Sad powszechny, IV U 312/15

Sygn. akt IV U 312/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2017r. Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Jacek Witkowski Protokolant st. sekr. sądowy Małgorzata Wierzbicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2017r. w S. odwołania M. M. z udziałem zainteresowanego przedstawiciela ustawowego małoletniego K. M. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. z dnia 30 grudnia 2014 r. (Nr (...) ) w sprawie M. M. z udziałem zainteresowanego przedstawiciela ustawowego małoletniego K. M. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. o ustalenie braku odpowiedzialności członka zarządu spółki za składki I. oddala odwołanie; II. zasądza od M. M. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I/O w W. kwotę 7.200 (siedem tysięcy dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt IV U 312/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 30.12.2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. skierowaną do M. M. , członka zarządu w spółce (...) sp. z o. o. w W. orzekł, iż jako członek zarządu w spółce (...) odpowiada za zaległe należności z tytułu składek wraz z odsetkami liczonymi na dzień wydania decyzji za okres i w wysokości odpowiednio: 1) na ubezpieczenie społeczne- za okres od czerwca 2009 r. do sierpnia 2014 r. w łącznej kwocie 1.445.030,81 zł, w tym: z tytułu należności głównej – 1.004.147,11 zł; z tytułu odsetek na dzień 30.12.2014 r. -370.136,00 zł; z tytułu kosztów egzekucyjnych- 70.747,70 zł. 2) na ubezpieczenie zdrowotne: za okres od czerwca 2009 r. do sierpnia 2014 r. w łącznej kwocie 397.853,09 zł, w tym: z tytułu należności głównej- 293.303,09 zł; z tytułu odsetek na dzień 30.12.2014 r. -104.550 zł. 3) na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca 2009 r. do września 2014 r. w łącznej kwocie 123.427,29 zł, w tym: z tytułu należności głównej- 91.256,29 zł; z tytułu odsetek na dzień 31.12.2014 r.- 32.171 zł. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy stwierdził, iż spółka nie regulowała swoich zobowiązań z tytułu składek w okresach wskazanych w sentencji decyzji. W związku z tym ZUS podjął kroki do wyegzekwowania należności poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjne w administracji, kierując tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Czynności egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania należności nie pozwoliły na zrealizowanie wyegzekwowania należności. Nie uzyskano żądanej kwoty, która w części pokrywałaby chociażby koszty egzekucji powstałej z mocy prawa. W związku z tym, podjęte zostały czynności związane z przeniesieniem odpowiedzialności na członków zarządu na podstawie art. 116 par. 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749). Organ rentowy przyjął, iż M. M. jako członek zarządu spółki w okresie, w którym powstało zadłużenie, ponosi odpowiedzialność za zaległości powstałe na koncie spółki z tytułu nieopłaconych składek. Ponadto organ rentowy stwierdził, iż ubezpieczony jako członek zarządu nie wykazał, że: 1) A) we właściwym czasie zgłosił wniosek o zgłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości, albo też B) niezgłoszenie wniosku o zgłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie należności podatkowych spółki w znacznej części. W związku z tym ponosi on odpowiedzialność za zobowiązania spółki. Od decyzji tej odwołanie złożył ubezpieczony M. M. , który zarzucił zaskarżonej decyzji oparcie na błędnych ustaleniach faktycznych niewskazując ustaleń, które były zawinione przez M. M. . Ponadto zarzucił naruszenie art. 116 par. 1 i 2 ordynacji podatkowej oraz art. 118 tej samej ustawy poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki w sytuacji, gdy spółka posiada majątek, a w 2013 r. osiągnęła przychód netto ponad 10.000 zł i jednocześnie wzrosły aktywa spółki. Skarżący zarzucił