Sad powszechny, I ACa 857/16

(1), o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych psychologa i psychiatry oraz z zeznań samego powoda, bowiem okoliczności na jakie miały być przeprowadzone te dowodowy nie miały dla rozpoznania sprawy istotnego znaczenia . Przy takich ustaleniach stanu faktycznego Sąd I instancji wywiódł, że powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu. Roszczenia powoda o zasądzenie zadośćuczynienia na rzecz swoją i wskazany cel społeczny, w związku z naruszeniem dóbr osobistych poprzez opublikowanie w artykule prasowym, na portalu O. .pl danych osobowych i wizerunku powoda Sąd I instancji rozpatrywał w kontekście przepisów art. 23 k.c. i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. oraz art. 38 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1984 roku Prawo prasowe (Dz. U. z 1984 r., Nr 5, poz. 24 ze zm. – dalej powoływana jako pr. pras.). W niniejszej sprawie powód żądania pozwu wywodził z faktu naruszenia jego prawa do prywatności, dobrego imienia i wizerunku, w związku z opublikowaniem artykułu prasowego, w której został wskazany z imienia i nazwiska w kontekście procesu tzw. „łowców skór”. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie przesłanki odpowiedzialności strony pozwanej nie zostały spełnione. Opublikowania artykułu, w którym wymieniono imię i nazwisko powoda w kontekście procesu „łowców skór” nie było zachowaniem bezprawnym, co wyłącza odpowiedzialności strony pozwanej. Do publikacji doszło po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego w sprawie o sygnaturze akt IV K 193/

1. Powód został skazany w tym postępowaniu w związku z procederem, jakiego dopuścił się podczas pracy jako sanitariusz w Wojewódzkiej (...) w Ł. , a który polegał m.in. na uśmiercaniu pacjentów przewożonych karetką pogotowia i przekazywaniu firmom pogrzebowym – w zamian za gratyfikację pieniężną – informacji o zgonach. W ocenie Sądu I instancji, nie doszło również do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci czci, godności i dobrego imienia.Ewentualna bezprawność działania strony pozwanej została tu wyłączona. Można dodać jedynie, że zakaz publikowania w prasie danych osobowych i wizerunku oskarżonego w sprawie karnej ma na celu jego ochronę przed stygmatyzacją, w warunkach, gdy do chwili wydania prawomocnego skazującego wyroku chroni go zasada domniemania niewinności. W chwili uprawomocnienia się wyroku skazującego ochrona wynikająca z przedstawionej powyżej zasady przestaje działać. W ocenie Sądu I instancji, nie znajdował także uzasadnienia zarzut naruszenia wizerunku powoda. Nie doszło do naruszenia prawa powoda do ochrony wizerunku. Zdjęcie zamieszczone w artykule było zdjęciem ze sprawy sądowej, które nie przedstawiało powoda w sposób dający się go rozpoznać (k. 8). Zdjęcie bowiem przedstawiało dwóch mężczyzn zasiadających na ławie oskarżonych w asyście policjantów, ale żaden z tych mężczyzn nie był przedstawiony w sposób pozwalający na jego identyfikację: nie widać było ani twarzy żadnej z tych osób, ani żadnych innych cech charakterystycznych. W tym wypadku zatem do naruszenia dobra osobistego w ogóle nie doszło, a nawet gdyby tak było, to wyłączona jest bezprawność tego naruszenia. O kosztach procesu Sąd I instancji orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażoną w przepisie art. 98 § 1 k.p.c. i obciążył nimi powoda. Powód wywiódł apelację od powyższego rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu : 1.obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia , tj. art. 233 § 1 k.p.c. wskutek braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i powzięcia błędnych ustaleń faktycznych, a wyrażających się w bezzasadnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, tj. czci, prawa do dobrego imienia , prawa do prywatności oraz wizerunku poprzez zamieszczenie danych osobowych A. N. oraz jego wizerunku na Łamach artykułu „10 lat od afery Łowców skór, śledztwo trwa”, w sytuacji gdy strona pozwana ujawniła dane personalne powoda oraz jego wizerunek bez zgody zainteresowanego, a nie przemawia za tym żaden ważny interes społeczny, jak również działania strony