Sad powszechny, VIII P 21/16

Sygn. akt VIII P 21/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Teresa Kalinka Protokolant: Ewa Grychtoł po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2016 r. w Gliwicach sprawyz powództwa S. L. ( L. ) przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. o wynagrodzenie za pracę, o zapłatę premii, ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, o zwrot kosztów delegacji

1. powództwo oddala;
2. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 8100 zł (osiem tysięcy sto złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. (-) SSO Teresa Kalinka Sędzia Sygn. VIII P 21/16 UZASADNIENIE Na rozprawie w dniu 31 marca 2016 roku powód S. L. złożył pismo procesowe wraz z rozszerzeniem powództwa. Domagał się zasądzenia od pozwanej w (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. zasądzenia kwoty 1 438 773,19 zł tytułem: 1.wynagrodzenia za pracę oraz niewypłaconej, a ustalonej w umowie o pracę z dnia 15 lipca 1997 roku premii w kwocie 1 246 292,88 zł. 2 ekwiwalentu za urlop w kwocie 51 126,62 zł,
3. kosztów delegacji służbowych w kwocie 101 507 ,09 zł.
4. objęte pozwem z kwietnia 2003 roku o odszkodowania w związku z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia w kwocie 39 849, 60 zł
5. zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Powód wniósł o dopuszczenie dowodu z akt sprawy karnej Sądu Okręgowego w Gliwicach sygnatura IVK 20 /10 ,a w szczególności z opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości z dnia 4 maja 2013 roku oraz opinii uzupełniającej tej samej biegłej z dnia 25 maja 2014 roku oraz 7 grudnia 2013 roku, na okoliczność wyliczenia przez biegłą wzajemnych rozliczeń stron, uzasadnienia Sądu Apelacyjnego w Katowicach oraz przesłuchania stron na okoliczność niewypłacenia powodowi przez stronę pozwaną w okresie od lipca 1997 roku do marca 2003 roku dochodzonych roszczeń. W uzasadnieniu wskazał, że pozew został wniesiony w kwietniu 2003 roku, ale dotyczył on wyłącznie odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę. Powód był przekonany, że należności zostaną mu przez stronę pozwaną wypłacone. Dopiero w toku postępowania karnego uchylając wyrok do s do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu nakazano dokonanie wzajemnych rozliczeń stron i ustalenia należności, która przysługuje z tytułu umowy o pracę powodowi. Na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 roku powód ograniczył żądanie pozwu w ten sposób. że nie żądał w niniejszym postępowaniu odszkodowania w związku z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia w kwocie 39 849 , 60 zł . W pozostałej części podtrzymał żądanie rozszerzonego go powództwa. Pozwana (...) sp. z o.o. w R. wniosła o oddalenie powództwa w zakresie roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za pracę, premie ,ekwiwalent za urlop, delegacje służbowe w łącznej wysokości 1 398 928 , 59 zł. Wniosła również o odrzucenie pozwu w zakresie roszczenia o zapłatę odszkodowania w związku z rozwiązaniem z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia w kwocie 39 849 ,60 zł. Domagała się zasądzenia od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania wg norm przepisanych. Pozwana podniosła zarzut przedawnienia co do zgłoszonych roszczeniach w zakresie żądania wypłaty wynagrodzenia za pracę, premii, ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy oraz zwrotu kosztów delegacji służbowych . Przytoczyła treść art. 291 k.p. w. Nadto wskazała że na mocy prawomocnego wyroku z dnia 24 listopada 2014 roku Sądu Okręgowego w Gliwicach sygn. IV K 20/ 10 powód skazany został za przestępstwo przywłaszczenia powierzonych środków finansowych, nadużycie udzielonych mu uprawnień, przez co wyrządził pozwanej spółce znaczną szkodę majątkową i orzeczono wobec niego karę pozbawienia wolności 1 roku 6 miesięcy z jednoczesnym obowiązkiem naprawienia szkody pokrzywdzonej (...) sp. z o.o. polegającego na zapłacie kwoty 342 517 zł 65 gr w terminie 4 lat od uprawomocnienia się wyroku . Zdaniem pozwanej, skoro powód wskazał w uzasadnieniu rozszerzonego powództwa, że pozostawał przekonaniu iż należności zostaną wypłacone przez stronę pozwaną, to już w kwietniu 2003 roku miał możliwość wystąpienia z roszczeniem przeciwko pozwanej ,lecz tego nie uczynił . Powód żąda zapłaty należności pracowniczych za okres od 1997 roku do 2003 roku , więc wszelkie