także doręczenie decyzji po upływie 5 lat od zakończenia 2009 r., a także niewskazanie w decyzji solidarnego charakteru odpowiedzialności członka zarządu w sytuacji, gdy różne osoby pełniły funkcję członków zarządu w różnych okresach. W dalszej części odwołania skarżący zarzucił organowi rentowemu przerzucenie całkowitego ciężaru dowodu na niego jako członka zarządu, a także wydanie decyzji bez udziału w postępowaniu U. M. i J. M. w charakterze strony. W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wnosił o jego oddalenie argumentując, iż działając na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619) Dyrektor Oddziału ZUS skierował do płatnika tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, a także podjął działania zmierzające do ustalenia majątku płatnika. Mianowicie skierowane były zapytania do central banków, do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych. Uzyskane informacje pozwoliły na ustalenie, iż spółka posiada mienie niewielkiej wartości, które nie pozwala na wyegzekwowanie żądanej kwoty, a nawet nie pokrywałoby kosztów egzekucji. W dalszej części wywodów pełnomocnik pozwanego organu rentowego argumentował, iż decyzja wydana wobec ubezpieczonego zawiera zapis o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki. Świadczy o tym ostatni akapit na stronie 2. decyzji. Postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji stwierdzających odpowiedzialność wszystkich członków zarządu. Niezasadny jest również zarzut przedawnienia, gdyż przedawnienie uzależnione jest od daty wydania decyzji, a nie jej doręczenia. W ocenie ZUS, odwołujący się nie wykazał istnienia przesłanek egzoneracyjnych skutkujących możliwością zmiany decyzji poprzez zwolnienie go od obowiązku zaspokojenia wskazanych w decyzji należności. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 9.03.2009 r. Przedmiotem działalności tej spółki było świadczenie usług w zakresie sprzątania budynków (zeznania M. M. k. 89v). Spółka zatrudniała ok. 30 pracowników, którzy zajmowali się sprzątaniem powierzchni biurowych. Zarząd spółki był dwuosobowy. Prezesem zarządu była U. M. , zaś ubezpieczony M. M. był członkiem zarządu. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej, ubezpieczony i jego żona, U. M. , podzielili się obowiązkami w ten sposób, iż M. M. zajmował się prowadzeniem bieżącej działalności gospodarczej, tj. nadzorowaniem prac wykonywanych przez pracowników zatrudnionych przez spółkę, natomiast U. M. zajmowała się sprawami administracyjnymi i rozliczeniowymi (zeznania ubezpieczonego M. M. k. 49v i zeznania U. M. k. 123v-124). W dacie rozpoczęcia działalności spółki, U. M. miała zadłużenie związane z prowadzeniem jednoosobowej działalności gospodarczej na rzecz innych podmiotów na kwotę ok. 600.000 zł. Po kilku miesiącach działalności spółki (...) , U. M. przeznaczała zyski osiągane w ramach działalności gospodarczej spółki na spłatę zobowiązań wynikających z jej zadłużenia jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Konsekwencją tego postępowania było to, iż zaprzestała ona odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, a także zaprzestała regulacji zobowiązań wobec urzędu skarbowego. Ubezpieczony wiedział o tej sytuacji na podstawie relacji składanej przez jego żonę, U. M. (zeznania U. M. k. 123v). Funkcję członka zarządu U. M. pełniła do lutego 2010 r., a później została prokurentem. Natomiast drugim członkiem zarządu i zarazem prezesem zarządu została J. M. , matka ubezpieczonego. Osoba ta w rzeczywistości nie miała żadnych związków z działalnością spółki (...) . Zaprzestanie odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne miało charakter stały i trwało do sierpnia 2014 r. W trakcie tej działalności U. M. została skazana prawomocnym wyrokiem przez Sąd Rejonowy w Siedlcach II Wydział Karny z dnia 25.07.2013 r. za przestępstwa karno-skarbowe związane z nieodprowadzaniem podatków z tytułu działalności spółki (...) (k. 14 a. s.). W związku z zaległościami w odprowadzaniu składek na ubezpieczenia społeczne, pozwany organ rentowy we wrześniu 2014 r. wszczął postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia odpowiedzialności za zobowiązania spółki (...) . W trakcie postępowania administracyjnego podjął czynności egzekucyjne w trybie art. 26 par. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji . Skierowano zapytania do banków, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych (akta ZUS- dokumenty). Czynności poszukiwawcze nie doprowadziły do ujawnienia majątku uprawniającego do egzekucji. W tej sytuacji organ rentowy wydał trzy decyzje o odpowiedzialności solidarnej każdego z członków zarządu za zobowiązania spółki. U. M. nie składała odwołania od decyzji ZUS, natomiast w dacie wydania decyzji w dniu 30.12.2014 r., J. M. już nie żyła, o czym organ rentowy nie był zawiadomiony. Ubezpieczony M. M. przyjął spadek po zmarłej matce z dobrodziejstwem inwentarza (k. 63-65). W toku postępowania odwoławczego Sąd ustalił, iż spadkobiercą po J. M. jest również małoletni K. W. i w związku z tym Sąd zwrócił się do przedstawiciela ustawowego tego małoletniego, tj. ojca M. W. , z zawiadomieniem o toczącym się postępowaniu i możliwości wstąpienia do sprawy w charakterze zainteresowanego. Przedstawiciel ustawowy wyraził wolę do przystąpienia do sprawy w tym charakterze K. W. (k. 89 a. s.). Nadmienić należy, iż U. M. nie skorzystała z uprawnienia, aby występować w sprawie w charakterze zainteresowanego. Zdaniem Sądu, poczynione ustalenia wskazują, iż zaprzestanie odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne przez spółkę (...) było świadomym działaniem członków zarządu tej spółki. Świadczą o tym dowody z zeznań U. M. jak i M. M. . Przyjęli oni bowiem, iż dochody uzyskiwane z działalności spółki pozwolą na spłacenie innych zobowiązań, które powstały z innego tytułu prawnego. Działania te spowodowały, iż sukcesywnie narastały zaległości zarówno wobec ZUS, jak i urzędu skarbowego. W myśl art. 116 par. 1 ustawy ordynacja podatkowa, za zaległości podatkowe spółki z o. o., odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Ubezpieczony w swoich zeznaniach, jak i świadek U. M. , nie kwestionowali w swoich zeznaniach faktu, iż spółka nie posiadała majątku, który pozwoliłby na wyegzekwowanie choćby w części zaległości z tytułu składek. Powołany wyżej przepis zawiera przesłanki egzoneracyjne, których wykazanie pozwala na uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu zadłużenia. Na członkach zarządu ciąży obowiązek wykazania tych przesłanek. W ocenie Sądu, ubezpieczony M. M. nie wykazał istnienia przesłanek, które uwolniłyby go od odpowiedzialności. Jego linia obrony, polegająca na tym, iż nie zajmował się w okresie objętym zaskarżoną decyzją finansami spółki i księgowością, nie może być akceptowana. Podział czynności członków zarządu jest okolicznością, która dotyczy relacji wewnętrznych członków zarządu. Nie wywiera natomiast skutków prawnych w rozumieniu art. 116 par. 1 ordynacja podatkowa. Ubezpieczony bowiem ponosi odpowiedzialność z racji pełnienia funkcji władczych. Dodać należy, iż M. M. posiadał 98 % udziałów w spółce (...) , co dodatkowo powinno było go motywować do interesowania się sprawami finansowymi spółki. Zatem zasadnie pozwany organ rentowy uczynił go odpowiedzialnym solidarnie za zobowiązania spółki z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. W tej sytuacji odwołanie ubezpieczonego podlegało oddaleniu z mocy art. 477 14 par. 1 kpc . Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 98 par. 1 kpc w zw. z par. 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 poz. 490) zasądził od ubezpieczonego na rzecz pozwanego ZUS kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.