Sad powszechny, II Ns 882/16

II Ns 882/16 UZASADNIENIE W skardze z dnia 8 lipca 2016 r. W. P. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem tut. Sądu z dnia 1 kwietnia 2005 r. sygn. akt II Ns 1271/04, uchylenie zaskarżonego postanowienia i odrzucenie wniosku o wszczęcie postępowania spadkowego (k. 3 – 3v skarga). Uczestnik H. A. wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania (k. 28 – 31). W uzasadnieniu wskazał, że pomimo funkcjonowania w obrocie prawnym dwóch postanowień w przedmiocie nabycia spadku po zmarłym P. A. to wniosek o wznowienie postępowania w jednej z zakończonych spraw i uchylenie zaskarżonego postanowienia nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Uczestniczka H. W. na rozprawie w dniu 16 stycznia 2017 r. pozostawiła wniosek do uznania Sądu (k. 33). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: P. A. zmarł w dniu 2 września 1976 r. Na wniosek J. A. , Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 31 sierpnia 1978 r. w pkt 1 stwierdził, że spadek po P. A. nabyli w drodze dziedziczenia ustawowego żona J. A. oraz dzieci W. P. , H. W. i H. A. każde w ¼ części spadku. W pkt 2 Sąd stwierdził, że gospodarstwo rolne wchodzące w skład spadku po P. A. nabyli w drodze dziedziczenia ustawowego żona J. A. i jego syn H. A. w ½ części spadku każde z nich (akta Ns 879/78). Wnioskiem z dnia 17 listopada 2004 r. J. A. ponownie złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym mężu P. A. . Składając zapewnienie spadkowe, zeznała nieprawdę, że jest to pierwsze postępowanie spadkowe po zmarłym. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2005 r. tut. Sąd w pkt 1 stwierdził, że spadek po P. A. na podstawie ustawy nabyli żona J. A. , syn H. A. , córka H. W. oraz córka W. P. każdy po jednej czwartej części spadku. W pkt 2 Sąd stwierdził, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne na podstawie ustawy nabyli żona J. A. , syn H. A. , córka H. W. oraz córka W. P. każdy po jednej czwartej części spadku (akta II Ns 1271/04). Oba postanowienia są prawomocne. Przed Sądem Rejonowym w P. pod sygn. akt I Ns 985/14 zawisła sprawa o dział spadku po P. A. . Postępowanie to zostało zawieszone postanowieniem z dnia 7 marca 2016 r. do czasu wznowienia postępowania w sprawie II Ns 1271/04 i wyeliminowania sytuacji gdzie w obrocie prawnym funkcjonują dwa różne postanowienia spadkowe po tej samej osobie. Postanowienie z dnia 7 marca 2016 r. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w W. XXVII W. O. z dnia 16 czerwca 2016 r. (k. 7 – 8 postanowienie z uzasadnieniem). Powyższy stan faktyczny był bezsporny między stronami i Sąd ustalił go na podstawie akt sprawy II Ns 1271/04, akt sprawy Ns 879/78 i dokumentów złożonych do akt sprawy przez strony. Sąd zważył co następuje: Skarga jest zasadna bowiem jedynie jej uwzględnienie doprowadzi do wyeliminowania powstałej, ale nieprawidłowej sytuacji, gdzie w obrocie prawnym funkcjonują dwa różne postanowienia spadkowe po tej samej osobie. Wskazać należy, że wykrycie prawomocnego postanowienia obejmującego powtórne orzeczenie o stwierdzeniu nabycia spadku po tej samej osobie stanowi – bez względu na treść rozstrzygnięcia – podstawę do wznowienia postępowania. W takim wypadku przedmiotem rozpoznania przez Sąd są z urzędu wszystkie postanowienia dotyczące stwierdzenia nabycia spadku po tej osobie ( art. 403 par. 2 kpc ) /vide: komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, pod red. Tadeusza Erecińskiego, tom 2, wydanie drugie, str. 264/. Stanowisko doktryny w tej materii zostało także potwierdzone w orzecznictwie SN. W uchwale SN z dnia 10 lipca 2012 r. III CZP 81/11 mającej moc zasady prawnej, SN stanął na stanowisku, że w sytuacji upływu terminów na złożenie skargi do wznowienia postępowania, nie należy przewidywać jakiegokolwiek ograniczenia czasowego do skorzystania ze skargi o wznowienie postępowania dla kolizji kilku prawomocnych wyroków dotyczących tego samego stosunku prawnego. Zdaniem SN – w przeciwnym razie, po upływie ustawowych terminów, nie ma już możliwości usunięcia takiej kolizji, co jest stanem niepożądanym i prowadzącym do komplikacji. Tak więc, pomimo braku regulacji w tym zakresie w sytuacji, gdy upłynął stronie termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania, nadrzędną kwestią winno być dążenie do wyeliminowania sytuacji funkcjonowania w obrocie prawnym dwóch orzeczeń dotyczących tego samego stosunku prawnego, w tym przypadku dwóch postanowień w sposób odmienny rozstrzygających kwestię kręgu spadkobierców po P. A. w zakresie dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Sąd Rejonowy w pełni akceptuje argumentację przedstawioną w powołanej wyżej uchwale SN i wskazuje, że w żadnym razie nie do zaakceptowania jest stanowisko przedstawione przez uczestnika H. A. bowiem oddalenie skargi oznaczałoby uniemożliwienie wnioskowania przez skarżącą W. P. o podjęcie zawieszonego postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Piasecznie i brak możliwości kontynuowania sprawy o dział spadku po zmarłym P. A. . Taką też argumentację przyjął Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział Cywilny – Odwoławczy w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2016 r. W świetle powyższego zasadnym było wznowienie postępowania w sprawie II Ns 1271/04, uchylenie postanowienia wydanego w dniu 1 kwietnia 2005 r. i odrzucenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po P. A. złożonego w sprawie II Ns 1271/04 – w trybie art. 199 par. 1 pkt 2) kpc – bowiem zostało już wcześniej wydane prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie dziedziczenia po zmarłym P. A. . W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł zgodnie z podstawową zasadą wyrażoną w art. 520 par. 1 kpc . uznając, że nie podstaw do uwzględnienia wniosku uczestnika i zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.