roszczenia powoda z tytułu zatrudnienia u pozwanej uległy przedawnieniu najpóźniej 10 kwietnia 2006 roku, a bieg przedawnienia nie został przerwany. Błędne jest stanowisko powoda że biegła sądowa z zakresu rachunkowości w wydanych opiniach potwierdziła prawo powoda do żądania od pozwanej należności pracowniczych, bowiem powód otrzymał wynagrodzenie wyższe od wynikającego z łączącej strony umowy o pracę. Roszczenie o zapłatę ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy uległo przedawnieniu, skoro umowa o pracę uległa rozwiązaniu w dniu 27 marca 2003 roku. Nadto powód w piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2004 roku w sprawie o sygn. IV P 564 /03 toczącej się przed Sądem Rejonowym w Rudzie Śląskiej rozszerzył powództwo o ż,ądanie wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy ale w tym zakresie pozew został zwrócony wobec nieuzupełnienia braków formalnych. Roszczenie o zapłatę odszkodowania w związku z rozwiązania umowy o pracy bez wypowiedzenia jest przedmiotem toczącego się postępowania przed Sądem Rejonowym w Zabrzu w sprawie o sygnaturze IVP 169 /
6. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : S. L. w okresie od 15 lipca 1997 roku do 21 marca 2003 roku był zatrudniony na stanowisku prezesa Zarządu spółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w R. . Umowa o pracę została rozwiązana bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych . Powód wystąpił w terminie 14- dniowym o odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę. Postępowanie zostało zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia sprawy karnej, w której powód był oskarżonym. Pierwszy wyrok skazujący zapadł w Sądzie Rejonowym w Rudzie Śląskiej w dniu 25 marca 2009 roku. W apelacji od wyroku powód podniósł m.in. to, że sąd wydając wyrok pominął sposób wynagradzania jego pracy, ograniczając się jedynie do wypłacania poborów, a pominął zezwolenia na uzyskiwanie z majątku zarządzanej przez niego spółki innych świadczeń - wyższych kosztów reprezentacyjnych, specjalnych warunków rozliczania delegacji, bądź prawa do premii na zakup samochodu dla niego lub córki. Zarzut ten został uwzględniony w przez Sąd Okręgowy w Gliwicach ,który uchylając wyrok do ponownego rozpoznania nakazał ustalenie „na jakich zasadach wypłacano oskarżonemu wynagrodzenie, kto decydował o wypłacie środków pieniężnych, na jakim poziomie kształtowało się wynagrodzenie oskarżonego, czy przysługiwały mu jakiekolwiek premie, jakie kwoty faktycznie zostały mu wypłacone, a nadto czy S. L. mógł samodzielnie regulować ewentualne różnice pomiędzy kwotą należną, a rzeczywiście otrzymaną. Szczegółowo zajmie się też kwestią urlopów i ewentualnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Ustalenie powyższej kwestii ma też kluczowe znaczenie przy ustaleniu wysokości ewentualnie zaistniałej szkody i odpowiedzialności oskarżonego w zakresie jej naprawienia”. (uzasadnienie wyroku w sprawie VI Ka 906/09 - k. 77 a.s.) Wykonując zalecenia Sądu Okręgowego w Katowicach Sąd ponownie rozpoznając sprawę dopuścił dowód z opinii biegłej J. W. . Zostały wydane 4 opinie w dniach : 7 grudnia 2013 roku , 13 lutego 2014 roku, 19 marca 2014 roku, i 25 maja
7. W dniu 24 listopada 2014 roku w zapadł wyrok uznający S. L. za winnego tego, że w okresie od lipca 1997 roku do marca 2003 roku w R. , działając w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, będąc jako prezes zarządu zobowiązanym na podstawie umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi (...) sp. z o.o. w R. , przez nadużycie udzielonych uprawnień wyrządził jej znaczną szkodę majątkową na łączną kwotę 258 811 zł 76 gr oraz za winnego tego ,że w okresie od lipca 1997 roku do 25 marca 2003 roku w R. , będąc prezesem zarządu SI (...) sp. z o.o. w R. , działając w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przywłaszczył powierzone mu środki finansowe, w ten sposób , że w okresie od marca 2001 roku do stycznia 2003 roku w R. sfinansował ze środków pieniężnych (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. zakup samochodów marki v. (...) i v. (...) dokonując z rachunku pokrzywdzonej spółki przelewów na spłatę rat kredytu za ww. pojazdy na łączną kwotę 83 905 zł 89 gr, a w dniu 25 marca 2003 roku w R. usiłował przywłaszczyć sobie powierzone mu przez (...) sp. z o.o. środki pieniężne w kwocie 320 000 zł w wydając polecenie przelewu tej