Sad powszechny, VIII Gz 79/17

Sygn. akt VIII Gz 79/17 POSTANOWIENIE Dnia 1 kwiecień 2017 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział VIII Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Patrycja Baranowska Sędziowie: SO Natalia Pawłowska-Grzelczak SR del. Anna Górnik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 kwiecień 2017 r. w Szczecinie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa P. T. przeciwko P. W. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie wydane przez Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie w dniu 8 listopada 2016 r. w sprawie o sygn. akt XI GNc 2192/14 postanawia: o d d a l i ć z a ż a l e n i e. SSO N.Pawłowska-Grzelczak SSO P. Baranowska SSR del. A. Górnik UZASADNIENIE Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 13 sierpnia 2014 r. Sad Rejonowy Szczecin-Centrum w S. uwzględniając żądanie powoda P. T. zasądził na jego rzecz od pozwanego P. W. zobowiązanego z weksla kwotę 30.031,89 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. Pozwany złożył zarzuty od nakazu zapłaty, które nie zostały opłacone. W efekcie przewrócenia pozwanemu terminu do skutecznego wniesienia opłaconych zarzutów pozwany wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całej sprawie. Postanowieniem z dnia 23 marca 2016 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie oddalił wniosek pozwanego o zwolnienie d kosztów. Powyższe orzeczenie pozwany zaskarżył zażaleniem. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2016 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił zażalenie. Zarządzeniem z dnia 28 lipca 2016 r. pozwany został wezwany do uiszczenia kwoty 1.126 zł tytułem opłaty od zarzutów w terminie tygodniowym pod rygorem ich odrzucenia. Zarządzenie doręczono pozwanemu w dniu 14 października 2016r. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2016 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie w sprawie o sygn. akt XI GC 348/06 odrzucił zarzuty pozwanego złożone w dniu 19 marca 2015 r. od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym wydanego przez tenże Sąd w dniu 13 sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, iż pomimo wezwania do uiszczenia opłaty od zarzutów w wyznaczonym terminie, pozwany powyższego obowiązku nie spełnił i nie uiścił wymaganej opłaty. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 494 § 1 k.p.c. zarzuty jako nieopłacone sąd zarzuty odrzucił. W zażaleniu na powyższe orzeczenie pozwany wniósł o jego uchylenie i rozpoznanie zarzutów bez konieczności wnoszenia opłaty lub ponowne rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów procesu. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżący podniósł, że odrzucenie zarzutów z powodu nie wniesienia od nich opłaty godzi w zasadę równości wobec prawa, jeżeli bowiem jedynie z powodu braków środków na wniesienie opłaty skazuje się stronę pozwaną na przegraną, co oznacza że podmioty nie są równe wobec prawa. Zdaniem pozwanego negatywne rozpatrzenie jego wniosku o zwolnienie z kosztów procesowych w trybie zaocznym uniemożliwiło odniesienie się osobiście i wyjaśnienie błędnie wyciągniętych wniosków, zwłaszcza przez Sąd drugiej instancji. Sąd drugiej instancji przy rozpoznawaniu wniosku wysnuł błędne wnioski w szczególności w zakresie przepływów na koncie dotyczących syna i matki, podczas gdy pozwany we wniosku o zwolnienie wspominał, że nie posiada konta bankowego. System bankowy nie wykazuje osoby dokonującej przelew, tylko właściciela konta. Zaoczne rozpatrywanie wniosku o zwolnienie z kosztów przez Sąd drugiej instancji uniemożliwiło jednakże odniesienie się do błędnych wniosków. To samo dotyczyło raportów kasowych z działalności gospodarczej, których pozwany nie ma obowiązku prowadzić. Pozwany podkreślił, że wspomniał we wcześniejszych pismach, iż samotnie utrzymuje studiującego syna i płaci alimenty na dwie córki. Nie jest tym samym w stanie wnieść opłaty ponad tysiąc złotych na koszty sprawy, której nie założył. Zła sytuacja finansowa pozwanego spowodowana została przy tym działaniami powoda. Dzielenie zaś ludzi na wygranych i przegranych ze względu na posiadane środki finansowe jest sprzeczne z zasadą równości w Państwie Prawa. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie okazało się bezzasadne. W ocenie Sądu Okręgowego treść uzasadnienia zażalenia nie pozostawia wątpliwości, że pozwany nie przeciwstawił zaskarżonemu postanowieniu zarzutów, mogących skutkować wydaniem przez Sąd odwoławczy orzeczenia w postulowanym przez niego kierunku. W istocie bowiem skarżący nie kwestionuje kluczowego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowiska Sądu I instancji, że zarzuty od nakazu zapłaty nie zostały należycie opłacone. Bezsprzeczność w tym zakresie stanowiła podstawę odrzucenia zarzutów. Ze zwrotnych poświadczeń odbioru, znajdującego się w aktach sprawy na k. 191 akt, wynika, że przesyłkę zawierającą odpis zarządzenia wzywającego do uiszczenia opłaty pozwany otrzymał w dniu 14 października 2016 r., co zgodnie z zasadami obliczania terminów, określonymi w art. 112 k.c. , oznacza, iż ostatnim dniem do uiszczenia opłaty był dzień 21 października 2016 r. Zważywszy zatem, że w zakreślonym terminie powyższe zobowiązanie nie zostało wykonane - na podstawie art. 494 § 1 k.p.c. - zarzuty podlegały odrzuceniu. Dodatkowo, mając na uwadze przedstawioną w zażaleniu argumentację, wyjaśnić należy skarżącemu, że postępowanie wywołane złożonym przez niego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie zostało już prawomocnie zakończone. Sąd Rejonowy oddalając przedmiotowy wniosek postanowieniem z dnia 23 marca 2016 r. (k. 170-171) rozstrzygnął o jego zasadności. Dokonując następnie oceny trafności wydanego orzeczenia, wobec uznania zażalenia pozwanego za bezzasadne, Sąd Okręgowy w Szczecinie orzekający jako Sąd odwoławczy zażalenie oddalił (k. 183-186). Powołane postanowienia stały się zatem prawomocne z momentem wydania orzeczenia przez Sąd II instancji i od tej też chwili dla Sądu wiążące, uzyskując tym samym moc skonkretyzowanej i zindywidualizowanej normy prawnej, z której wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganej opłaty sądowej. Z chwilą prawomocnego oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów, po stronie pozwanego powstał więc obowiązek uiszczenia opłaty od zarzutów. Nie ulega zaś wątpliwości, iż pozwany obowiązku tego nie wykonał. W tym miejscu zaznaczyć też trzeba, że obowiązujące przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie nakładają ograniczeń i strona może domagać się zwolnienia od kosztów sądowych na każdym etapie postępowania sądowego, co oznacza, że może także ponawiać wniosek o zwolnienie od kosztów. Z całą stanowczością zaznaczyć jednak trzeba, iż w przypadku gdy strona zabiegająca o zwolnienie od opłaty sądowej ponawia wniosek po prawomocnym nieuwzględnieniu jej żądania, ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia. Ponadto choć ustawa przewiduje możliwość zwolnienia strony od kosztów sądowych w całości lub w części, to instytucja zwolnienia niezależnie od zakresu żądania znajduje zastosowanie jedynie przy spełnieniu ustawowych przesłanek wynikających między innymi z dyspozycji powoływanego wcześniej przez sądy oceniające przesłanki do zwolnienie pozwanego od kosztów art. 102 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych . Przysługujące stronom prawo do sądu powinno być wykonane przy uwzględnieniu obowiązującego w państwie ustawowego porządku prawnego w tym funkcjonującego w nim wspomnianego już przepisu. Prawo to nie jest bowiem bezwarunkowe. Dostęp do sądu może podlegać rozmaitym ograniczeniom, również o charakterze finansowym (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 19.06.2001 r., (...) , lex nr 47549). Co więcej, nie ciąży na Państwie absolutny obowiązek zapewnienia za pomocą funduszy publicznych dostępu do sądu, gdyż każdemu państwu pozostawiono wolny wybór środków, które winny być użyte w celu zagwarantowania stronom w sporze praw z niej wynikających (por. wyrok (...) z 15.02.2005 r., J (...) , lex nr 148018). Nadto nałożone na stronę - w wyniku dokonanej przez sąd oceny jej sytuacji finansowej oraz istoty żądań - koszty sądowe stanowią uzasadnione prawnie ograniczenie dostępu do sądu i ta forma regulacji dostępu do sądu nie może zostać uznana za sprzeczną z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (por. wyrok (...) z 16.12.2003 r., J (...) , lex 101042). W tym stanie sprawy brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania wydanego przez Sąd Rejonowy postanowienia. Na podstawie art. 385 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. zażalenie jako bezzasadne należało oddalić – o czym orzeczono w sentencji postanowienia. SSO N.Pawłowska-Grzelczak SSO P. Baranowska SSR del. A. Górnik ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...)