Sygn. akt III RC 27/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2017 roku Sąd Rejonowy w Łowiczu w Wydziale III Rodzinnym i Nieletnich w składzie: Przewodnicząca: SSR Honorata Wójcik Protokolant: st.sekr.sąd. Elżbieta Gołaszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 roku sprawy z powództwa M. J. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego W. J. przeciwko A. J. o podwyższenie alimentów
- podwyższa alimenty płatne od A. J. na rzecz jej małoletniego syna M. J. , ur. (...) ustalone ostatnio wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi sygn. akt I C 1380/10 z dnia 22.04.2013 roku z kwoty po 350 (trzysta pięćdziesiąt) złotych miesięcznie do kwoty po 500 (pięćset) złotych miesięcznie płatne z góry do dnia 15-go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat, do rąk ojca dziecka W. J. poczynając od dnia 09 marca 2017 roku,
- oddala powództwo w pozostałej części,
- nie obciąża pozwanej kosztami postępowania, które przejmuje na rachunek Skarbu Państwa,
- nadaje wyrokowi w punkcie 1 rygor natychmiastowej wykonalności. Sygn. akt III RC 27/17 UZASADNIENIE Powód M. J. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego W. J. w pozwie z dnia 21 lutego 2017 roku wniósł o podwyższenie alimentów zasądzonych od pozwanej A. J. na jego rzecz z kwoty po 350 złotych do kwoty po 550 złotych miesięcznie płatnych do dnia 15-tego każdego miesiąca. W uzasadnieniu pozwu podniesiono, że ostatnio alimenty na rzecz powoda od jego matki zostały ustalone wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2013r. , nie były podwyższane od wydania zabezpieczenia przez Sąd Okręgowy w 2011 roku a od tego czasu wzrosły potrzeby powoda. M. J. obecnie jest uczniem Technikum Ekonomicznego , a ojciec- z którym mieszka- utracił poprzednia pracę i obecnie pracuje ze znacznie niższymi dochodami, natomiast rosną koszty utrzymania i wynajmu mieszkania. (pozew – k. 2-3) W odpowiedzi na pozew z dnia 20 marca 2017 roku pozwana A. J. wniosła o oddalenie powództwa, argumentując tym, że od momentu kiedy Sąd ostatnio orzekał o jej obowiązku alimentacyjnych względem syna M. zaszła znaczna zmiana stosunków po jej stronie , która doprowadziła do znacznego obniżenia jej dochodów , pogorszenia stanu zdrowia w związku z tym nie zachodzi żadna okoliczność faktyczna, która uzasadniałaby zmianę kwotę zasądzonych alimentów. (odpowiedź na pozew – k. 33-35) Na rozprawie w dniu 23 marca 2017 roku przedstawiciel ustawowy powoda W. J. - poparł powództwo, zaś pozwana wniosła o jego oddalenie (protokół rozprawy – k. 62) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: M. J. urodzony dnia (...) jest synem W. J. i A. J. . Pomiędzy rodzicami powoda wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2013 roku w sprawie IC 1380/10 został orzeczony rozwód. Rodzice powoda nie mieszkają razem. W wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi I Wydział Cywilny w sprawie I C 1380/10 Sąd ustalił, iż miejscem zamieszkania małoletniego dziecka stron – powoda w niniejszej sprawie M. J. będzie każdorazowo miejsce zamieszkania ojca W. J. oraz ustalono, że A. J. będzie płaciła alimenty na rzecz swego syna M. w kwocie po 350 zł miesięcznie. (dowód: akta IC 1380/10 k.340 i 341) Gdy Sąd Okręgowy ostatnio orzekał o wysokości alimentów od pozwanej na rzecz powoda małoletniego M. J. miał 13 lat, uczył się w 6 klasie szkoły podstawowej. Miesięczny koszt jego utrzymania wynosił 700 zł , mieszkał z ojcem i pełnoletnim , ale jeszcze uczącym się bratem S. . Na jego miesięczne koszty utrzymania składały się następujące kwoty: : 200 zł – udział w opłatach za mieszkanie i media,150 złotych dojazdy do szkoły, 50 złotych obiady 300 zł – wyżywienie i środki chemiczne. Ojciec małoletniego wynajmował w S. mieszkanie dla