Sad powszechny, IV Ka 295/16

Sygn. akt IV Ka 295/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lipca 2016 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący: SSO Agnieszka Połyniak (spr.) Sędziowie: SSO Adam Pietrzak SSO Sylwana Wirth Protokolant: Marta Synowiec przy udziale Władysławy Kunickiej – Żurek Prokuratora Prokuratury Okręgowej, po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016 r. sprawy W. W. syna L. i C. z domu B. urodzonego (...) w W. oskarżonego z art. 300 § 1 i 3 kk i art. 308 kk i art. 302 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk , art. 586 ksh , i W. Z. syna K. i A. z domu B. urodzonego (...) w B. oskarżonego z art. 300 § 1 i § 3 kk w związku z art. 308 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonych od wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 26 stycznia 2016 r. sygnatura akt III K 725/13 I. zmienia zaskarżony wyrok w stosunku do W. W. i W. Z. , a na podstawie art. 435 kpk także wobec P. C. w ten sposób, że: 1) W. W. uniewinnia od popełnienia przypisanego mu czynu, a to występku z art. 300 § 1 i 3 kk i art. 308 kk 2) W. Z. uniewinnia od popełnienia zarzuconego mu przestępstwa z art. 300 § 1 i 3 kk i art. 308 kk 3) P. C. uniewinnia od popełnienia zarzuconego mu czynu z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 300 § 1 i 3 kk , II. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. Sygnatura akt IV Ka 295/16 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2016r. Sąd Rejonowy w Wałbrzychu, w sprawie o sygn. akt III K 725/13, uznał W. W. winnym tego, że że 15 lipca 2004 roku w W. , woj. (...) , będąc prezesem zarządu (...) spółka z o.o. uprawnionym z tytułu funkcji do prowadzenia spraw spółki i zajmowania się jej sprawami majątkowymi, posiadając 50 procent udziałów tejże spółki w sytuacji grożącej niewypłacalnością, przy jednoczesnym zaspokojeniu wierzytelności M. W. i M. Z. poprzez przeniesienie na wymienione na podstawie umów cesji wierzytelności przysługujących od kontrahentów spółce (...) w kwotach 383 243,19 zł oraz 119 271,18 zł, a następnie działając wspólnie i w porozumieniu z W. Z. poprzez zbycie w drodze sprzedaży udziałów spółki i całego majątku spółki (...) na rzecz innej osoby udaremnił zaspokojenie wierzycieli spółki (...) , a to Urzędu Skarbowego w W. w kwocie 137 372 zł, (...) sp. z o.o. z/s w W. w kwocie 15 766,53 zł, (...) S.C. w C. w kwocie 7.610,88 zł, (...) SJ z/s w W. w kwocie 943,62 zł, (...) z/s w G. w kwocie 5900,73 zł, (...) z/s w Z. w kwocie 5141,91 zł, Przedsiębiorstwa Handlowego (...) z/s w S. w kwocie 16 445,18 zł, Przedsiębiorstwa Handlowego (...) z/s w S. w kwocie 10 448,99 zł, PPHU (...) z/s w Ł. w kwocie 7 339,67 zł, (...) z/s w O. w kwocie 16 724,36 zł, (...) z/s w C. w kwocie 561,20 zł, (...) sp. z o.o. z/s w K. w kwocie 6171,30 zł, PPHU (...) z/s w G. w kwocie 17 320,51, (...) sp. z o.o. w B. w kwocie 778,12 zł, Zakładu Produkcyjnego (...) z/s w C. w kwocie 4 573,27 zł, (...) w W. w kwocie 95 975 zł, (...) spółka z o.o. w K. w kwocie 55 370,65zł, tj. występku z art. 300 § 1 i 3 kk i art. 308 kk i za czyn ten na podstawie art. 300 § 3 kk wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności. Nadto na podstawie art. 17 §1 