Sygn. akt VII GC 72/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 maja 2016 roku Sąd Okręgowy VII Wydział Gospodarczy w B. w składzie: Przewodniczący: SSR del. Beata Gnatowska Protokolant: Marta Kapelko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016 roku w B. sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa Produkcji Handlu i (...) , (...) spółki jawnej w K. przeciwko Skarbowi Państwa – Nadleśnictwu O. w O. o zapłatę
- Zasądza od pozwanego Skarbu Państwa – Nadleśnictwa O. w O. na rzecz powoda Przedsiębiorstwa Produkcji Handlu i (...) , (...) spółki jawnej w K. kwotę 258.917,34 zł (dwieście pięćdziesiąt osiem tysięcy dziewięćset siedemnaście złotych trzydzieści cztery grosze) z ustawowymi odsetkami od dnia 16 marca 2013 r. do dnia 31.12.2015 r., zaś od dnia 01.01.2016 r. do dnia zapłaty z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
- Zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 22.403,71 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 7.217,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
- Nieuiszczone koszty sądowe przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. Sygn. akt VII GC 72/15 UZASADNIENIE Powód – Przedsiębiorstwo Produkcji Handlu i (...) , (...) spółka jawna w K. – wniósł o zasądzenie od pozwanego – Skarbu Państwa – Nadleśnictwa O. w O. – kwoty 258.917,34 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16 marca (...) . do dnia zapłaty. Podniósł, iż przedmiot roszczenia stanowi wartość należnego mu wynagrodzenia, potrąconego przez pozwanego w związku z naliczeniem kary umownej z tytułu zwłoki w wykonaniu przedmiotu umowy. Pozwany, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniósł o oddalenie powództwa w całości, podtrzymując stanowisko o zasadności naliczenia przedmiotowej kary umownej z tytułu zwłoki w wykonaniu przedmiotu umowy. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Strony postępowania na podstawie § 2 umowy o roboty budowlane z dnia 10 lipca 2012 roku o nr NA - 2710 - 3/ 12 (k.19-26) ustaliły, że powód wykona remont drogi leśnej gospodarczej w Leśnictwie K. (długość odcinka robót 1,7 km), remont drogi leśnej gospodarczej w Leśnictwie C. (długość odcinka robót 1.820 km), przebudowę leśnej drogi pożarowej w Leśnictwie K. (długość odcinka robót 0.950 km), przebudowę leśnej drogi pożarowej w Leśnictwie Ł. (długość odcinka robót 1,150 km) oraz przebudowę leśnej drogi pożarowej w Leśnictwie Ł. (długość odcinka robót 1,120 km). Strony w ww. umowie ustaliły, że wykonanie remontu dróg leśnych gospodarczych i przebudowy leśnych dróg pożarowych nastąpi w terminie od dnia 13 lipca 2012 r. (§ 3 ust. 2 umowy) do dnia 14 października 2012 r. (§ 3 ust. 3 umowy). Tak też stanowiła Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia określając w Rozdziale 4 (k.264-280), że wymagany termin realizacji całego zamówienia to 14 października 2012 r. (vide: SIWZ). Strony szczegółowo ustaliły w przywołanej umowie, że zakończenie wykonania prac w Leśnictwie C. i Leśnictwie Ł. nastąpi najpóźniej do dnia 31 sierpnia 2012 r., a zakończenie prac w Leśnictwie K. nastąpi najpóźniej do dnia 14 października 2012 r. (§ 3 ust. 3 umowy). Wynagrodzenie za przedmiot umowy ustalone zostało jako wynagrodzenie ryczałtowe na kwotę 1.408.812,95 zł brutto (§ 4 ust. 1 umowy). W § 10 powołanej umowy strony przewidziały m. in. możliwość naliczenia przez zamawiającego kary umownej za każdy dzień zwłoki w oddaniu przedmiotu umowy w wysokości 1% wynagrodzenia brutto, określonego w § 4 umowy. W dniu 5 września 2012 r. strony zawarły umowę o