Sygn.akt III Ca 1818/16 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 października 2016 roku dz.kw. nr 34706/16 Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi oddalił wniosek z dnia 5 września 2016 roku złożony przez (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości gruntowej położonej w Ł. , przy ulicy (...) , obejmującej działkę nr (...) , o pow. 0,4856 ha, dla której prowadzony jest zbiór dokumentów Zd. nr (...) i wpisanie wnioskodawczyni jako właścicielki. Sąd Rejonowy swoje rozstrzygnięcie oparł na następujących ustaleniach faktycznych: dla nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy (...) , oznaczonej nr 32 w tabeli likwidacyjnej wsi S. ( J. ), posiadającej 3ha 80 a 95 m 2 , nie jest prowadzona księga wieczysta, nieruchomość ta ma natomiast założony zbiór dokumentów nr (...) . Do zbioru dokumentów złożony został akt notarialny dokumentujący umowę sprzedaży z dnia 12 lipca 1956 roku repertorium A nr II- (...) notariusza w Ł. S. I. , w którym L. G. , oświadczył, że będąc właścicielem niewydzielonych 285 prętów 2 nieruchomości położonej w Ł. - C. przy ul. (...) o ogólnym obszarze 6 mórg 241,25 prętów 2 , czyli 3 ha 80 a 95 m 2 , sprzedał udział w tej nieruchomości J. S. i I. S. do ich majątku dorobkowego, objętego wspólnością ustawową. W akcie notarialnym wskazano, że L. G. przy podziale nieruchomości otrzyma na własność działkę ziemi o obszarze 5319 m 2 , ciągnącą się od drogi drogi K. do rowu i gruntu C. , pomiędzy gruntami od wschodu W. K. i od strony zachodu – E. P. . W umowie tej powołano prawomocne postanowienie Sądu Grodzkiego w Ł. z dnia 2 października 1946 roku za nr akt C.677/46 stwierdzające, iż L. G. przywrócono posiadanie nieruchomości położonej w Ł. - C. przy ul. (...) , stanowiącej plac o obszarze 5319 m2, ciągnący się od drogi zwanej K. do rowu i gruntu C. oraz pomiędzy gruntami od wschodu W. K. i od zachodu E. P. . W zbiorze dokumentów nr (...) znajduje się również umowa sprzedaży z dnia 2 kwietnia 1997 r. rep. A nr 997/1997, sporządzona przez notariusza D. K. , z której wynika, iż Spółka (...) spółka z o.o. w W. nabyła od T. S. i I. S. udział wynoszący (...) części w nieruchomości położonej w Ł. , przy ulicy (...) , o pow. 38095 m 2, dla której prowadzony jest zbiór dokumentów Zd. nr (...) . Aktem notarialnym z dnia 21 września 1936 roku za nr rep. (...) , notariusza J. Ł. , A. Z. i H. Z. nabyli od M. P. oraz H. i J. braci G. niewydzielone 285 prętów 2 , czyli 5319 m 2 gruntu z budynkami we wsi S. ( J. ) pod Ł. , stanowiącej część większej osady rolnej numer tabeli 32 przestrzeni 6 mórg 241,25 prętów 2 . W akcie notarialnym strony oświadczyły, że M. P. oraz H. i J. bracia G. przenoszą na nabywców prawo własności do tej przestrzeni gruntu i zobowiązują się natychmiast po uzyskaniu przez nich dokumentów uprawniających ich do parcelacji gruntu rzeczonej osody dokonać z małżonkami Z. urzędowego aktu podziału tego gruntu w ten sposób, że małżonkowie Z. otrzymają na własność z tego podziału działkę gruntu o takiej samej przestrzeni 285 prętów 2 , ciągnącą się od drogi K. do rowu i gruntu C. , pomiędzy gruntami od wschodu W. K. i od strony zachodu – E. P. . Następnie na mocy aktu notarialnego z dnia 28 czerwca 1939 roku za nr 949/39 A. i H. małżonkowie Z. sprzedali – L. G. niewydzieloną przestrzeń ziemi 5319 m 2 ze składu osady rolnej przestrzeni 6 mórg 241,25 prętów 2 we wsi S. ( J. ) pod Ł. , stanowiącej część większej osady rolnej numer tabeli 32 wraz z prawem podziału, wynikającym z aktu 1443, że nabywcy przy podziale gruntu rzeczonej osady otrzymają na własność działkę ziemi przestrzeni 5319 m2, ciągnącą się od drogi zwanej K. do rowu i gruntu C. , pomiędzy gruntami od strony wschodniej W. K. i od strony Zachodniej – E. P. , nieobciążoną długami. Wnioskiem z dnia 