zarząd nad Wspólnotą Gruntową i Leśną K. - W. K. i D. S. , powołując się na uprawnienie do reprezentowania Spółki jako jej - odpowiednio - przewodniczący zarządu i skarbnik. Zaskarżyli orzeczenie Sądu Rejonowego w całości. Zarzucili naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym zastosowaniu art. 18, art. 14 ust. 1 i art. 23 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w zw. z § 21 statutu spółki leśnej, art. 20 i 22 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne , polegające na niemającym podstaw prawnych kwestionowaniu ustalonego sposobu reprezentacji spółki, uznaniu, że załączony do wniosku wypis z rejestru gruntów nie może stanowić podstawy wpisu własności nieruchomości na rzecz wnioskodawczyni oraz na nieuprawnionej ingerencji i kwestionowaniu rozstrzygnięć organów administracji samorządowej. Zarzucili także naruszenie przepisów postępowania: art. 233 k.p.c. , art. 626
(8)§ 2 k.p.c. , art. 626
(9)k.p.c. , obszernie uzasadniając poszczególne zarzuty. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o założenie księgi wieczystej dla działki nr (...) o powierzchni 0,8303 ha, położonej w K. i wpis własności na rzecz R. K. , zgodnie z wnioskiem zawartym w akcie notarialnym z 13 stycznia 2016 r., Rep. (...) ewentualnie domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych w treści apelacji. Zarządzeniem z dnia 22 września 2016 r. osoby podpisane pod apelacją ( W. K. i D. S. ) zostały wezwane do usunięcia braków formalnych apelacji poprzez wykazanie odpowiednimi dokumentami umocowania tych osób do działania w imieniu Spółki leśnej właścicieli lasów i gruntów leśnych oraz gruntów nieleśnych przeznaczonych do zalesień K. , sprawującej zarząd nad Wspólnotą Gruntową i Leśną K. - w terminie tygodniowym, pod rygorem odrzucenia apelacji (k. 86). Wezwanie to zostało doręczone W. K. i D. S. w dniu 7 października 2016 r. (k. 90 - 92). W dniu 13 października 2016 r. (data nadania) W. K. i D. S. złożyli pisma z wyjaśnieniem zasad działania i reprezentacji Spółki leśnej, a także dołączyli kserokopię wypisu z rejestru gruntów z dnia 12 października 2016 r., dotyczącego działek należących do Wspólnoty Gruntowej i Leśnej K. oraz kserokopię zaświadczenia Wójta Gminy S. z dnia 11 października 2016 r. Ponadto wskazali, że zobowiązanie do uzupełnienia braków apelacji wzbudziło wątpliwości interpretacyjne. Z tego względu, zarządzeniem z dnia 26 października 2016 r. wezwano W. K. i D. S. do usunięcia braków formalnych apelacji w zakresie umocowania do reprezentowania Spółki poprzez złożenie statutu tej Spółki, określającego zasady jej reprezentacji - w terminie tygodniowym, pod rygorem odrzucenia apelacji (k. 105). Powyższe wezwanie zostało doręczone W. K. i D. S. w dniu 7 listopada 2016 r. (k. 108 - 109). W wyznaczonym terminie nie usunęli oni braku formalnego apelacji. W dniu 22 listopada 2016 r. (data nadania) W. K. złożył pismo, w którym wskazał, iż zgodnie z § 21 ust. 1 statutu Spółki leśnej, do składania oświadczeń dotyczących praw i obowiązków majątkowych Spółki uprawnionych jest dwóch członków zarządu, tj. przewodniczący i skarbnik. Do pisma dołączono kserokopię statutu spółki leśnej z 17 marca 2008 r., poświadczoną za zgodność z oryginałem przez Wójta Gminy S. (k. 110 - 114). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 368 § 1 k.p.c. , apelacja powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego. W myśl art. 126 § 3 k.p.c. , do pisma procesowego należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który wcześniej nie złożył pełnomocnictwa. Z kolei, art. 38 k.c. stanowi, iż osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Jeżeli pismo procesowe jest wnoszone przez osobę prawną, należy wykazać, że osoby, które to pismo podpisały, są umocowane do działania w imieniu danego podmiotu. Na etapie kontroli wymogów formalnych apelacji, w aktach sprawy (...) brak było dokumentów, określających zasady działania Spółki leśnej właścicieli lasów i gruntów leśnych oraz gruntów nieleśnych przeznaczonych do zalesień K. , skład osobowy organu uprawnionego do reprezentacji tej Spółki i zasady reprezentacji. We wniosku o założenie księgi wieczystej i wpis prawa własności odwołano się do dokumentów dołączonych do aktów notarialnych Rep. (...) i (...) jednak nie złożono tych dokumentów wraz z wnioskiem. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Rejonowy analizował dokumenty dołączone do innych wniosków o założenie księgi wieczystej i wpis prawa własności, dochodząc do konkluzji, że zarząd Spółki jest trzyosobowy, natomiast pod oświadczeniami składanymi w imieniu Spółki podpisywali się jedynie dwaj członkowie zarządu. To stanowisko Sądu jest kwestionowane w apelacji. Należy jednak zaznaczyć, że zgodnie z art. 626