pozwanej nie mogą być legitymizowane publikacjami dokonywanymi przez inne podmioty; 2.obrazę przepisów postepowania mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. przepisów art. 217 § 2k .p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez niezasadne oddalenie wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków zgłoszonych przez powoda oraz zeznań powoda, które to środki dowodowe miały wykazać rozmiar krzywdy wyrządzonej powodowi na skutek bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych; 3.obrazę przepisów postępowania mająca wpływ na treść rozstrzygnięcia , tj. art. 217 § 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. poprzez niezasadne oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii oraz psychologa, które to dowody miały wykazać czy i ewentualnie jaki uszczerbek na zdrowiu powoda wywołało bezprawne działanie strony pozwanej; 4.naruszenie art. 13 ust. 2 ustawy „ prawo prasowe ” poprzez bezzasadne przyjęcie przez Sąd I instancji, że strona pozwana nie musiała dysponować zgodą powoda na ujawnienie jego danych osobowych, bowiem postępowanie karne zostało prawomocnie zakończone, w sytuacji gdy a contrario z tego przepisu wynika, ze po prawomocnym zakończeniu postępowania zgody udziela osoba, której materiał prasowy dotyczy, co nie miało miejsca w przedmiotowym stanie faktycznym;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. poprzez błędną ich wykładnię, a polegającą na nie zasądzeniu od strony pozwanej na rzecz powoda zadośćuczynienia, w sytuacji gdy doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda przez stronę pozwaną. W konkluzji skarżący wniósł o : 1.rozpoznanie w trybie art. 380 k.p.c. postanowienia Sądu I instancji mającego istotne znaczenie dla wyniku sprawy , wydanego w toku rozprawy o oddaleniu wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków J. N. , A. P. , J. Z.

(2), D. M. , R. W. , R. K. oraz dowodu z zeznań powoda na okoliczność rozmiaru krzywdy wyrządzonej powodowi na skutek bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych, jak również dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii oraz psychologa na okoliczność, czy i ewentualnie jaki uszczerbek na zdrowiu powoda wywołało bezprawne działanie strony pozwanej; 2. dopuszczenie w postępowaniu przed Sądem II instancji dowodu z przesłuchania świadków J. N. , A. P. , J. Z.

(2), D. M. , R. W. , R. K. oraz dowodu z zeznań powoda na okoliczność rozmiaru krzywdy wyrządzonej powodowi na skutek bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych, jak również dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii oraz psychologa na okoliczność, czy i ewentualnie jaki uszczerbek na zdrowiu powoda wywołało bezprawne działanie strony pozwanej; 3. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez : - uwzględnienie powództwa w całości; - zasadzenie kosztów zastępstwa adwokackiego przed Sądem II instancji według norm przepisanych, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu powiększonych o należny podatek VAT, oświadczając że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje : Apelacja nie jest zasadna. Wbrew zarzutom skarżącego podniesionym w apelacji, Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, znajdujących pełne oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, ocenionym bez przekroczenia granic swobodnej ceny dowodów wyznaczonej dyspozycja art. 233 k.p.c. i trafnie określił konsekwencje prawne z nich wynikające. Ustalenia stanu faktycznego i rozważania prawne poczynione przez Sąd I instancji, Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne, bez konieczności ich przytaczania. W szczególności nie znajduje żadnego uzasadnienia zarzut naruszenia przez Sąd I instancji reguł postępowania dowodowego opisanych w dyspozycji art. 233k.p.c. , 217 § 2 k.p.c. , 227 k.p.c. . W ocenie Sądu Apelacyjnego, oddalenie wniosków dowodowych przez Sąd I instancji było w pełni uzasadnione i w żadnym razie nie stanowiło naruszenia art.217 i art. 227 k.p.c. . Sąd I instancji oddalił wnioski dowodowe powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków: J. N. , A. P. , D. M. , R. W. , R. K. oraz J. Z.