5 września 2016 roku (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniosła o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości gruntowej położonej w Ł. , przy ulicy (...) , obejmującej działkę nr (...) , o pow. 0,4856 ha. Wnioskodawca dołączył do wniosku między innymi mapę sytuacyjną do celów prawnych z dnia 17 sierpnia 2016 roku nr (...) . Powyższa mapa rozlicza całą powierzchnię nieruchomości położonej w Ł. przy ul. (...) bez nr, nr 53, ul. (...) bez nr i nr 50,51 oraz ul. (...) bez nr i nr 14, objętego zbiorem dokumentów ZD.5367, wskazują że nieruchomość powyższa składa się działek nr: (...) a obecnie jej powierzchnia wynosi 3 ha 93 a i 25 m 2 , wskazując jednocześnie numery ksiąg wieczystych prowadzonych dla poszczególnych działek ewidencyjnych. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku wskazując,iż zgodnie z treścią art. 626 8 § 2 k.p.c. rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Nieruchomość obejmująca działkę gruntu nr (...) o powierzchni 0,4856 ha, położona w Ł. przy ulicy (...) , jest jedynie fragmentem całej nieruchomości, objętej zbiorem dokumentów nr (...) , o obecnej powierzchni 39325 ha. Wnioskodawczyni wywodzi swoje prawo własności do opisanej we wniosku nieruchomości od T. S. i I. S. powołując się na umowę sprzedaży z dnia 02 kwietnia 1997 roku nr rep.
- Spółka powyższym aktem notarialnym nie nabyła jednak samodzielnej, wydzielonej działki gruntu nr (...) , a jedynie udział (...) części w większej nieruchomości, położonej w Ł. ul. (...) o obszarze 38095 m 2 . Prześledzenie kolejnych przejść prawa własności od aktu notarialnego z 1936 roku do aktu notarialnego z 1997 roku prowadzi w ocenie Sądu Rejonowego do wniosku, że wszyscy właściciele nieruchomości, to jest M. P. i jej mąż Ł. G. , następnie, A. i H. małżonkowie Z. , następnie L. G. , a na końcu wnioskująca spółka byli jedynie współwłaścicielami nieruchomości o powierzchni ponad trzech hektarów ziemi,zaś w aktach notarialnych zawarte było zapewnienie, iż po uzyskaniu pozwolenia dotyczącego parcelacji gruntu - dziś zwanego podziałem nieruchomości, otrzymają na własność już wydzielony kawałek ziemi właśnie z tej trzyhektarowej nieruchomości, o powierzchni 5319 m 2 , o szczegółowo opisanych granicach. W żadnym z wyżej wymienionych aktów notarialnych właściciele nie nabyli już wydzielonej działki ziemi. Nie można zatem przyjąć – według Sądu pierwszej instancji, twierdzeń wnioskodawcy, zawartych we wniosku, że jest jedynym właścicielem nieruchomości położonej w Ł. przy ul. (...) ,określonej jako działka nr (...) , skoro Spółka jest jedynie jej współwłaścicielem w udziale (...) częściach. Ujawnienie wnioskodawczyni jako jedynej właścicielki przedmiotowej nieruchomości stanowiłoby nieformalne zniesienie współwłasności, do dokonywania którego sąd wieczytsoksiegowy nie jest uprawniony. Jak podkreślił Sąd Rejonowy, w świetle obowiązujących przepisów można jedynie założyć księgę wieczystą dla całej nieruchomości i dokonać wpisu prawa własności wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, nie można natomiast założyć księgi wieczystej jedynie dla udziału w nieruchomości. Apelację od powyższego postanowienia wniosła wnioskodawczyni zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
- art.626 8 k.p.c. przez pominięcie faktu, iż pozostałe nieruchomości wchodzące w skład nieruchomości objętej zbiorem dokumentów nr (...) stanowiły odrębny przedmiot własności już przed umową sprzedaży zawartą przez Spółkę, co oznacza, że w tej dacie nie istniała już współwłasność nieruchomości,w której Spółka mogłaby nabyć udział, a jednocześnie istniała już wyodrębniona geodezyjnie działka nr (...) , opisywana w kolejnych aktach jej nabycia, w konsekwencji czego Spółka mogła nabyć wyłącznie własność tej działki, a nie udziału w nieruchomości, mimo takiego błędnego sformułowania w akcie notarialnym z dnia 2 kwietnia 1997 roku sporządzonym przez notariusza D. K. ,