siebie i synów , płacił za nie 600 złotych. Dbał o wszystkie potrzeby synów , ponieważ pozwana nie wykazywała dużego zaangażowania w wychowaniu synów. Pracował wówczas w ochronie stacji telewizyjnej (...) , osiągał wynagrodzenie około 4000 złotych brutto, miał też możliwość dodatkowych zarobków przy ochronie programów . W 2012 roku osiągnął dochód z dwóch miejsc w wysokości 69.222,53 złotych. Nie korzystali z domu i gospodarstwa , w którym uprzednio mieszkali z pozwaną .W związku z wyrokiem skazującym za znęcanie nad żoną , wygasała licencja ojca powoda i musiał on poszukiwać innej pracy. Pozwana A. J. miała 48 lat , mieszkała sama we wspólnym domu stron, pracowała w (...) Spółdzielni (...) w Ł. z wynagrodzeniem 1400 zł netto. W 2012 roku osiągnęła dochód w kwocie 30.430,12 złotych. Pobierała dotacje unijne na 9 hektarowe gospodarstwo w kwocie około 4000 złotych, wykonując tam jedynie prace orne. Pieniądze z dopłat przeznaczała na utrzymanie domu. Płaciła alimenty na rzecz starszego syna w kwocie 300 złotych i 350 złotych na rzecz powoda M. J. . (dowód: akta IC 1380/10 – k.342-360) Obecnie powód M. J. ma 17 lat, chodzi do szkoły średniej- technikum ekonomicznego w S. . Miesięczny koszt jego utrzymania wynosi ok. 1.710 zł. Nadal mieszka z ojcem W. J. . Na jego miesięczne koszty utrzymania składają się następujące kwoty: 270 zł – udział w opłatach za mieszkanie i media 600 złotych - wyżywienie, ok.200zł – opłaty za korepetycje,150 złotych –składki szkolne, książki, wyprawka szkolna, ok. 30 zł – leki dermatologiczne, 80 złotych - artykuły chemiczne, ok. 100zł-150 złotych na ubrania, 40 złotych – bilet miesięczny autobusowy,70 złotych na wyjścia z kolegami i siłownię oraz 100 złotych na wycieczki szkolne. (dowód: zeznania przedstawiciela ustawowego k.62 i 62-odwrót) W. J. , ma 55 lat, jest po stracie licencji na ochronę zatrudniony na stanowisku pracownika biurowo-gospodarczego w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym w P. z wynagrodzeniem 2200 złotych brutto a 1599,53 złotych netto. Jest osobą zatrudnioną na umowę na czas określony do 31 grudnia 2017 roku. Jego dochody za 2016 rok wyniosły 24.951,45 złotych. Mieszka z nim również studiujący i mieszkający okresowo w Ł. syn S. , który oprócz alimentów otrzymywanych od matki – pozwanej A. J. w kwocie 300 złotych korzysta ze wsparcia finansowego przedstawiciela ustawowego jak i zarobionych własnych skromnych dochodów . Przedstawiciel ustawowy małoletniego powoda dojeżdża do pracy i z tego tytułu ponosi koszty w wysokości 270 złotych miesięcznie. Z. potrzeby mieszkaniowe synów ponosząc za wynajem mieszkania kwotę 800 złotych miesięcznie . (dowód: pozew. k. 2-3, zaświadczenie o dochodach –k.8,PIT za 2016 , k.6,7 , zeznania przedstawiciela ustawowego k. 62-62-odwrót ) Pozwana A. J. ma obecnie 52 lata, pracuje nadal w (...) Spółdzielni (...) w Ł. , zarabia ok. 1559,08 zł netto miesięcznie a 1848 złotych brutto. Otrzymuje również 8000 złotych z tytułu dopłat bezpośrednich na gospodarstwo rolne. W gospodarstwie nie są prowadzone uprawy , ale ziemia jest orana , by utrzymać ją w niepogorszonym stanie. Dopłaty przeznacza na oranie ziemi, opryski, podatki, bieżące naprawy np., rynny, hydraulika , paliwo na cele rolnicze, ogrzanie domu . Na koszty jej utrzymania składają się następujące pozycje: 400 zł – wyżywienie, 650 zł – alimenty na synów, 100zł- odzież, 100 zł – środki czystości, 210zł- opłaty, 250 złotych –dojazdy do pracy. Na leki wydaje 200 złotych miesięcznie a na dentystę 100 złotych rocznie . Łącznie jest to kwota około 1.950,- zł miesięcznie. W 2015 roku przeszła operację i przez 6 miesięcy korzystała ze zwolnienia lekarskiego. Utrzymuje rzadkie kontakty osobiste z synem, częściej są to kontakty telefoniczne. Nie kupowała synowi