roboty budowlane dodatkowe nr NA - 2715 - 1/ 12, która dotyczyła odcinka drogi leśnej gospodarczej w Leśnictwie C. (k.27-32). Konieczność wykonania robót dodatkowych na drodze leśnej w Leśnictwie C. określona w § 2 pkt 3.2 została stwierdzona protokołem konieczności z dnia 6 sierpnia 2012 r. W § 3 umowy o roboty budowlane dodatkowe strony ustaliły, że termin wykonania umowy i zgłoszenie przez powoda gotowości do odbioru końcowego nastąpi najpóźniej do dnia 30 września 2012 r. W umowie tej powielony został zapis o karach umownych z tytułu zwłoki w wykonaniu przedmiotu umowy (k.30). Pismem z dnia 31 sierpnia 2012 r. powód wystąpił do pozwanego z prośbą o wydłużenie okresu zakończenia prac do dnia 30 września 2012 r. (k.38), na co inwestor wyraził zgodę (k.39). Następnie pismem z dnia 10 października 2012 r. wykonawca ponownie zwrócił się z prośbą do zamawiającego o wydłużenie okresu zakończenia prac do dnia 15.11.2012 r. (k.41), zaś pismem z dnia 15.11.2012 r. wystąpił o wydłużenie terminu realizacji umowy do dnia 07.12.2012 r. (k.43), na co również uzyskał zgodę pozwanego (k.44). Pismem z dnia 31.12.2012 r. Nadleśnictwo O. wystosowało do Przedsiębiorstwa Produkcji Handlu i (...) , (...) spółki jawnej w K. pismo, w którym zakreśliło ostateczny dodatkowy termin wykonania umowy do dnia 15.01.2013 r., wskazując, że w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu zamawiający będzie uprawniony do odstąpienia od umowy z winy wykonawcy oraz obciążony zostanie karami umownymi za zwłokę w oddaniu przedmiotu umowy (k.54). W dniu 11 stycznia 2013 r. doszło do odbioru końcowego całego zadania inwestycyjnego, na okoliczność czego spisany został protokół (k.33-36). W związku ze zwłoką w oddaniu przedmiotu umowy pozwany naliczył powodowi karę umowną w wysokości 258.917,34 zł, na okoliczność czego wystawił notę księgową nr (...) w dniu 26 lutego 2013 r. (k.37). W dniu 1 marca 2013 r. wykonawca wystawił fakturę VAT nr (...) na kwotę 784.598,39 zł z tytułu pozostałego do zapłaty wynagrodzenia za wykonanie przedmiotu umowy, którą zamawiający podpisał (k.45). Pismem datowanym na dzień 24 kwietnia 2015 r. pozwany złożył powodowi oświadczenie o potrąceniu wzajemnych wierzytelności, potrącając swoją wierzytelność z tytułu naliczonych notą księgową nr (...) z dnia 26 lutego 2013 r. kar umownych z wierzytelnością powoda wynikającą z faktury VAT nr (...) na kwotę 784.598,39 zł, obejmującą pozostałe do zapłaty wynagrodzenie za wykonanie przedmiotu umowy (k.323, dowód nadania k.324). W tym stanie rzeczy powód wystąpił na drogę sądową. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Na wstępie należy nadmienić, iż strony procesu łączyły dwie umowy o roboty budowlane (z 10.07.2012 r. ora z 05.09.2012 r.), o których mowa w art. 647 i nast. k.c. Umowa o roboty budowlane dotyczy bowiem większych przedsięwzięć, o zindywidualizowanych właściwościach fizycznych i użytkowych, którym co do zasady towarzyszy projektowanie (orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 24 września 2014 r., I ACa 362/14). Zapisy § 1 i 2 każdej z nich nie pozostawiają wątpliwości co do charakteru stosunku kontraktowego. W niniejszym postępowaniu powód dochodził wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych w łącznej kwocie 258.917,34 zł, odpowiadającej wysokości naliczonej przez pozwanego kary umownej. Tak obliczonej sumy wynagrodzenia pozwany nie kwestionował, wręcz potwierdził jej wysokość w oświadczeniu o potrąceniu wzajemnych wierzytelności z dnia 24 kwietnia 2015 r. (k.323). Stanowisko to podtrzymał w procesie, gdzie