kwoty, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął z uwagi na wstrzymanie przelewu przez F. G. . Powodowi wymierzono karę łączną 1 roku 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na okres próby 5, lat, zobowiązano do naprawienia szkody przez zapłatę pokrzywdzonej kwoty 342 517 zł 65 gr w terminie czterech lat od uprawomocnienia się wyroku orzeczono w o kosztach zastępstwa procesowego i kosztach procesu. Sąd Apelacyjny w Katowicach 3 czerwca 2015 roku w utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając obie apelacje za oczywiście bezzasadne. ( k 77 a.s.) Powód przyznał ,że z żądaniem wypłaty ekwiwalentu za urlop wystąpił w roku 2004 ale nie uzupełnił braków formalnych, to jest nie określił wartości przedmiotu sporu. Pozew w tym zakresie został mu zwrócony. Podczas przesłuchania na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 roku wskazał, że nie potrafi podać przyczyny zwłoki w zgłoszenia żądań. Stwierdził, że nie był w stanie określić wartości przedmiotu sporu i dopiero z opinii biegłej sądowej wydanej w toku sprawy karnej mógł określić wartość dochodzonych roszczeń. Ogólnikowo wskazywał na to, że pozwu wcześniej nie złożył, bo spółka po zwolnieniu z pracy stosowała wobec niego mobbing, Inną przeszkodą w złożeniu pozwu miała być śmierć żony w roku
8. Zarówno w sprawie karnej jak w sprawie o odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę powód był reprezentowany przez fachowych pełnomocników. Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie przesłuchania powoda (k. 88 a.s.) oraz na podstawie w opinii biegłej sądowej J. W. , apelacji powoda w sprawie II K 593 /04 ,wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 24 listopada 2014 roku w sprawie IV K 20/ 10 wraz uzasadnieniem oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 3 czerwca 2015 roku. Za nieprzekonujące uznał w zeznania powoda w zakresie podawanych przyczyny zwłoki w zgłoszeniu żądania zapłaty wynagrodzenia, ekwiwalentu za urlop, premii, delegacji. Żądanie zasądzenia ekwiwalentu za urlop zostało zgłoszone w nim 5 stycznia 2004 roku . Z treści apelacji powoda z dnia 4 czerwca 2009 roku wynika ,że w toku postępowania sądowego, toczącego się w sądzie od 2004 roku podnosił zarzuty co do w zaległych należności z tytułu umowy o pracę. Dokumenty te świadczą o tym że powód miał świadomość istnienia długu. Nie można mówić o mobbingu po ustaniu stosunku pracy. Wszczęcie postępowania karnego nie stanowi mobbingu i nie stało na przeszkodzie z wystąpieniem z żądaniem należności ze stosunku pracy. Powód nie wskazał żadnych istotnych przeszkód we wniesieniu pozwu w nie przedawnionym terminie. Sąd zważył, co następuje: Art. 291 kodeksu pracy stanowi w § 1, że roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, a w § 4, że terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną. . Przedawnienie roszczenia oznacza, że objętego nim świadczenia nie można dochodzić przed sądem. Zgodnie z art. 292 kp roszczenia przedawnionego nie można dochodzić, chyba że ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, zrzeka się korzystania z przedawnienia. W uchwale z dnia 6 marca 1998 r., III ZP 50/97, Sąd Najwyższy stwierdził, że po upływie terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku pracy ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Nadto w uchwale SN z dnia 10 maja 2000 r., III ZP 13/00przyjęto, że w sprawach o roszczenia ze stosunku pracy sąd nie uwzględnia z urzędu upływu terminu przedawnienia. Pozwana spółka w odpowiedzi na pozew podniosła zarzut przedawnienia, w związku z czym należało zbadać, czy zarzut jest zasadny i czy skorzystanie z zarzutu przedawnienia nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ( art. 8 k.p. ). Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że pierwsze żądanie zasądzenia ekwiwalentu za urlop powód złożył w dniu 4 stycznia 2004 roku, a do uzupełnienia braków rozszerzonego powództwa został wezwany dnia 29 października 2015 roku. Powód miał wskazać wartość dochodzonego roszczenia. W tym okresie dysponował już opiniami biegłej sądowej, a braki nie zostały uzupełnione, w związku z czym pozew w tym zakresie zostało zwrócony. Zgodnie z art. 130 § 2 kpc po bezskutecznym upływie terminu przewodniczący zwraca pismo stronie. Pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu., Biorąc pod uwagę, że pozew o ekwiwalent za urlop został zwrócony, to nie wywołał on żadnych skutków ani w zakresie prawa materialnego, ani prawa procesowego. Prawomocny zwrot pozwu niweluje wszystkie skutki związane z jego wniesieniem, w tym przerwanie biegu przedawnienia.