pkt 6 k.p.k. umorzył postępowanie karne przeciwko temu oskarżonemu o czyn z art. 586 ksh polegający na tym, że w okresie od 31 grudnia 2003 r. do 15 lipca 2004 r. w W. , woj. (...) , będąc prezesem zarządu spółki z o.o. (...) w sytuacji grożącej niewypłacalnością w momencie gdy aktywa spółki nie wystarczyły na pokrycie zobowiązań nie zgłosił wniosku o upadłość pomimo okoliczności uzasadniających upadłość spółki, Tym samym wyrokiem uznał Sąd oskarżonego W. Z. za winnego tego, że w dniu 15 lipca 2004 roku w W. , woj. (...) , działając wspólnie i w porozumieniu z W. W. zajmując się faktycznie sprawami majątkowymi spółki (...) poprzez zbycie w drodze sprzedaży udziałów spółki i całego majątku spółki (...) na rzecz innej osoby udaremnił zaspokojenie wierzycieli spółki (...) , a to Urzędu Skarbowego w W. w kwocie 137 372 zł, (...) sp. z o.o. z/s w W. w kwocie 15 766,53 zł, (...) S.C. w C. w kwocie 7.610,88 zł, (...) SJ z/s w W. w kwocie 943,62 zł, (...) z/s w G. w kwocie 5900,73 zł, (...) z/s w Z. w kwocie 5141,91 zł, Przedsiębiorstwa Handlowego (...) z/s w S. w kwocie 16 445,18 zł, Przedsiębiorstwa Handlowego (...) z/s w S. w kwocie 10 448,99 zł, PPHU (...) z/s w Ł. w kwocie 7 339,67 zł, (...) z/s w O. w kwocie 16 724,36 zł, (...) z/s w C. w kwocie 561,20 zł, (...) sp. z o.o. z/s w K. w kwocie 6171,30 zł, PPHU (...) z/s w G. w kwocie 17 320,51, (...) sp. z o.o. w B. w kwocie 778,12 zł, Zakładu Produkcyjnego (...) z/s w C. w kwocie 4 573,27 zł, (...) w W. w kwocie 95 975 zł, (...) spółka z o.o. w K. w kwocie 55 370,65zł, tj. występku z art. 300 § 1 i 3 kk i art. 308 kk i za czyn ten na podstawie art. 300 § 3 kk wymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności. Uznał także tenże Sąd oskarżonego P. C. za winnego tego, że w dniu 15 lipca 2004 roku w W. , woj. (...) , udzielił pomocy W. W. oraz W. Z. w udaremnieniu roszczeń wierzycieli spółki z o.o. (...) , tj. Urzędu Skarbowego w W. w kwocie 137 372 zł, (...) sp. z o.o. z/s w W. w kwocie 15 766,53 zł, (...) S.C. w C. w kwocie 7.610,88 zł, (...) SJ z/s w W. w kwocie 943,62 zł, (...) z/s w G. w kwocie 5900,73 zł, (...) z/s w Z. w kwocie 5141,91 zł, Przedsiębiorstwa Handlowego (...) z/s w S. w kwocie 16 445,18 zł, Przedsiębiorstwa Handlowego (...) z/s w S. w kwocie 10 448,99 zł, PPHU (...) z/s w Ł. w kwocie 7 339,67 zł, (...) z/s w O. w kwocie 16 724,36 zł, (...) z/s w C. w kwocie 561,20 zł, (...) sp. z o.o. z/s w K. w kwocie 6171,30 zł, PPHU (...) z/s w G. w kwocie 17 320,51, (...) sp. z o.o. w B. w kwocie 778,12 zł, Zakładu Produkcyjnego (...) z/s w C. w kwocie 4 573,27 zł, (...) w W. w kwocie 95 975 zł, (...) spółka z o.o. w K. w kwocie 55 370,65zł, w ten sposób, że nabył udziały spółki i przejął jej majątek, nie mając zamiaru kontynuowania działalności spółki w sytuacji grożącej niewypłacalnością, czym działał na szkodę wierzycieli, tj. występku z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 300 § 1 i 3 kk i za czyn ten na podstawie art. 19 § 1 kk w zw. z art. 300 § 3 kk wymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, Na podstawie art. 69§1 i 2 kk oraz art. 70§1 pkt 1 kk zawiesił warunkowo wykonanie orzeczonych wobec wszystkich oskarżonych kar pozbawienia wolności tytułem próby na