Sad powszechny, VI Ka 1244/16

(1)ur. (...) w G. syna B. i M. oskarżonego z art. 65§3 kks w zw. z art. 91§4 kks w zw. z art. 7§1 kks i art. 9§1 kks na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 15 września 2016 r. sygnatura akt III K 841/15 na mocy art. 437 kpk i art. 438 kpk w zw. z art. 113§1 kks uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Sygn. akt VI Ka 1244/16 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 30 grudnia 2016 r. w całości Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 września 2016 r. sygn. akt III K 841/15 uznał oskarżonego M. M.

(1)za winnego popełnienia zarzucanego mu przestępstwa skarbowego z art. 65 § 3 kks i art. 91 § 4 kks w zw. z art. 7 § 1 kks i art. 9 § 1 kks polegającego na tym, że w dniu 8 lutego 2015 r. w G. przy ul. (...) na terenie giełdy samochodowej,w samochodzie marki V. (...) o numerze rejestracyjnym (...) oraz w samochodzie marki H. o numerze rejestracyjnym (...) , działając wspólnie i w porozumieniu z K. T. przechowywał wyroby tytoniowe w postaci tytoniu do palenia w łącznej ilości 40 worków o łącznej wadze 17,6 kg nie oznaczonego wymaganymi polskimi znakami akcyzy o wartości celnej 11.332,74 zł stanowiący przedmiot czynu zabronionego określonego w art. 63 § 3 kk , gdzie naraził Budżet Państwa na uszczuplenie należnego podatku akcyzowego w kwocie 13.169 zł oraz przechowywał 13.400 sztuk papierosów marek (...) , (...) , M. i V. nie oznaczonych wymaganymi polskimi znakami akcyzy o wartości celnej 8.613,65 zł stanowiące przedmiot czynu zabronionego określonego w art. 54 § 3 kks , art. 63 § 2 kkks oraz art. 86 § 4 ks, gdzie naraził Budżet Wspólnot na uszczuplenie należności celnej w kwocie 258 zł oraz naraził Budżet Państwa na uszczuplenie należnego podatku akcyzowego w kwocie 10.886 zł oaz należnego podatku VAT w kwocie 1.321 zł i za to na mocy art. 65 § 3 kks w zw. z art.7 § 2 kks wymierzył mu karę grzywnę w wysokości 20 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 40 złotych. Z powołaniem się zaś na art. 627 kpk oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych obciążył oskarżonego kosztami sądowymi obejmującymi wydatki w kwocie 50 złotych oraz opłatę w kwocie 80 złotych. Apelację od tego wyroku wywiódł obrońca. Zaskarżył orzeczenie w całości na korzyść oskarżonego i zarzucił mu: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że: − M. M.

(1)czynnie uczestniczył w przenoszeniu worków z papierosami, podczas gdy ze spójnych zeznań wszystkich świadków wynika, że robił to tylko K. T. , a oskarżony M. użyczył swojego pojazdu nie mając pojęci o zawartości worków, − przyjęcie, iż oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim popełnienia przestępstwa, podczas gdy z zeznań świadków wynika, że takiej świadomości nie miał, 2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia, a to art. 7 i 410 kpk poprzez dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego niezgodnie z doświadczeniem życiowym i zasadami współżycia społecznego polegające na niedaniu wiary spójnym logicznym wyjaśnieniom oskarżonego oraz zeznaniom świadka K. T. . Stawiając zaś takie zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego. Sąd Okręgowy w Gliwicach zważył, co następuje. Apelacja obrońcy okazała się na tyle zasadną, iż zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Na innego rodzaju rozstrzygnięcie nie pozwalały zebrane dowody. Zatem uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nastąpiło w wypadku wskazanym w art. 437 § 2 kpk w jego brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015 r.. W niniejszej sprawie miał on bowiem zastosowanie z uwagi na uregulowanie zawarte w art. 36 pkt 2 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r. poz. 1247 z późn. zm.), wciąż rozstrzygającym przecież kwestie intertemporalne w sprawach