podniósł zarzut nieistnienia wierzytelności dochodzonej pozwem z uwagi na zaspokojenie w drodze potrącenia. Zasadniczego więc znaczenia w sprawie nabrało ustalenie, czy po stronie pozwanego istnieje wierzytelność, która mogła być przedstawiona do potrącenia ( art. 498 § 1 k.c. ) i która doprowadziła do skutku opisanego w art. 498 § 2 k.p.c. Zgodnie z powołanymi zapisami umów, wynikającymi z ich § 10 ust. 1 oraz § 9 ust. 1 zamawiający (pozwany) uprawniony był do naliczenia wykonawcy (powodowi) kar umownych za każdy dzień zwłoki w oddaniu przedmiotu umowy, w wysokości 1% wynagrodzenia brutto za każdy dzień zwłoki, określonego w § 4 umowy. Istota sporu sprowadzała się zatem do kwestii czy to opóźnienie wynika z przyczyn, za które dłużnik (powód) ponosi odpowiedzialność. Innymi słowy czy w tym okresie znajdował się on w stanie kwalifikowanego opóźnienia, czyli zwłoki, skoro karę umowną zastrzeżono tylko na wypadek zwłoki w wykonaniu umowy. Udowodnienie, że 33-dniowe opóźnienie nastąpiło z przyczyn, za które wykonawca nie ponosi odpowiedzialności w całości jego obciążało ( art. 6 k.c. ). Przyjmuje się bowiem, że zakres odpowiedzialności z tytułu kary umownej pokrywa się z zakresem ogólnej odpowiedzialności kontraktowej dłużnika z art. 471 k.c. , skoro od przewidzianego w tym przepisie odszkodowania kara umowna różni się tym, że przysługuje - jak wynika z art. 484 § 1 k.c. - bez względu na wysokość szkody. Z przepisu zaś art. 476 k.c. przewidującego domniemanie prawne zwłoki, jako kwalifikowanego opóźnienia powstałego z przyczyn obciążających dłużnika wynika, że dla uwolnienia się od obowiązku zapłaty kary umownej powód miał wykazać, że jego opóźnienie w wykonaniu i oddaniu przedmiotowych robót budowlanych nie było następstwem niezachowania przez niego należytej staranności. Celem ustalenia powyższych okoliczności Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe, w wyniku którego uznał za zasadne stanowisko prezentowane przez stronę powodową. Do takiej konstatacji skłoniły Sąd zwłaszcza zeznania przesłuchanych w sprawie świadków: B. N. , i Z. G.
(1), dokument urzędowy w postaci Dziennika budowy i zawarte w nim zapisy (k.71-92), dane z (...) (k.93-98), wyniki badań gruntowych wykonane przez laboratorium powoda (k.107-125), a ponadto opinia wydana w sprawie przez biegłego sądowego, a także zeznania strony powodowej. Podkreślić należy, że B. N. , który pełnił funkcję kierownika robót wskazał, że na budowie stwierdzono, że cały projekt jest zły. W L. była woda i bagno, taki był charakter terenu. Sypane w związku z tym były duże ilości kamienia, co wpłynęło na zużycie dodatkowego materiału, pracę ludzi i czas . Trzeba było kopać rowy odwadniające na czas budowy. Była wymian gruntu, wywożono glinę i sypano piasek, którego w projekcie było 20 cm, a dołożone zostało 40 cm. Zdaniem świadka o 3 miesiące należałoby wydłużyć czas realizacji umowy, aby to wszystko wykonać. Leśniczy widział jak maszyny topią się. Wskazał też, że w C. sami karczowali drzewa, których było wielokrotnie więcej. W dzienniku budowy zostało wszystko opisane, których to wpisów inspektorzy nadzoru nie kwestionowali. Odnośnie zaplecza sprzętowego i ludzkiego wskazał, że pracowały 3 koparki i 1 betoniarka, było siedmiu ludzi plus operatorzy na sprzęcie, od początku budowy była też równiarka. Inspektorzy Nadzoru zaś nie wskazywali, by wzmocnić siły przerobowe bo są opóźnienia (znacznik czasowy z rozprawy z dnia 15 czerwca 2015 r. od 00:11:45 do 00:34:00). Stan podłoża zastany przez wykonawcę na terenie inwestycji potwierdziła świadek Z. G.