- par. 24 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 roku w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy Sąd uznał, iż prawo własności Spółki do działki nr (...) nie zostało dostatecznie wykazane. W uzasadnieniu apelacji skarżąca podniosła przede wszystkim,iż Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił złożenia przez wnioskodawczynię mapy sytuacyjnej do celów prawnych, rozliczającej całość nieruchomości objętej zbiorem dokumentów nr (...) . W ocenie skarżącej wynikające z tej mapy okoliczności, tj.potwierdzenie założenia ksiąg wieczystych dla pozostałych działek składających się na przedmiotową nieruchomość jeszcze przed datą zawarcia umowy przez Spółkę, świadczy o nieistnieniu współwłasności, ponieważ w dacie zawarcia umowy nie istniał już przedmiot współwłasności.W ocenie skarżącej, istnienie innych ksiąg wieczystych oraz treść dołączonych do wniosku dokumentów wyraźnie wskazuje,iż przedmiotem czynności opisanej w umowie z dnia 2 kwietnia 1997 roku był określony jednoznacznie przedmiot : „grunt o obszarze 5319 m 2 ciągnący się od drogi zwanej K. do rowu i gruntu C. ,pomiędzy gruntami od strony wschodniej W. K. i od strony zachodniej E. P. ”.Okoliczności te prowadzą według apelującej do wniosku,iż umową z dnia 2 kwietnia 1997 roku sporządzoną przez notariusza K. Spółka nabyła własność działki nr (...) , a nie udział we współwłasności. Skarżąca zarzuciła także,iż w razie wątpliwości co do prawa własności wnioskodawczyni powinien zostać zastosowany par. 24 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 roku w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów ,ponieważ skarżąca nie jest w stanie przedstawić innych dokumentów potwierdzajacych jej prawo własności do działki nr (...) . W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku Spółki o założenie księgi wieczystej i wpis prawa własności,ewentualnie o przekazanie sprawy do poznownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Sąd Okręgowy zważył,co następuje: Apelacja jest bezzasadna i dlatego podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż Sąd Okręgowy podziela prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i przyjmuje je za własne z tym uzupełnieniem, iż Spółka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w 1998 roku zmieniła nazwę na (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla Miasta W. sygn.akt XVI Ns Rej.H-13297/98 k.95). Zgodnie z art.350 § 1 i 3 sąd może z urzędu sprostować w wyroku (odpowiednio w postanowieniu) niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki, przy czym sąd drugiej instancji może z urzędu sprostować orzeczenie sądu pierwszej instancji. Wobec tego, iż w zaskarżonym postanowieniu błędnie wpisana została nazwa wnioskodawczyni jako „ (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ”, choć z treści dokumentów wynika,iż wniosek został złożony przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością , na podstawie powołanego wyżej przepisu Sąd Okręgowy sprostował oczywistą omyłkę w nazwie skarżącej. Powołane w apelacji zarzuty nie są uzasadnione.Sąd pierwszej instancji dokonał bowiem prawidłowej interpretacji treści złożonych tytułów własności i zasadnie oddalił wniosek o założenie księgi wieczystej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami założenie księgi następuje na ogólnych zasadach postępowania wieczystoksięgowego, które należy stosować odpowiednio. W myśl art. 626 8 § 2 k.p.c. , rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku oraz dołączonych do wniosku dokumentów, a także treść księgi wieczystej. Wprawdzie w postępowaniu o założenie księgi wieczystej dopuszcza się niekiedy w