Sad powszechny, I C 1013/16

Sygn. akt I C 1013/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lutego 2017 r. Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Zenon Węcławik Protokolant: Anna Gembalska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2017 r. w Kamiennej Górze na rozprawie sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. w W. przeciwko J. O. o zapłatę powództwo oddala w całości. sygn. akt I C 1013/16 UZASADNIENIE Strona powodowa – (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. , działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, w pozwie złożonym dnia 29.06.2016 r., domagała się zasądzenia na jej rzecz od pozwanej J. O. kwoty 385,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 27.06.2011 r. Uzasadniając żądanie wywiodła, że zobowiązanie pozwanej wynika z wierzytelności nabytej przez stronę powodową od Wyższej Szkoły (...) we W. , będącej następcą prawnym Wyższej Szkoły (...) we W. , wobec której pozwana była zobowiązana do czesnego za studia na podstawie zawartej w dniu 20.09.2010 r. umowy studiów licencjackich i której to szkole zalegała z płatnością czesnego za lipiec 2011 roku na kwotę 385,00 zł. Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze, nakazem zapłaty z dnia 9.09.2016 r., sygn. akt I Nc 756/16, nakazał pozwanej J. O. , aby zapłaciła na rzecz strony powodowej (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. w terminie 14 dni kwotę 385,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 27.06.2011r., a także, by zwróciła powodowi koszty procesu ( k. 65 akt ). Pozwana J. O. od powyższego nakazu zapłaty złożyła sprzeciw w ustawowym terminie. Nie zgodziła się w nim z całym żądaniem objętym pozwem. Podniosła, że nie przystąpiła do żadnych egzaminów w Wyższej Szkoły (...) we W. i już w pierwszym semestrze studiów zrezygnowała całkowicie z zajęć na studiach, informując o tym Uczelnię na piśmie w czerwcu 2011 roku. Sądziła, że z tego względu została skreślona z listy studentów już w drugim semestrze studiów. Naprowadziła, że jej rodzice - pomimo to - opłacali studia do czerwca 2011 roku, nie wiedząc o rezygnacji z nich przez pozwaną ( k. 69-70 i 99-100 akt ). Do sprzeciwu pozwana załączyła plik dokumentów na poparcie swoich twierdzeń, w tym między innymi własne pisemne oświadczenie z dnia 12.02.2015 r. obejmujące zarzut przedawnienia roszczenia powoda z powołaniem sią na art. 160a ustawy o szkolnictwie wyższym ( k. 85 akt ). Stając na rozprawie w dniu 3.02.2017 r., pozwana zgłosiła ustnie zarzut przedawnienia roszczenia dochodzonego pozwem ( k. 111 akt ). Ustalono następujący stan faktyczny: Wyższa Szkoła (...) we W. , a później jej następca prawny - Wyższa Szkoła (...) we W. , prowadziły działalność dydaktyczną polegającą na kształceniu studentów w systemie wyższych studiów zawodowych. Uczelnia uzyskiwała środki finansowe między innymi z czesnego – opłat uiszczanych przez studentów na podstawie umów o naukę, opłat za kursy dokształcające i inne usługi edukacyjne, opłat administracyjnych, sprzedaży usług doradczych, badawczych i projektowych, sprzedaży innych towarów, inwestycji kapitałowych, funduszy Unii Europejskiej, budżetu Państwa lub gminy, grantów, darowizn, zapisów, spadków oraz ofiarności publicznej, a także z dochodowych form gospodarki mieniem uczelni. Warunki odpłatności za studia były określane w zawieranych ze studentami umowach o naukę, przy czym zasady pobierania i wysokość opłat za studia oraz innych opłat związanych z procesem dydaktycznym były ustalane na dany rok akademicki przez Rektora. ( dowód: odpis KRS na k. 10 – 12akt, decyzja o zatwierdzeniu statutu szkoły wyższej na k. 36 akt, statuty szkół wyższych na k. 13 – 22 i 36v. – 45 akt, odpis z rejestru uczelni niepublicznych na k. 24 – 27 akt, regulamin studiów na k. 45v. – 49 akt i regulamin opłat za studia z załącznikiem na k. 51 – 55 akt ) W dniu 20.09.2010 r. pozwana J. O. zawarła z Wyższą Szkołą (...) we W. umowę o studia licencjackie. Uczelnia zobowiązała się do świadczenia na rzecz pozwanej nauki, a pozwana zobowiązała się do