(1), która jako kierownik laboratorium powoda sprawdzała ten grunt. Wyniki badań (k.107-125) przekazał kierownikowi budowy. Oprócz tego, że występowały tam piaski ilaste, gliniaste, przewilgocony grunt, występował też wysoki poziom wód gruntowych (znacznik czasowy z rozprawy z dnia 15 czerwca 2015 r. od 00:35:31 do 00:49:00). Powołany w sprawie biegły, w odpowiedzi na pytania postawione przez Sąd wskazał, że przyczyną niewykonania robót w terminie umownym w jego ocenie było:
- Wady dokumentacji projektowej polegające na nieopracowaniu dokumentacji z zakresu badań podłoża gruntowego, przyjęcie przez projektanta niewłaściwej kategorii podłoża gruntowego G1, a nie G3 lub G4 na pewnych odcinkach około 1200 mb drogi W Leśnictwie C. , co spowodowało konieczność podniesienia niwelety drogi na odcinku 1200 mb o powierzchni 1200 m x 4,2 m= (...) , 5040 m2 × 0,2 m = (...) tj. wbudowanie dodatkowo 2005,92 ton gruzobetonu k. 259, na co potrzeba było (...) ,28 r-g. Ponieważ nie było zaklinowania klińcem i miałem kamiennym, w ocenie biegłego, nakłady R należałoby zmniejszyć o 20% tj. (...) ,28 r-g × 0,8 = (...) ~g. Zakładając optymalny skład brygady roboczej 3 osoby po 8 godzin pracy na dzień, ilość dni wykonania wyniosłaby (...) : (8 x 3) = 47 dni, a przy dwóch brygadach około 23 dni - ale zależy to także od dostawy materiałów i warunków pogodowych. Zaznaczył, że wykonawca skład i ilość brygad i sprzętu ustala dla zakresu robót określonych w przedmiarze robót, a gdy wystąpią roboty dodatkowe w tak dużej ilości jak tutaj, zakłóca to wykonawcy rytm pracy, bo ma nie tylko tą budowę ale zapewne kilka innych i musi poprzestawiać stan zatrudnienia ludzi i sprzętu. Notatka służbowa o robotach dodatkowych została spisana dnia 2012.08.06 k. 262, kosztorys został zatwierdzony dnia 2012.08.28 k. 258, a umowa nr (...) zawarta dnia 2012.09.05 k. 27, zatem czas, gdy wykonawca nie mógł robić tych robót to 30 dni . Czas na wykonanie robót dodatkowych obliczony powyżej 47 dni zatem całość opóźnienia z tego tytułu wynosi 30 + 47 = 77 dni roboczych . W zawartej umowie nr (...) z dnia 2012.07.10 k. 20 i 21 w zapisie §2 pkt. 3.2 i §3 pkt. 3 jest, że droga w Leśnictwie C. od km O+O0O do km 1+82O miała być wykonana do 2012.08.31, zatem gdy podpisano umowę na wykonanie robót dodatkowych dopiero 2012.09.05, które mogły być wykonane przy sprzyjających warunkach pogodowych do 2012.10.22 i dopiero warstwy konstrukcyjne nawierzchni i- co stanowi okres opóźnienia +30 dni od ujawnienia wody w dokumentacji dnia 2012.08.06 - do dnia 2012.09.05 - zatem całość tych prac mogła być wykonana do 2012.11.