okres lat 3 (trzech), Z rozstrzygnięciem tym nie pogodzili się oskarżeni W. W. i W. Z. , którzy za pośrednictwem swego obrońcy zaskarżyli wyrok na swoją korzyść w całości, zarzucając na podstawie art. 438 pkt 1 k.p.k. naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 300 k.k. – polegający na przyjęciu, że cesja wierzytelności dokonana na rzecz wierzyciela oraz przeniesienie udziałów na rzecz innej osoby jest „zbyciem składnika majątku”. Podnosząc ten zarzut apelująca wniosła o zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonych od popełnienia zarzucanych im czynów. Sąd odwoławczy zważył, co następuje: Apelacja okazała się zasadna i to w części dotyczącej nie tylko W. W. i W. Z. , ale także P. C. , wobec którego wyrok, z uwagi na brak środka odwoławczego, uprawomocnił się. Sąd orzekający dokonał ustaleń faktycznych, których żadna ze stron nie zakwestionowała, a skoro tak, to uznać należy, że W. W. i W. Z. do 15 lipca 2004r . wyprzedali zasadniczą część majątku (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością , której byli wspólnikami, zaś 15 lipca 2004r. dokonali dwóch istotnych czynności prawnych. Najpierw W. W. , jako prezes zarządu, podpisał umowy cesji wierzytelności należnych spółce (...) na rzecz M. W. i M. Z. , a następnie już obaj oskarżeni „sprzedali” swoje udziały i pozostały majątek trwały spółki P. C. , tj. podpisali akt notarialny umowy sprzedaży spółki. Z tych, niekwestionowanych przez nikogo, ustaleń (nawet apelująca ich nie podważa) wynika i to, że M. W. i M. Z. były wierzycielami spółki (...) sp. z o.o. i cesja wierzytelności z dnia 15.07.2004r. skutkowała zaspokojeniem ich należności względem spółki (k. 3261 i 3267 – „sąd zobowiązany był dać wiarę (…) co do okoliczności zawarcia umów oraz samego faktu istnienia zadłużeń spółki (...) wobec żon oskarżonych …”), skoro tak, to nastąpiło zaspokojenie jednych wierzycieli z pokrzywdzeniem pozostałych, co stanowi ustawowe znamię występku z art. 302§1 k.k. W związku z tym, że przepis art. 302 §1 k.k. odnosi się do rozporządzeń dokonanych na rzecz wierzyciela spółki, zatem stanowi wykonanie zobowiązania istniejącego już wcześniej, nie będącego wynikiem przestępnego zachowania, zgodzić się należy z komentatorami (m.in. M. Bojarski, Komentarz do art. 302 k.k., teza 15, Lex stan prawny na dzień 01.11.2014r.), że nie może on pozostawać w zbiegu z art. 300 §1 – 3 k.k. , który – z uwagi na zachowania sprawcy – prowadzi do zawiązania nowego stosunku zobowiązaniowego, tj. rozporządzenie majątkiem spółki na rzecz podmiotu innego, nie będącego wcześniej wierzycielem. W zaistniałej sytuacji, tj. ustalonej przez Sąd orzekający, cesja wierzytelności, należnych spółce (...) , nastąpiła na rzecz dwóch spośród wielu wierzycieli i tym samym mogła być rozpatrywana jedynie pod kątem realizacji ustawowych znamion występku z art. 302§1 k.k. I jakkolwiek zgodzić się należy z Sądem meriti, że 10-letni okres przedawnienia karalności tego występku minął ( art. 101§1 pkt 4 k.k. w zw. z art. 102 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 26.01.2016r.), to sposób i uzasadnienie wyeliminowania z opisu czynu zarzuconego W. W. art. 302§1 k.k. (k. 3271), co skutkowało skazaniem go „jedynie z