(1), o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych psychologa i psychiatry oraz z zeznań samego powoda. Zgłoszeni przez powoda świadkowie, oraz sam powód, stosownie do nakreślonej w treści pozwu tezy dowodowej mieliby być przesłuchiwani na następujące okoliczności: momentu powzięcia przez powoda wiadomości o spornym artykule, źródła tej informacji, czy powód wyrażał zgodę na ujawnienie swoich danych personalnych oraz swojego wizerunku oraz jakie skutki artykuł wywołał w życiu powoda i jego rodziny. Biegli sądowi – psychiatra i psycholog mieliby zaś wydać opinię w której wypowiedzieliby się co do wpływu zamieszczonej publikacji prasowej na stan zdrowia powoda oraz związanego z tym uszczerbku na zdrowiu. Zgodzić należy się w pełni z Sądem I instancji, że zgłoszone przez stronę powodową wnioski dowodowe nie mają znaczenia dla niniejszego postępowania i orzeczenia w przedmiotowej sprawie. W toku postępowania nie była kwestionowana okoliczności braku zgody ze strony powoda, co do możności ujawnienia jego danych i wizerunku, dlatego też nie znajduje podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, zwłaszcza – że w świetle okoliczności faktycznych sprawy fakt ten, nie ma jakiegokolwiek znaczenia. Jeśli chodzi zaś o okoliczność momentu powzięcia wiedzy o spornym artykule, która jest niezbędna do zbadania zasadności podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia roszczenia, byłby ona uzasadniona, jedynie w sytuacji przesądzenia bezprawności zachowania strony pozwanej. Okoliczność dokonania pozytywnej oceny w zakresie zgodności postępowania pozwanego z prawem, w rezultacie wyłączała konieczność poddawania stanu faktycznego sprawy badaniu w kontekście ograniczenia lub wyłączenia możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej w związku z upływem czasu. Zasadnie także Sąd I instancji oddalił wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych: psychiatry i psychologa. Niemożność przypisania zachowaniu pozwanego znamienia bezprawności, w rezultacie czyni rozważania specjalistów z dziedziny zdrowia psychicznego oraz dolegliwości psychosomatycznych – nieprzydatnymi dla celów dowodowych, oraz zmierzającymi jedynie do niepotrzebnego wydłużenia postępowania. Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 227 k.p.c. oddalił wnioski dowodowe zgłoszone przez powoda w apelacji, które stanowiły powielenie wniosków dowodowych oddalonych przez Sąd I instancji. Wbrew stanowisku skarżącego zaprezentowanemu w apelacji, nie znajdują żadnego uzasadnienia zarzuty naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 24 § 1 k.c. , w zw. z art. 448 k.c. oraz art. 13 ust. 2 ustawy prawo prasowe . W rozpoznawanej sprawie powód wywodził żądania pozwu z faktu naruszenia jego prawa do prywatności, dobrego imienia i wizerunku, w związku z opublikowaniem artykułu prasowego, w której został wskazany z imienia i nazwiska w kontekście procesu tzw. „łowców skór”. Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia odpowiedzialności strony pozwanej, bowiem działanie strony pozwanej nie było bezprawne. Bezprawność działania jest przesłanką odpowiedzialności opisaną dyspozycją art. 24 § 1 k.c. W myśl przepisu art. 13 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 1984 roku Prawo prasowe (Dz. U. z 1984 r., Nr 5, poz. 24 ze zm.) nie wolno publikować w prasie danych osobowych i wizerunku osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe (zakaz wprowadzony przez art. 13 ust. 2 pr. pras. dotyczący publikowania w prasie danych osobowych i wizerunku oskarżonego w sprawie karnej ma na celu jego ochronę przed stygmatyzacją, w warunkach, gdy do chwili wydania prawomocnego skazującego wyroku chroni go zasada domniemania niewinności), jak również danych osobowych i wizerunku świadków, pokrzywdzonych i poszkodowanych, chyba że osoby te wyrażą na to zgodę. Należy więc uznać, że osobie, której dane osobowe zostały ujawnione z naruszeniem cytowanego