odpłatności za tę naukę. Przewidziano możliwość obu stron do pisemnego odstąpienia od umowy o naukę pod rygorem nieważności. Pozwana zobowiązał się do płatności czesnego w dwunastu ratach miesięcznych, przy czym rata za lipiec 2011 roku płatna była do 26.06.2011 r. ( dowód: umowa studiów licencjackich niestacjonarnych na k. 31 – 33 akt, regulamin opłat za studia z załącznikiem na k. 51 – 55 akt, regulamin studiów na k. 45v. – 49 akt, wykaz czesnego pozwanej na k. 50 akt, kwestionariusz osobowy pozwanej na k. 28 akt, podanie o przyjęcie na studia na k. 29 akt, decyzja o przyjęciu na studia na k. 30 akt, ślubowanie na k. 34 akt i potwierdzenie odbioru legitymacji studenckiej na k. 35 akt ) Poza sporem między stronami było, że rata czesnego pozwanej należna za lipiec 2011 roku wynosiła 385,00 zł i pozwana jej nie zapłaciła, natomiast pozostałe raty czesnego za rok akademicki 2010/2011 zostały zapłacone w terminach przewidzianych umową o studia i zgodnie z regulaminem opłat. Bezsporne również pozostało, że pozwana została skreślona z listy studentów dopiero po upływie II semestru studiów z powodu rezygnacji z nich z początkiem 2011 roku. Okoliczności powyższe potwierdzają: decyzja z dnia 1.09. 2011 r. o skreśleniu z listy studentów na k. 56 akt, przelew z dnia 1.06.2011 r. na k. 71 akt, wykaz czesnego pozwanej na k. 50 akt, pisma pozwanej do szkoły wyższej na k. 72, 74, 78 i 82 akt i pismo szkoły wyższej na k. 79 akt. Na prośbę pozwanej, w sierpniu 2012 roku, Wyższa Szkoła (...) i Finansów we W. umorzyła odsetki od czesnego pozwanej wynoszącego 385,00 zł. Pismami z dnia 10.05.2012 r., 21.05.2012 r., 11.06.2012 r., 7.08.2012 r., 19.10.2012 r., 21.12.2012 r., 7.01.2015 r., 18.02.2015 r. i 13.03.2015 r. strona powodowa – (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. , działając w imieniu Wyższej Szkoły (...) we W. , wzywała J. O. do zapłaty zaległego czesnego i związanych z tym należności ubocznych. Pozwana jednakże odmawiała zapłaty żądanych świadczeń twierdząc, że są nienależne. ( dowód: wezwania do zapłaty na k. 59 i 86 – 94 akt, pismo szkoły wyższej na k. 75 akt i pisma pozwanej do szkoły wyższej na k. 72, 74 i 78 akt ) W dniu 17.12.2014 r. Wyższa Szkoła (...) we W. zawarła z (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. umowę sprzedaży wierzytelności w ramach której przeniosła na rzecz strony powodowej wierzytelność przysługującą Uczelni względem pozwanej J. O. na mocy zawartej z nią w dniu 20.09.2010 r. umowy o studia licencjackie. ( dowód: umowa sprzedaży wierzytelności z załącznikiem z dnia 17.12.2014 r. na k. 57 – 58 akt ) W sprawie zaległego czesnego pozwana zwracała się o pomoc prawną do Ministra Szkolnictwa Wyższego i Powiatowego Rzecznika Konsumentów. Później, w piśmie z dnia 12.02.2015 r., skierowanym do powoda, podniosła zarzut przedawnienia i zapowiedziała skorzystanie z tego zarzutu również w ewentualnym postępowaniu sądowym. ( dowód: pismo pozwanej na k. 76 akt i wniosek pozwanej na k. 83 akt oraz pismo Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego na k. 77 akt i pismo powiatowego rzecznika konsumentów na k. 84 akt, a także pismo pozwanej na k. 85 akt ) Sąd zważył: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Wstępnie należy podnieść, że zgodnie z dyspozycją art. 505 § 1 i 2 k.p.c. , wobec prawidłowego złożenia przez pozwaną sprzeciwu od nakaz zapłaty stracił on moc. Umowa o studia zawarta pomiędzy pozwaną J. O. i Wyższą Szkołą (...) we W. nie była umową zlecenia, ani też umową do której – na mocy przepisu art. 750 k.c. – należałoby stosować normy regulujące umowę zlecenia ( art. 734 i nast. k.c. ), w tym między innymi przewidziane treścią art. 746 § 1 i 2 k.c. Wynika to zasadniczo ze specyfiki takiej umowy. Zastrzeżenia budziłaby na przykład możliwość wypowiedzenia umowy w każdym czasie przez przyjmującego zlecenie w odniesieniu do usługi dotyczącej nauki ( art. 746 § 2 k.c. ). W takich przypadkach wypowiedzenie przez przyjmującego zlecenie powinno uwzględniać interes dającego zlecenie czy osoby, na rzecz której umowa została zawarta, oraz cel umowy, a więc nastąpić w czasie odpowiednim dla takiej osoby, umożliwiającym prawidłowe zadbanie o jej interesy. W rezultacie uznać należy, że umowa o studia jest umową sui generis unormowaną przepisami szczególnymi, to jest ustawą z dnia 27.07.2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1842 ). Zgodnie z art. 160 ust. 3 tej ustawy – obowiązującym do 1.10.2014 r. –warunki i wysokość opłat związanych z odbywaniem studiów określa umowa między uczelnią a studentem lub osobą przyjętą na studia, zawarta na cały przewidywany okres studiów w formie pisemnej. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem, roszczenia majątkowe z tych umów przedawniały się po upływie lat dziesięciu ( zob. np. wyrok SO w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 października 2013 r., II Ca 564/13 – Legalis Nr 1533359 ). Jednak Ustawą o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym ( … ) z dnia 11.07.2014 r. ( Dz.U. z 2014 r., poz. 1198 ), która weszła w życie 1.10.2014 r., dodano przepis art. 160a, którego ustęp 7 przewidujący przedawnienie roszczeń wynikających z umowy o studia z upływem lat trzech. Po myśli art. 32 cytowanej ustawy, do umów w sprawie warunków odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej stosować należy przepis art. 160a ust. 7 ustawy ( trzyletni okres przedawnienia ). Powyższe pozwala przyjąć do roszczeń majątkowych powoda wynikających z umowy pozwanej o studia z dnia 20.09.2010 r. trzyletni okres przedawnienia, niezależnie od kwestii uznania lub nieuznania okresowego charakteru świadczenia czesnego. W ocenie Sądu, retroakcyjne działanie ustawy z dnia 11.07.2014 r. jest – w świetle dyspozycji art. 3 k.c. – dopuszczalne, zwłaszcza w odniesieniu do okresów przedawnień, których bieg nie uległ zakończeniu do chwili wejścia jej w życie, to jest do dnia 1.10.2014 r. ( zob. Beata Janiszewska – MOP 2016, nr 7 ). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ponieważ dotychczasowy – jak już wspomniano – dziesięcioletni okres przedawnienia roszczeń powoda nie skończył się do powyższej daty i w konsekwencji – na mocy przywołanej wyżej nowelizacji – uległ skróceniu do lat trzech, a te minęły z dniem 27.06.2014 r., czyli jeszcze przed złożeniem pozwu w sprawie w dniu 29.06.2016 r. Dodać tylko wypada, że skrócenie terminu przedawnienia opisane wyżej nie nastąpiło w drodze czynności prawnej i tym samym nie naruszało dyspozycji art. 119 k.c. W takim kontekście, zgłoszony przez pozwaną na rozprawie zarzut przedawnienia roszczenia objętego pozwem miał fundamentalne znaczenie. Po myśli art. 117 § 1 k.c. roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Bieg przedawnienia czesnego za lipiec 2011 rok rozpoczynał się z dniem 26.06.2011 r. ( art. 120 § 1 k.c. ) i roszczenie o zapłatę z tego tytułu przedawniło się jeszcze przed złożeniem pozwu w niniejszej sprawie, albowiem – jak już wspomniano wyżej - okres przedawnienia tego rodzaju świadczenia wynosił trzy lata. Na treść dochodzonej pozwem wierzytelności nie miała przy tym żadnego wpływu jej cesja przez Wyższą Szkołą (...) we W. na rzecz powoda ( art. 509 § 1 i 2 k.c. ). Nabywca wierzytelności wstąpił bowiem w dotychczasowe prawa zbywcy. W zaistniałej sytuacji, zgłoszony przez pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia pozostawiał je zobowiązanie naturalnym, a takiemu zobowiązaniu nie przysługiwała ochrona prawna ( zaskarżalność do sądu ). Jeśli jednak zostanie spełnione dobrowolnie przez dłużnika nie można żądać zwrotu świadczenia jako nienależnego ( art. 411 pkt 3 k.c. ). Zważywszy powyższe, nie zachodziła potrzeba rozważania czy roszczenie powoda jest usprawiedliwione merytorycznie. Rekapitulując: roszczenie strony powodowej podlegało trzyletniemu okresowi przedawnienia, którego termin upłynął przed wszczęciem niniejszego postępowania. Implikowało to ostatecznie uznaniem skuteczności zgłoszonego przez pozwaną zarzutu przedawnienia. Mając na uwadze ustalone w sprawie okoliczności faktyczne oraz przywołane wyżej motywy – na podstawie wskazanych wyżej przepisów – orzeczono jak w wyroku.