art. 300§1 i 3 k.k. i art. 308 k.k. ”, nastąpiło z oczywistą obrazą art. 11§2 i 3k .k. W myśl art. 11§3 k.k. karę za przestępstwo kumulatywnie kwalifikowane wymierza się na podstawie przepisu przewidującego karę najsurowszą. Jeśli czyn stanowiący substrat postępowania wypełnia w istocie znamiona określone w trzech przepisach ustawy, przy czym jeden z nich ( art. 302§1 k.k. ) typizuje przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 3, to termin przedawnienia karalności wynosi 5 lat (z zastosowaniem art. 102 k.k. dodatkowe 5 lat), natomiast kolejne – art. 300§1 i 3 k.k. – opisują typ przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności do lat 8 ( art. 101§1 pkt 2a k.k. przewiduje 15 - letni okres przedawnienia karalności) z zastosowaniem art. 102 k.k. (wydłużenie okresu o lat 10), to jasnym staje się, że przestępstwo jako całość przedawnia się z upływem lat 25, bo wymierzana może być kara jedynie na podstawie przepisu najsurowszego. Niemniej w tym przypadku błąd sądu nie ma istotnego wpływu na możliwość wyrokowania przez sąd odwoławczy, a to z uwagi na kierunek zaskarżenia orzeczenia. Działanie na niekorzyść wierzycieli spółki, wspólne dla obu oskarżonych, upatruje zarówno oskarżyciel publiczny, jak i sąd orzekający w tym, że 15 lipca 2004r. sprzedali to, co pozostało ze spółki (...) P. C. , który z tą chwilą stał się jedynym udziałowcem spółki. Z taką interpretacją ustawowych znamion art. 300§1 k.k. zgodzić się nie można. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ma osobowość prawną i to ona jest podmiotem praw i obowiązków, czyli do spółka jest dłużnikiem, od którego wierzyciele mogą dochodzić zaspokojenia swoich roszczeń. Długi spółki obciążają jej majątek, na który składa się kapitał zakładowy (minimum 5 tys. złotych), który dzieli się na udziały, stanowiące wyraz uczestnictwa w spółce obejmującego udziały wspólnika, który z kolei angażuje swój kapitał. Pozostałe składniki majątku to aporty przede wszystkim rzeczowe, jak też wierzytelności należne spółce. W sytuacji, kiedy oskarżeni, jako wspólnicy spółki, sprzedali swoje udziały, czyli przenieśli ich własność na nabywcę i – jak ustala sąd – wydali mu to, co z majątku trwałego spółki pozostało w ich dyspozycji, to w żadnym razie nie można zgodzić się z tezą, że w jakikolwiek sposób „pogorszyli” sytuację dotychczasowych wierzycieli. Ci nadal mają wierzytelności do spółki , która istnieje, mogą wystąpić choćby o zajęcie udziałów przez komornika (jeśli posiadają stosowne tytuły prawne), czy też podjąć kroki prawne w celu wyegzekwowania swoich należności z majątku spółki. Stan majątkowy samej spółki, już po dokonanej wyprzedaży majątku (co nastąpiło do 15.07.2004r. i nie jest objęte zarzutem), jak też po zawarciu umów cesji wierzytelności (co nie stanowi realizacji znamion przestępstwa z art. 300§1 i 3 k.k. ), nie zmienił się, zmiana nastąpiła jedynie w zakresie danych wspólników (udziałowców) spółki. Skoro oskarżeni posiadane przez siebie udziały zbyli i wydali nowemu nabywcy spółki to, co stanowiło jej majątek trwały, to trudno uznać, że zwiększyli pasywa spółki, udaremniając zaspokojenie wielu wierzycieli w rozumieniu art. 300§1 i 3 k.k. Z tego też powodu uznanie ich sprawstwa