(8)§ 2 k.p.c. , co do zasady sąd wieczystoksięgowy rozpoznając wniosek o wpis nie może wziąć pod uwagę - jako podstawy wpisu - dokumentów, na które powołuje się wnioskodawca, a znajdujących się w aktach innej księgi wieczystej niż ta, w której ma być dokonany wpis. Na wykorzystanie tego rodzaju dokumentów nie pozwalają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. nr 102, poz. 1122, ze zmianami - § 5 ust. 4 i 5 oraz § 10 ust. 1 pkt 4), nie pozwalały też przepisy obowiązującego w dacie orzekania przez Sąd pierwszej instancji rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 2013 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. poz. 1411, ze zmianami - § 3 ust. 4 i 5 ). Przepisy rozporządzenia z dnia 17 września 2001 r. przewidują wprawdzie możliwość dokonania wpisów w kilku księgach wieczystych na podstawie tych samych dokumentów, ale jedynie w ściśle określonych przypadkach, to jest wówczas, gdy przedmiotem jednego wniosku są wpisy w dwu lub więcej księgach wieczystych, w szczególności w wypadku zbycia nieruchomości lokalowej - wtedy wniosek zawarty w akcie notarialnym będzie obejmował żądanie dokonania wpisów w księdze wieczystej dotyczącej lokalu oraz w księdze istniejącej dla nieruchomości wspólnej; możliwość dokonania wpisu na podstawie jednego dokumentu w więcej niż jednej księdze wieczystej występuje również przy odłączeniu części nieruchomości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2014 r., II CSK 219/13, LEX nr 1458627). Te wyjątkowe wypadki nie zachodzą w niniejszej sprawie. O ile istnieje możliwość powołania się przy wniosku o dokonanie wpisu na dokument znajdujący się w aktach księgi wieczystej, której dotyczy wniosek o dokonanie wpisu, o tyle sąd wieczystoksięgowy nie jest uprawniony do dokonania wpisu w księdze wieczystej, jeżeli wnioskodawca podał we wniosku jako podstawę wpisu dokument znajdujący się w innej księdze wieczystej, chociażby obie księgi były prowadzone przez ten sam sąd i dotyczyły nieruchomości stanowiących własność tych samych osób, a dokument pozwalał na dokonanie analogicznego wpisu jak w księdze, w której był już podstawą wpisu (tak Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 31 stycznia 2014 r., wydanych w sprawach: II CSK 225/13, OSP 2015/7-8/75; II CSK 221/13, LEX nr 1455195; II CSK 219/13, LEX nr 1458627 i II CSK 218/13, LEX nr 1439386, w postanowieniu z dnia 17 marca 2016 r., II CSK 122/15, LEX nr 2041112 oraz w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 25 lutego 2016 r., III CZP 86/15, OSNC 2016/7-8/81). To stanowisko jest podzielane przez większość przedstawicieli piśmiennictwa (por. P. Pruś: Komentarz do art. 626
(2)k.p.c. - teza 5. [w:] M. Manowska (red.), A. Adamczuk, P. Pruś, M. Radwan, M. Sieńko, E. Stefańska Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II , WK 2015), którzy wskazują, że kognicja sądu wieczystoksięgowego jest wyraźnie zawężona przez ustawę. Ograniczenie to znajduje swoje uzasadnienie w funkcji, jaką pełnią księgi wieczyste, prowadzone w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Sąd wieczystoksięgowy czuwa tylko nad tym, aby dokonywany wpis odzwierciedlał stan prawny wynikający z dokumentów dołączonych do wniosku. Podkreśla to zarówno art. 626
(2)§ 3 k.p.c. , który stanowi, iż do wniosku o dokonanie wpisu należy dołączyć dokumenty, będące podstawą wpisu oraz art. 626