orzecznictwie Sądu Najwyższego możliwość prowadzenia szerszego postępowania dowodowego,lecz nie ma podstaw do przyjęcia,że ograniczenia dowodowe występujące w postępowaniu wieczystoksięgowym nie mają zastosowania. Obowiązujące zasady i wymagania dotyczące wniosku o założenie księgi wieczystej precyzują przepisy wykonawcze. Z uwagi na to, iż księgi wieczyste są obecnie prowadzone wyłącznie w formie elektronicznej zastosowanie znajduje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym (Dz.U. z 2016 r.poz.312 ze zm.). W myśl § 105 powołanego rozporządzenia założenia księgi wieczystej dla nieruchomości dokonuje się na wniosek zawierający: 1) oznaczenie nieruchomości, miejsca jej położenia, obszaru oraz sposobu korzystania z nieruchomości; 2) wymienienie wszystkich uprawnionych, na których rzecz ma być wpisana własność, w sposób określony w § 33, oraz wskazanie ich adresów; 3) powołanie tytułu własności nieruchomości; 4) wyszczególnienie ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość lub ograniczeń w rozporządzaniu nieruchomością albo oświadczenie wnioskodawcy, że nie wie o istnieniu takich praw lub ograniczeń.Jeżeli dla nieruchomości był prowadzony zbiór dokumentów, we wniosku wskazuje się numer tego zbioru. Zgodnie § 106 powołanego rozporządzenia do wniosku, o którym mowa w § 105, dołącza się dokumenty stwierdzające nabycie własności nieruchomości określonej we wniosku oraz dokumenty stanowiące podstawę oznaczenia nieruchomości. Obowiązek dołączenia dokumentów stwierdzających nabycie własności nieruchomości nie dotyczy osób, których prawa zostały ujawnione w zbiorze dokumentów. Przepis § 110 wskazanego wyżej rozporządzenia, odpowiednik dawnego § 24 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 roku powołanego w apelacji, przewiduje możliwość zarządzenia przez sąd obwieszczenia publicznego, w przypadku gdy zakładana jest księga wieczysta, a prawo własności tego, kto ma być wpisany, nie zostało dostatecznie wykazane i określa, jakie elementy tego rodzaju obwieszczenie winno zawierać. Podkreślić jednak trzeba, iż Sąd może zarządzić dokonanie obwieszczenia wówczas, gdy prawo własności wnioskodawcy „nie zostało dostatecznie wykazane”, a nie w sytuacji, gdy nie zostały dołączone do wniosku żadne dokumenty wykazujące , iż prawo własności opisanej we wniosku nieruchomości istotnie wnioskodawcy przysługuje. Nie jest dopuszczalne zarządzenie obwieszczenia także wówczas, gdy prawo własności zostało wystarczająco udowodnione. W rozpoznawanej sprawie zarzut niezastosowania powołanego wyżej przepisu dotyczącego zarządzenia obwieszczenia nie może się ostać. Wnioskodawczyni wykazała bowiem swoje prawo własności do udziału wynoszącego (...) w prawie własności nieruchomości objętej wnioskiem, a jednocześnie nie przedstawiła żadnych dowodów nabycia własnościtej nieruchomości w pozostałej części bądź nabycia prawa własności konkretnej działki oznaczonej numerem (...) . Zarządzenie obwieszczenia – jak już wyżej wskazano, nie może zastąpić obowiązku złożenia tytułu własności i ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy przedstawiony przez wnioskodawcę tytuł budzi wątpliwości. Wbrew wywodom apelacji, złożenie mapy do celów prawnych obrazującej, jakie nieruchomości składają się obecnie na nieruchomość objętą zbiorem nr (...) , w żadnej mierze nie zastępuje obowiązku dołączenia tytułu własności wykazującego prawo wnioskodawczyni do całej działki nr (...) .Dokument geodezyjny nie jest bowiem tytułem własności i służy jedynie do opisu nieruchomości w dziale I księgi wieczystej. Całkowicie błędny jest przy tym przedstawiony w apelacji pogląd, iż założenie ksiąg wieczystych dla pozostałych nieruchomości składających się na nieruchomość objętą opisanym wyżej zbiorem dokumentów oznacza niejako „automatyczne” zniesienie