( art. 295 kp ). Warunkiem zachowania trzyletniego terminu z art. 291 kpc jest wytoczenie powództwa przeciwko pracodawcy, który powinien w danej sprawie występować jako pozwany. Roszczenia o wynagrodzenie za pracę , premię miesięczną stają się wymagalne ( art. 291 § 1 k.p. ) najpóźniej w dniu 10 następnego miesiąca. ( art. 85 § 2 k.p. ) Powód domagał się premii należnej co miesiąc od dnia 1 lipca 1997 roku. Pierwsza z należności uległa przedawnieniu z dniem 10 sierpnia 2000 roku. Ostatniej należności powód dochodził za miesiąc marzec 2003 roku , a więc roszczenie uległo przedawnieniu z dniem 10 kwietnia 2006 roku. . Pozew został złożony po tej dacie, a wiec zarzut przedawnienia uznać należało za słuszny. Nawet, gdyby przyjąć, że w spółce istniały inne terminy rozliczenia delegacji, to i tak został przekroczony trzyletni termin. Powód tłumaczył, że przeszkodą we wniesieniu pozwu w terminie był brak możliwości wyliczenia premii, delegacji i ekwiwalentu za urlop z powodu braku dostępu do dokumentacji. Takie zarzuty również nie mogą się ostać, ponieważ powód dochodził w niniejszym pozwie premii i rozliczenia delegacji za okres od lipca 1997 roku. Skoro premia miała być płacona co miesiąc, to termin przedawnienia, co do znacznej części należności, upłynął jeszcze w czasie zatrudnienia powoda w pozwanej spółce. Miał on wówczas dostęp do pełnej dokumentacji w firmie. Wskazać należy, że powód był prezesem zarządu i dyrektorem firmy, a o jego wynagrodzeniu decydował zarząd. Opinia biegłej sądowej wydana w sprawie karnej nie stanowiła niezbędnego elementu do złożenia pozwu. Powód jako prezes Zarządu SIT -In powinien i mógł określić wartość dochodzonych należności. Przed rozszerzeniem żądania winien był rozważyć, czy celowe jest dochodzenie przedawnionych roszczeń. Skorzystanie z zarzutu przedawnienia przez pozwaną uznać należało za uzasadnione i zgodne z zasadami współżycia społecznego biorąc pod uwagę skazanie powoda za przestępstwo przywłaszczenia mienia znacznej wartości na szkodę pozwanej spółki. Nadto pomiędzy datą rozwiązania stosunku pracy a datą wytoczenia powództwa upłynniło 13 lat. Sąd nie dopatrzył się żadnych okoliczności,, które wskazywałby na to, ze skorzystanie z zarzutu przedawnienia było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. O kosztach orzeczono na podstawie art.98 i nast. kpc oraz § 2 ust. 7 oraz § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804). Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 102 kpc . Od powoda zasądzono minimalna stawkę. Należy podnieść za Sądem Najwyższym, iż wyjątek od zasady ponoszenia kosztów za wynik sprawy przewiduje art. 102 k.p.c. , który pozwala w szczególnie uzasadnionych wypadkach na zasądzenie od strony przegrywającej tylko części kosztów lub nieobciążenie jej w ogóle kosztami; nadto przepis art. 102 k.p.c. nie może być rozszerzająco wykładany i wyklucza uogólnienie, a może być stosowany w zależności od konkretnego przypadku (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 1981 roku sygn. akt IV PZ 11/81). W niniejszej sprawie nie zachodzi okoliczność odstąpienia od poniesienia przez powoda kosztów zastępstwa procesowego, albowiem powód jest osobą zdolną do pracy , która osiągała wysokie wynagrodzenie ze stosunku pracy. W roku 2015 jego dochód ze stosunku pracy wyniósł 90800 złotych brutto. Uwadze nie może ujść fakt, że powód pełnił w pozwanej spółce funkcję członka zarządu, miał świadomość , że od daty ustania stosunku pracy upłynęło kilkanaście lat, a po zapoznaniu się z treścią odpowiedzi na pozew mógł ocenić szanse wygrania procesu. Sąd stoi na stanowisku, że sam fakt, iż sprawa jest z zakresu prawa pracy nie uzasadnia zwolnienia powoda od kosztów zastępstwa procesowego, które poniosła strona pozwana. Zwolnienie z tego tytułu powoda naruszałoby zasadę równości stron w postępowaniu sądowym i oznaczałoby, że w każdym postępowaniu ze stosunku pracy, pracownik byłby w uprzywilejowanej pozycji na wypadek przegrania postępowania. Reasumując, na podstawie wyżej powołanego rozporządzenia oraz art. 98 k.p.c. orzeczono o kosztach, uznając, że powód jest w stanie ponieść koszty zastępstwa procesowego w wysokości 8100 złotych. (-) SSO Teresa Kalinka