i winy, przy takim opisie znamion zachowania obu oskarżonych („zbycie udziałów i całego majątku spółki”) nie mogło być zaaprobowane przez sąd odwoławczy. Uniewinnienie W. W. i W. Z. musiało skutkować także uniewinnieniem P. C. , którego czyn ściśle wiąże się z działaniami w/wym. oskarżonych. To on, jako nabywca udziałów i majątku spółki, pozostałego po tym, co przedsięwzięli dotychczasowi udziałowcy – wspólnicy (...) do momentu sprzedaży spółki, miał dopomóc w udaremnieniu roszczeń wierzycieli, właśnie poprzez nabycie. Abstrahują w tym momencie od motywów, którymi kierował się P. C. , kupując spółkę (...) , stwierdzić należy, że transakcja ta była nie tylko dopuszczalna prawnie, tj. legalna, ale przede wszystkim w żaden sposób nie zmieniała sytuacji dotychczasowych wierzycieli. Skoro W. W. i W. Z. nie mogą ponieść odpowiedzialności karnej za sprzedaż udziałów i całego, pozostałego majątku spółki, to także osoba, która nabyła te udziały i majątek takiej odpowiedzialności ponieść nie może. Z tego też powodu, przy zastosowaniu art. 435 k.p.k. wyrok sądu I instancji także w stosunku do P. C. należało zmienić i uniewinnić tego oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Choć apelując zaskarżyła wyrok w całości, to w apelacji ani słowem nie wskazała w czym upatruje błędu sądu a quo odnośnie umorzenia postępowania karnego przeciwko W. W. o czyn z art. 586 ksh z uwagi na przedawnienie karalności tego czynu. Nie ma ani zarzutu, ani uzasadnienia takiego wskazania granic zaskarżenia wyroku. Oceniając zatem tę decyzję sądu, skonstatować należy, że wymowa zgromadzonych dowodów w tym zakresie, w tym i samych informacji dotyczących kondycji finansowej spółki „ (...) ”, a pochodzących od W. W. , które przekazywał wraz z rocznym sprawozdaniem działalności spółki choćby za rok 2003 (k. 119), gdzie przyznawał, że „ utrzymuje się brak płynności finansowej”, jest nader jednoznaczna. Biegli z zakresu finansów i rachunkowości, analizując dokumentację i sprawozdania finansowe spółki z lat poprzednich, także nie mieli żadnych wątpliwości co do kondycji spółki i utraty przez nią możliwości bieżącej realizacji zobowiązań i to w okresie dużo wcześniejszym, co obligowało zarząd, w tym właśnie W. W. – jako prezesa zarządu – do zgłoszenia upadłości spółki (...) co najmniej od 31.12.2003r., a czego do końca, tj. do momentu sprzedaży spółki, nie uczynił. W tym zakresie ustalenia sądu meriti są pełne i jedynie słuszne, a ocena dowodów, które miał na uwadze, formułując powyższy wniosek, jest logiczna i w pełni uzasadniona jednoznaczną wymową tychże dowodów, z pominięciem – co oczywiste w takim przypadku – wyjaśnień oskarżonych. Tym samym umorzenie postępowanie z uwagi na przedawnienie karalności czynu było oczywiście trafną decyzją. Wobec braku innych konkretnych zarzutów sąd odwoławczy jedynie w takim zakresie sygnalizuje ten aspekt wynikający jedynie z nader lakonicznego sformułowania zakresu apelacji („wyrok /…/ zaskarżam w pkt I, II, III, IV i VI w całości…” – k. 3274), co może być także wynikiem omyłki pisarskiej. Z uwagi na wynik postępowania odwoławczego, jak też brzmienie art. 632 pkt 2 k.p.k. i 634 k.p.k. orzeczono o kosztach procesu wynikłych z postępowania w sprawie.