- Opisane przyczyny opóźnienia były spowodowane przez zamawiającego, a nie przez wykonawcę tj. powoda . Bez zawarcia umowy o roboty dodatkowe wykonawca nie mógł ich wykonywać. Powód załączył 3 notatki służbowe, z których wynika, że było dodatkowo do wycięcia 172 szt. drzew oraz występowanie gruntów w postaci błota i mazi. Notatki te, jak wynika z ich treści, zostały przekazane do Leśnictwa C. .
- Niekorzystne warunki atmosferyczne. W (...) nie ma podanych warunków pogodowych w jakich można i należy wykonywać roboty, ale należy oceniać to ogólnie, aby nie było dużych opadów deszczu i śniegu oraz ujemnych temperatur. Biegły opisał w pkt. 1, że roboty dodatkowe mogły zostać wykonane do 2012.10.22, co potwierdza wpis inspektora nadzoru inwestorskiego w dzienniku budowy (k. 79) z dnia 2012.10.
- Dostrzegł pewną niezgodność w długości, do rozliczeń przyjęto 1200 mb szerokości 4,20 m, a wg wpisu kierownika budowy z dnia 2012.10.24 długość jest 1220 mb, a szerokość 5,00 mb. Inspektor nadzoru inwestorskiego potwierdził większą długość od km O+5OO do km 1+72O tj. 1220 mb, ale nie potwierdził większej szerokości tj. 5,00 m - zatem w ocenie biegłego wykonawca wykonał więcej 20 x 4,2 x 0,2 = 16,8 m3, za co należała mu się zapłata 16,8 x 138,33 = 2.323 zł brutto. Inspektor nadzoru inwestorskiego wpisami w dzienniku budowy kilkukrotnie stwierdzał, że roboty należy wykonywać, gdy nie ma opadów deszczu oraz przy dodatnich temperaturach, co w ocenie biegłego jest zasadne. Na podstawie badań (...) o/ K. k. 94, w ocenie biegłego, w miesiącu listopadzie nie można było wykonywać robót ze względu na temperaturę W dniach 1,13, 14, 15, 16, 17, 18, 25, 26, 27 = 10 dni, a ze względu na opady W dniach 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 20, 24, 28 i 29 = 13 dni, łącznie 10 + 13 = 23 dni, nie odliczając niedziel i świąt. W grudniu 2012 r. k. 96 ze względu na temperaturę, opady deszczu i śniegu, nie należało w ogóle wykonywać robót , a jak były wykonywane to na ryzyko wykonawcy, o czym świadczą wpisy inspektora nadzoru inwestorskiego w dzienniku budowy oraz wpisy końcowe z dnia 2013.01.
- Z przyczyn jw. także nie należało wykonywać robót w miesiącu styczniu 2013 r. k.
- Trudności zagęszczania oraz nadmierną wilgotność potwierdzają także wyniki badań dokonane przez pozwanego, zgodnie z którymi część badań wykazuje, że nie można było spełnić wymogów (...) oraz norm k. 107 do
- Czy w miesiącu październiku można było od 23 do 31 wykonywać roboty – biegły nie mógł ocenić, bo nie miał danych z tego okresu.