z aktem oskarżenia wniesionym do sądu przed dniem 1 lipca 2015 r. w odniesieniu do wymienionych w nim przepisów Kodeksu postępowania karnego , których nie dotknęła zmiana dokonana z dniem 15 kwietnia 2016 r. na mocy ustawy z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 437) (por. uchwałę 7 sędziów SN z 29 listopada 2016 r., I KZP 10/16, OSNKW 2016/12/79). Apelujący trafnie zarzucił natomiast Sądowi Rejonowemu, iż naruszył on art. 410 kpk , a uchybienie to mogło mieć wpływ na treść wyroku. Analiza przebiegu rozprawy w powiązaniu z treścią pisemnych motywów zaskarżonego wyroku, nie pozostawia bowiem wątpliwości, iż Sąd I instancji orzekał również na podstawie okoliczności, które nie zostały ujawnione w toku rozprawy głównej. Podstawę dowodową wyroku stanowiły bowiem także wyjaśnienia K. T. złożone w charakterze podejrzanego w dniu 8 lutego 2015 r.. W nich przecież jedynie wskazał na znalezienie pod płotem giełdy przedmiotowego tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz fakt ich późniejszego przechowywania w samochodzie oskarżonego (k. 42), które to okoliczności przywołane zostały w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (k. 140). Przed sądem słuchany w charakterze świadka niczego już natomiast nie pamiętał, zasłaniał się urazem głowy (k. 132). Jednocześnie Sąd Rejonowy zobligowany w takiej sytuacji na podstawie art. 391 § 1 i 2 kpk odczytać mu wcześniejsze wyjaśnienia, w których relacjonował on okoliczności związane z ujawnieniem przez funkcjonariuszy celnych w przedmiotowych pojazdach tytoniu i wyrobów tytoniowych bez polskich znaków akcyzy, zaniechał tego, ograniczając się do odczytania złożonych wcześniej przez niego zeznań w charakterze świadka na okoliczność ujawnionych w pojeździe oskarżonego różnego rodzaju towarów z prawdopodobnie podrobionymi znakami towarowymi (k. 46, 132), które nie miały przecież najmniejszego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem zgodnie z art. 410 kpk sąd rozstrzyga w sprawie przyjmując za podstawę swej decyzji całokształt okoliczności, ale tylko tych, które zostały ujawnione w toku rozprawy głównej ( por.: postanowienie SN z dnia 8 marca 2006 r., III KK 246/05, LEX nr 180773; wyrok SN z dnia 4 kwietnia 2006 r, IV KK 454/05, OSNKW-R 2006, poz. 729; postanowienie SN z dnia 5 maja 2006 r., III KK 351/05, LEX nr 182994; SN V KK 181/06, BPK SN 2007, s. 17 ). Przepis ten określa zatem podstawę dowodową wyroku. Sąd rozstrzyga w sprawie, przyjmując za podstawę swej decyzji całokształt okoliczności, ale tylko tych, które zostały ujawnione w toku rozprawy głównej, nawet jeżeli nie będą one stanowiły podstawy ustaleń faktycznych. Ujawnienie okoliczności następuje zaś w drodze przeprowadzenia dowodów, przede wszystkim bezpośrednio (przesłuchanie osób, zapoznanie się z dowodem rzeczowym przez jego oględziny lub ujawnienie - odczytanie jego treści) albo pośrednio (odczytanie wyjaśnień, zeznań, opinii, ekspertyz, treści dokumentów albo uznanie ich za ujawnione, a także wykonanie czynności procesowych przez sędziego wyznaczonego ze składu orzekającego albo sąd wezwany). Całokształt okoliczności jako podstawa wyroku oznacza więc, że orzekający sąd rozstrzygając w sprawie rozważyć musi wszystkie okoliczności, jakie zostały ujawnione, zgodnie z prawem procesowym, w toku rozprawy ( art. 4 kpk ), ocenić je zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 kpk , a następnie dokonać ustaleń dotyczących okoliczności istotnych w sprawie, wynikających z dowodów uznanych przez siebie za wiarygodne (por. wyrok SN z 26 sierpnia 1998 r., IV KKN 324/98, Prok.i Pr.