(8)§ 2 k.p.c. , stosownie do którego sąd rozpoznający wniosek o wpis bada wyłącznie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że podstawą wpisu mogą być tylko dokumenty złożone przy wniosku i niedopuszczalne jest uwzględnienie okoliczności znanych sądowi z urzędu (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09, OSNC 2010/6/84). Przedstawiony wyżej pogląd odnosi się również do dokumentów dotyczących umocowania do działania w imieniu wnioskodawcy lub uczestnika, które powinny być dołączone do konkretnego wniosku o założenie księgi wieczystej i wpis prawa własności. Sąd Rejonowy nie dostrzegł, że w aktach sprawy (...) nie znajdowały się dokumenty dotyczące zasad reprezentacji „Spółki leśnej właścicieli lasów i gruntów leśnych oraz gruntów nieleśnych przeznaczonych do zalesień K. ”. Z tego względu konieczne stało się zobowiązanie W. K. i D. S. , powołujących się na działanie w imieniu wymienionej Spółki, do wykazania umocowania do reprezentowania tego podmiotu w postępowaniu wieczystoksięgowym - w tym także do skutecznego wniesienia apelacji. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 703), osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty (art. 14 ust. 1 ustawy). Spółka jest osobą prawną i działa na podstawie ustawy oraz statutu (art. 15 ustawy). Statut spółki określa organy spółki, sposób ich powoływania i zakres działania (art. 17 pkt 3 ustawy). Z art. 18 ust. 2 ustawy wynika, że nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów, a wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiany statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki. Do pisma nadanego w dniu 13 października 2016 r. W. K. i D. S. dołączyli jedynie niepoświadczone kserokopie zaświadczenia Wójta Gminy S. z dnia 11 października 2016 r., zawierającego imienną listę członków zarządu Spółki (k. 103) i wypisu z rejestru gruntów z wymienieniem członków zarządu podmiotu określonego jako (...) ( W. K. – przewodniczący, S. J. – sekretarz, D. S. – skarbnik - k. 95 – 102). Niepoświadczone kserokopie nie mogą być traktowane jako dokumenty (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 sierpnia 1998 r., III CZ 107/98, OSNC 1999/3/52, postanowienie Sądu Najwyższego z 18 października 2002 r., V CKN 1830/00, OSNC 2004/1/9), a niezależnie od tego samo wykazanie posiadania statusu członka zarządu nie byłoby wystarczające do stwierdzenia umocowania takiej osoby do reprezentacji Spółki w postępowaniu apelacyjnym, w sytuacji gdy zarząd jest trzyosobowy. Nie został bowiem złożony dokument określający zasady działania zarządu, z którego wynikałoby, czy konieczne jest współdziałanie członków zarządu, czy też wystarczające jest reprezentowanie Spółki jedynie przez jej przewodniczącego i skarbnika. Jak już podniesiono, ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie reguluje zasad reprezentacji spółek sprawujących zarząd nad wspólnotą i odwołuje się w tym zakresie do statutu, który powinien określać m. in. organy spółki i zakres ich działania (art. 17 ustawy). W dodatkowym zobowiązaniu kierowanym do W. K. i D. S. wyraźnie wskazano, że należy dołączyć odpis statutu Spółki określającego zasady jej reprezentacji. Ten brak apelacji nie został usunięty w wyznaczonym terminie. Ubocznie należy podnieść, że w dniu 22 listopada 2016 r. (zatem niewątpliwie po upływie terminu do usunięcia braków formalnych apelacji), W. K. złożył pismo procesowe, w którym powołał się na § 21 ust. 1 statutu Spółki leśnej i dołączył poświadczoną kopię tego statutu. Z wymienionego zapisu statutu wynika, że oświadczenia w zakresie praw i obowiązków majątkowych Spółki oraz dokumenty finansowe podpisuje przewodniczący zarządu i skarbnik (k. 113v). Upoważnienie do dokonywania przez przewodniczącego i skarbnika tak określonych czynności, nie jest jednak równoznaczne z upoważnieniem do reprezentowania Spółki przed sądami czy organami administracji. Zgodnie z § 16 statutu, spółkę na zewnątrz reprezentuje zarząd. Skoro statut nie powierza reprezentacji Spółki wyłącznie dwóm członkom zarządu, to oznacza, że w imieniu Spółki powinni występować wszyscy członkowie zarządu. Wobec treści § 16 i § 21 statutu, W. K. i D. S. nie wykazali zatem umocowania do samodzielnego reprezentowania tej Spółki (z wyłączeniem trzeciego członka zarządu - S. J. ). Stosownie do art. 373 k.p.c. , sąd drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym apelację, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd pierwszej instancji. Jeżeli dostrzeże braki, do których usunięcia strona nie była wezwana, zażąda ich usunięcia. W razie nieusunięcia braków w wyznaczonym terminie apelacja ulega odrzuceniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Okręgowy na podstawie 373 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił apelację wniesioną przez W. K. i D. S. , powołujących się na działanie w imieniu (...) K. . SSO Bartosz Pniewski SSO Rafał Adamczyk SSO Hubert Wicik ZARZĄDZENIE (...)