- Następnym powodem opóźnienia robót była konieczność wycięcia dodatkowych 172 drzew, ale ile potrzeba na to czasu – biegły nie był w stanie dokładnie ocenić, bo nie miał danych dotyczących średnicy drzew oraz czy była wycinka czy karczowanie. Zastrzeżenia do opinii biegłego złożyła strona pozwana (k.531-533), do których biegły odniósł się zarówno na piśmie (k.550 – 555), jak też na terminie rozprawy w dniu 2 marca 2016 r. (zapis protokołu rozprawy znacznik czasowy od 00:03:49 do 00:37:06), których wnioski strona pozwana również zakwestionowała domagając się dodatkowo przesłuchania świadka M. R. oraz dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego (k.609-613). Wnioski te zostały przez Sąd oddalone jako zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy i zmierzające jedynie do jej nieuzasadnionego przedłużenia. Nie miała, w ocenie Sądu orzekającego, przy tym znaczenia okoliczność, że biegły wskazał na konieczność uzyskania pozwoleń na budowę w związku z ich budową na podstawie niniejszych umów, a w istocie chodziło o przebudowę dróg istniejących. Jest to okoliczność drugorzędna, nie wpływająca na rozstrzygnięcie w sprawie, tj. zasadność naliczenia kar umownych. Mając bowiem na względzie przepis art. 233 § 1 k.p.c. , brak było podstaw by przyjąć, że wnioski przedstawione przez biegłego w opinii obarczone były błędami lub nieścisłościami niepozwalającymi na oparcie się o te opinie w rozstrzygnięciu sprawy. Sąd kierując się poziomem wiedzy biegłego sporządzającego opinię, podstawami teoretycznymi opinii, sposobem motywowania i stopniem stanowczości wyrażonych w nich wniosków, doszedł do przekonania o konieczności uznania ich za wiarygodny dowód w sprawie, przesądzający o ustaleniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7.11.2000 r. w sprawie I CKN 1170/98, publ. OSNC z 2001 r., z. 4, poz. 64). Należy przy tym zwrócić uwagę, że Inspektor nadzoru inwestorskiego wpisami w dzienniku budowy z dnia 2013.01.08, dotyczącymi dróg w Leśnictwie C. (k. 226, 227) i Leśnictwie K. (k. 241) stwierdził, że drogi zostały wykonane i ich użytkowanie nie stwarza zagrożenia i mogą zostać odebrane protokołem odbioru końcowego robót budowlano-drogowych. Odbiór ten został dokonany w dniu 2013.01.11 (k. 315). W protokole tym zostało zapisane, że opóźnienie z przyczyn zależnych od wykonawcy wynosi 33 dni. Dalej z kolei widnieje zapis, w którym zamawiający stwierdza „że brak podstaw do uznania, że wykonawca ponosi odpowiedzialność za … dni opóźnienia w oddaniu przedmiotu umowy i nie obciąża wykonawcy karami umownymi za ten okres”. Słusznie zwrócić na to uwagę biegły wskazując, iż te zapisy wzajemnie się wykluczają i zamawiający raz postanawia, że nie nalicza kar, a następnie je nalicza. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym oświadczenie pozwanego, zawarte w piśmie z dnia 31.12.2012 r., w którym Nadleśnictwo O. zakreśliło ostateczny dodatkowy termin wykonania umowy do dnia 15.01.2013 r. , wskazując, że w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu zamawiający będzie uprawniony do odstąpienia od umowy z winy wykonawcy oraz wykonawca obciążony zostanie karami umownymi za zwłokę w oddaniu przedmiotu umowy (k.54). Sam pozwany więc wyraził zgodę na przedłużenie terminu wykonania umowy do dnia 15 stycznia 2013 r., informując wykonawcę, że w przypadku wykonania umowy do tego czasu nie będzie mu naliczał kar umownych. Protokół odbioru końcowego podpisany został zaś 11 stycznia 2013 r. (k.33-36). Pozwany nie był zatem uprawniony