przepisu, przysługują roszczenia wymienione w art. 24 k.c. , o ile nie zachodzą okoliczności wyłączające bezprawność. Jednakże należy mieć na względzie fakt, że ograniczenie unormowane w przepisie art. 13 ust. 2 pr. pras. dotyczące jedynie ujawnienia danych wskazanych osób w toku postępowania przygotowawczego lub sądowego, nie zaś po jego prawomocnym zakończeniu. Artykuł dotyczący powoda został opublikowany w 2012 roku, a więc już po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego, w którym powód został skazany . Przed publikacją, nie tylko wydany został wyrok sądu II instancji, ale także oddalona została skarga kasacyjna oraz oddalono wniosek o wznowienie postępowania. Z tej przyczyny – wobec prawomocnego zakończenia postępowania karnego – nie mogło dojść do naruszenia ograniczeń ustanowionych w przepisie art. 13 ust. 2 pr. pras. na czas trwania postępowania. Tym samym opublikowania artykułu, w którym wymieniono imię i nazwisko powoda w kontekście procesu „łowców skór” nie było zachowaniem bezprawnym, co wyłącza odpowiedzialności strony pozwanej. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego zachodziły również inne przesłanki wyłączające bezprawność działania strony pozwanej. Przede wszystkim informacja, że A. N. został uznany winnym czynów polegających na uśmiercaniu pacjentów przewożonych karetką pogotowia i przekazywaniu – w zamian za korzyści majątkowe – informacji o ich zgonach, była podana do publicznej wiadomości. Zatem powiązanie A. N. z procesem tzw. „łowców skór” było powszechnie wiadome na długo przed informacją z dnia 26 stycznia 2012 roku, jaka pojawiła się na portalu O. . pl. (...) należy, że proceder, w którym udział brał powód, budził i budzi oburzenie społeczne i z tego też względu informacja o osobach, które w związku z tymi czynami zostały skazane dotarła do wielu osób, publikowana była bowiem w wielu miejscach i wielokrotnie powtarzana jako bulwersująca i budząca zainteresowanie społeczne, w szczególności w regionie (...) . Również szczególnie rażący charakter przestępstwa, którego dopuścił się powód stanowi podstawę do przyjęcia, że wyłączenie bezprawności nastąpiło z uwagi na konieczność ochrony interesu publicznego. Rolą prasy jest bowiem rzetelne informowanie obywateli, kontrola i ujawnianie spraw życia publicznego, a także wyrażanie krytyki społecznej (art. 1 pr. pras.). Zgodzić należy się z Sądem I instancji i w tym zakresie, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci czci, godności i dobrego imienia. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie ewentualna bezprawność działania strony pozwanej została tu wyłączona, o czym świadczą powyższe rozważania. Można dodać jedynie, że zakaz publikowania w prasie danych osobowych i wizerunku oskarżonego w sprawie karnej ma na celu jego ochronę przed stygmatyzacją, w warunkach, gdy do chwili wydania prawomocnego skazującego wyroku chroni go zasada domniemania niewinności. W chwili uprawomocnienia się wyroku skazującego ochrona wynikająca z przedstawionej powyżej zasady przestaje działać. Nie znajduje także uzasadnienia zarzut naruszenia wizerunku powoda. Pomijając wyłącznie bezprawności z uwagi na publikacje artykułu, który miał na celu ochronę ważnych interesów społecznych, to do naruszenia prawa powoda do wizerunku w ogóle nie doszło. Zdjęcie zamieszczone w artykule jest zdjęciem ze sprawy sądowej, które nie przedstawia powoda w sposób dający się go rozpoznać (k. 8). Zdjęcie bowiem przedstawia dwóch mężczyzn zasiadających na ławie oskarżonych w asyście policjantów, ale żaden z tych mężczyzn nie jest przedstawiony w sposób pozwalający na jego identyfikację: nie widać ani twarzy żadnego z tych osób, ani żadnych innych cech charakterystycznych. W tym wypadku zatem do naruszenia dobra osobistego w ogóle nie doszło, a nawet gdyby tak było, to wyłączona jest bezprawność tego naruszenia. Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną na podstawie art.385 k.p.c.