-wkł. 1999/1/13). Art. 410 kpk nakazujący uwzględnienie całokształtu okoliczności ujawnionych na rozprawie, nie może być zatem rozumiany w ten sposób, że każdy z przeprowadzonych dowodów ma stanowić podstawę ustaleń sądu. Byłoby to oczywiście niemożliwe, gdy z różnych dowodów wynikają wzajemnie sprzeczne okoliczności. Nie można więc zarzutu opierać na tym, iż pewne dowody nie stanowiły podstawy ustaleń, jeżeli sąd rozważył je i ocenił ich znaczenie w sposób określony w art. 7 kpk (por. wyrok SA w Krakowie z 6 marca 2014 r., II AKa 279/13, KZS 2014/4/49). Dokonanie oceny dowodów nie stanowi bowiem uchybienia dyspozycji art. 410 kpk (por. wyrok SA w Krakowie z 29 stycznia 2014 r., II AKa 261/13, LEX nr 1425427). Nie mniej dokonanie oceny dowodów nieujawnionych na rozprawie głównej zawsze stanowić będzie obrazę art. 410 kpk . In concreto nie pozostała ona też bez wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia, skoro wiązało się z nią nieprawidłowe przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka K. T. . Nie odczytano mu bowiem jego poprzednich wyjaśnień, przez co nie mógł się do nich ustosunkować, a należało przy okazji dociekać sensu pewnych wypowiedzi, którymi się wówczas posłużył. Zaniechanie tego nie pozwala obecnie zorientować, czy z nieujawnionych wyjaśnień K. T. wynikały również i takie okoliczności, które wskazywałyby, że oskarżony, podobnie jak świadek, mógł się jednak orientować w zawartości worków, które przyjął na przechowanie. K. T. miał bowiem wiedzieć, że zawierają tytoń (k. 42), a jak wynika z protokołu oględzin miały być to worki foliowe z zamknięciem strunowym (k. 21). Poza tym jedynie owe wyjaśnienia tłumaczą, skąd się wzięły w samochodzie K. T. , oprócz otwartej torby z widocznymi umieszczonymi w niej paczkami papierosów, której przenoszenie z pojazdu oskarżonego zauważyli funkcjonariusze celni, trzy worki z tytoniem do palenia, przechowywanie których w ogólnej liczbie czterdziestu również zostało M. M.

(4)przypisane. Już tylko z podanych względów zaskarżony wyrok ostać się nie mógł, a postępowanie pierwszoinstancyjne wymaga ponowienia. Jednocześnie przedwczesnym byłoby odnosić się do pozostałych uchybień podnoszonych przez apelującego. Sąd Rejonowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie obowiązany przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe z zachowaniem wymagań, jakie w tym zakresie stawia ustawa procesowa. W toku przesłuchania K. T. zapewne będzie więc musiał mu odczytać jego wyjaśnienia z dnia 8 lutego 2015 r. i oczekiwać ustosunkowania się do nich ( art. 389 § 2 kpk w zw. z art. 391 § 3 kpk ) oraz wyjaśnienia naprowadzonych wyżej niejasności. Przesłuchując funkcjonariuszy celnych poruszy natomiast kwestię możliwości zorientowania się przez oskarżonego w zawartości worków bez ich otwierania. Wypyta ich również, podobnie oskarżonego, o ile będzie przesłuchiwany, względnie zgodzi się odpowiadać na pytania, na okoliczność zamknięcia toreb, w których miałyby być paczki z papierosami, ujawnione również w samochodzie V. (...) . Dopiero cały tak ujawniony materiał dowodowy podda Sąd Rejonowy wszechstronnej i wnikliwej analizie oraz swobodnej ocenie zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, po czym wyciągnie prawidłowe wnioski końcowe, pamiętając o obowiązującym w ponownym postępowaniu tzw. pośrednim zakazie reformationis in peius (uwaga związana z określeniem w dotychczasowym postępowaniu wysokości jednej stawki dziennej grzywny na kwotę poniżej minimalnego poziomu wynikającego z art. 23 §3 kks ). Dostrzeże przy tym, iż przedmiot czynności wykonawczej paserstwa celnego i akcyzowego nie może pochodzić z czynu zabronionego określonego w art. 54 § 3 kks . Obowiązkiem Sądu Rejonowego będzie również, o ile zajdzie taka konieczność, w sposób przekonywujący uzasadnić na piśmie stanowisko zajęte w ponownym postępowaniu. Nie przesądzając więc w niczym ostatecznego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy orzekł jak w części dyspozytywnej swego wyroku.