do naliczenia przedmiotowej kary umownej. Odnosząc się jedynie krótko do zarzutu zbyt późnego rozpoczęcia prac przez wykonawcę, wskazać wypada, że z zapisów dokonanych zaś w dzienniku budowy wynika, że roboty były wykonywane już od miesiąca lipca 2012 r. Powyższe okoliczności potwierdził też w swoich zeznaniach wspólnik powoda Z. P. (znacznik czasowy rozprawy z dnia 11 maja 2016 r. od 00:13:31 do 00:33:12). Przytoczony powyżej materiał dowodowy daje jednoznaczną podstawę do uznania braku istnienia po stronie pozwanej wierzytelności, co do której pismem z dnia 24 kwietnia 2015 r. pozwany złożył powodowi oświadczenie o potrąceniu wzajemnych wierzytelności, potrącając swoją wierzytelność z tytułu naliczonych notą księgową nr (...) z dnia 26 lutego 2013 r. kar umownych z wierzytelnością powoda wynikającą z faktury VAT nr (...) na kwotę 784.598,39 zł, obejmującej pozostałe do zapłaty wynagrodzenie za wykonanie przedmiotu umowy (k.323). Z tego względu nie mogło dojść do skutecznego potrącenia wzajemnych wierzytelności. Nie bronią się więc w powyższych okolicznościach zeznania świadków zawnioskowanych przez stronę pozwaną ( A. N. , zapis z dnia 15 czerwca 2015 r. od 00:55:03 do 01:25:00, E. T. zapis z dnia 15 czerwca 2015 r. od 01:26:39 do 01:41:00, A. Z. zapis z dnia 15 czerwca 2015 r. od 01:43:58 do 01:54:13, R. G. zapis z dnia 15 czerwca 2015 r. od 01:57:26 do 02:17:00 oraz A. H. zapis z dnia 4 września 2015 r., k.447,449) jak i samej strony pozwanej (zeznania Z. G.
(2)z dnia 11 maja 2016 r. zapis od 00:34:50 do 00:50:00). Pozostają one w rozbieżności z powołanym już materiałem dowodowym i wskazują głównie okoliczności sprzyjające stanowisku strony pozwanej stąd nie były wiarygodne. Choć świadek A. N. w swoich depozycjach wskazał na wydłużenie terminu z uwagi na okres lęgowy ptaków, jak też konieczność podniesienia podbudowy na drodze w Leśnictwie C. . Z kolei świadek E. T. zauważyła, że w lipcu były potężne opady i wykonawca uzyskał przedłużenie terminu wykonania prac. W tym stanie rzeczy powództwo podlegało uwzględnieniu w całości na podstawie art. 647 k.c. oraz wobec skutecznej ekskulpacji powoda z tytułu odpowiedzialności za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy. O odsetkach dotyczących okresu od wymagalności poszczególnych sum do dnia 31 grudnia 2015 r. orzeczono w oparciu o treść art. 481 k.c. W związku z nowelizacją od dnia 1 stycznia 2016 r. przepisów k.c. w zakresie odsetek i w związku z tym obowiązywaniem obecnie dwóch regulacji – art. 481 k.c. oraz art. 359 k.c. – różniących się stopą procentową, od dnia 1 stycznia 2016 r. zasądzeniu podlegały odsetki ustawowe za opóźnienie. Data wymagalności wynika z przedmiotowej faktury (k.45). O kosztach postępowania w sprawie orzeczono na mocy art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 ust. 1 i 2 oraz § 6 pkt. 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.461 j.t.). Na koszty te złożyły się opłata od pozwu w wysokości 12.946,00 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł), koszty zastępstwa procesowego w wysokości 7.200,00 zł, jak też suma 2.240,71 zł poniesiona przez powoda na wydatki w sprawie związane z przyznaniem biegłemu wynagrodzenia. Nieuiszczone koszty sądowe w kwocie 1.485,43 zł przejęte zostały na rachunek Skarbu Państwa bowiem zostały one tymczasowo pokryte z budżetu właśnie Skarbu Państwa, którego statio fisci występuje po stronie pozwanej. Bezcelowe jest zatem przenoszenie tej sumy w ramach wydatków budżetowych tego samego podmiotu.