współwłasności również co do działki nr (...) i wpływa na ocenę treści złożonych przez wnioskodawczynię tytułów własności. Przede wszystkim należy zauważyć, iż nabycie własności może wynikać z różnych tytułów, w tym również może mieć charakter nabycia pierwotnego np.w wyniku zasiedzenia, uwłaszczenia, decyzji administracyjnej itd. Należy jednak podkreślić, że nabycie fizycznie wydzielonej części nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli np. w drodze zasiedzenia czy uwłaszczenia, nie wywołuje skutków prawnych dla pozostałej części nieruchomości, która nadal jest przedmiotem współwłasności w takich samych udziałach.Innymi słowy – nawet jeśli wszyscy pozostali współwłaściciele uzyskali tytuły własności do fizycznie wydzielonych części dawnej osady rolnej numer tabeli 32, nie oznacza to jednoczesnego „ustania” współwłasności co do działki nr (...) . Sam fakt istnienia powołanych w apelacji ksiąg wieczystych nie ma zatem żadnego znaczenia dla oceny sytuacji prawnej wnioskodawczyni, nie oznacza bowiem w żadnym razie, iż „przedmiot współwłasności nie istnieje”, a jedynie, iż ogranicza się do obecnej działki nr (...) , co do której brak dowodu pozwalającego na ustalenie, iż współwłasność tej konkretnej nieruchomości również została formalnie zniesiona. Należy przy tym podkreślić,iż skarżąca powołując się na założenie innych ksiąg wieczystych i ich treść, nie wskazuje jednocześnie, aby w aktach którejkolwiek z tych ksiąg istniał dokument pozwalający na uznanie, iż nastąpiło formalne zniesienie współwłasności nieruchomości,której częścią była obecna działka nr (...) . W tej sytuacji Sąd Rejonowy prawidłowo dokonał oceny prawnej żądania wnioskodawczyni na podstawie dokumentów zawartych w zbiorze Zd 5367 oraz dołączonych do wnioskustosownie do art.626 8 k.p.c. . Z treści tych dokumentów w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynika, iż przedmiotem kolejnych transakcji był jedynie udział we współwłasności większej osady rolnej numer tabeli 32 przestrzeni 6 mórg 241,25 prętów 2 ., a nie wyodrębniona prawnie działka geodezyjna,obecnie oznaczona numerem 14/1.Strony ustalały przy tym jednocześnie sposób korzystania z konkretnej działki, przenosiły na kolejnych nabywców jej posiadanie i zbywały roszczenie o wyodrębnienie użytkowanej działki w określonych granicach. Umowa sprzedaży z dnia 2 kwietnia 1997 roku rep. A nr 997/1997, sporządzona przez notariusza D. K. , z której wynika, iż Spółka (...) spółka z o.o. w W. nabyła od T. S. i I. S. udział wynoszący (...) części w nieruchomości położonej w Ł. , przy ulicy (...) , o pow. 38095 m 2, dla której prowadzony jest zbiór dokumentów Zd. nr (...) , została sporządzona prawidłowo, nie został bowiem przedstawiony notariuszowi żaden dokument wskazujący, iż poprzednikom prawnym skarżącej przysługuje prawo własności konkretnej działki, a nie udział we współwłasności większej nieruchomości. Nawet gdyby jednak współwłasność tej nieruchomości istotnie została zniesiona w sposób formalny wcześniej, co nie zostało przez wnioskodawczynię wykazane, to sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym nie mógłby dowolnie przyjąć niezgodnie z rzeczywistą treścią umowy z dnia 2 kwietnia 1997 roku, iż przedmiotem tej czynności było zbycie działki nr (...) , a nie udziału we współwłasności. Słusznie także wskazał Sąd Rejonowy,iż założenie księgi wieczystej musi się wiązać z ujawnieniem wszystkich współwłaścicieli,którym w danym momencie przysługuje prawo własności.Nie jest bowiem możliwe ujawnienie udziałów tylko niektórych współwłaścicieli (por.postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2014 roku sygn.akt VCSK 573/13). W tej sytuacji,wobec bezzasadności podniesionych w apelacji zarzutów,na podstawie art.385 w zw. z art.13§ 2 k.p.c. Sąd Okręgowy oddalił apelację.