nic poza łożeniem kwoty zasądzonych alimentów. Przedstawiciel ustawowy nie korzysta z gospodarstwa rolnego mimo, , że stanowi ono współwłasność stron , ale nadal toczy się sprawa o podział majątku. (dowód: odpowiedź na pozew –k.33- 35, zeznania pozwanej – k. 62v i 63 , zaświadczenie o dochodach k. 36) Sąd uznał za wiarygodny zebrany w sprawie materiał dowodowy i oparł się na nim, dokonując ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Nie budzą wątpliwości Sądu co do wiarygodności dowody z dokumentów, w postaci zaświadczeń o dochodach, PIT, faktury. Dokumenty nie były kwestionowane przez strony i potwierdzają przedstawiane przez nie fakty. Sąd ustalił stan faktyczny również w oparciu o okoliczności między stronami niesporne wskazywane w zeznaniach. Sąd dał wiarę deklaracji powoda , że na potrzeby jego utrzymania przeznacza ok. 1.700 złotych bowiem dokładnie określił swoje potrzeby. Sąd nie dał wiary natomiast zeznaniom A. J. , co do faktu, iż nie uległa zmianie wysokość jej dochodów, z zaświadczenia o zarobkach jasno wynika, iż obecnie wysokość jej zarobków jest wyższa o ok. 150zł , zaś otrzymywanych dopłat o 4000 złotych. Sąd zważył, co następuje: Zgłoszone w pozwie żądanie podwyższenia alimentów na rzecz M. J. z kwoty po 350 zł miesięcznie do kwoty po 550 zł miesięcznie zasługiwało na uwzględnienie w części, tj. do kwoty 500 zł miesięcznie. W pozostałym zakresie zostało oddalone. Zgodnie z treścią art. 133 § 1 k.r.o. oboje rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Na obojgu rodzicach spoczywa zatem z mocy prawa obowiązek spełniania świadczeń alimentacyjnych na dzieci, które nie są w stanie utrzymać się samodzielnie. Określenie zakresu obowiązku alimentacyjnego powinno być dokonane przy uwzględnieniu przepisu art. 135 § 1 k.r.o. , z którego wynika, iż zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie. Wedle art. 96 k.r.o. obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka stanowi uszczegółowienie ogólnego obowiązku „troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka” i należytego przygotowania go, odpowiednio do jego uzdolnień, do pracy zawodowej. Jedyną decydującą okolicznością warunkującą trwanie bądź ustanie obowiązku alimentacyjnego jest to, czy dziecko może utrzymać się samodzielnie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zastosowanie miał art. 138 k.r.o. W myśl wymienionego przepisu, w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Przez zmianę stosunków rozumieć natomiast należy zwiększenie się usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego bądź zmniejszenie lub ustanie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji. Zgodnie bowiem z treścią art. 135 § 1 k.r.o. zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego, a wykonywanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie ( art. 135 § 2 k.r.o. ). W literaturze podkreśla się, iż z biegiem lat, a zwłaszcza wskutek dorastania dziecka zwiększają się jego potrzeby i tym samym osoby zobowiązane do jego alimentacji powinny zwiększyć swój wysiłek dla zaspokojenia tych potrzeb (T. Smyczyński, Prawo rodzinne i opiekuńcze, Warszawa 2005, s. 277). Od chwili, kiedy ostatnio była ustalona wysokość alimentów od pozwanej na rzecz powoda, to jest od momentu wydania wyroku przez Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie IC 1380/10, upłynęły 4 lata. Od tamtej pory uległa zmianie nie tylko sytuacja powoda, ale również zmieniła się sytuacja pozwanej. M. J. ma obecnie 17 lat, uczy się w szkole średniej w systemie dziennym, od daty zakończenia sprawy o rozwód jego rodziców ukończył szkołę podstawową i gimnazjum . Potrzebuje korepetycji , aby uzupełnić braki edukacyjne i zapewnia mu je ojciec. Podkreślić należy , że powód znajduje się w takim wieku, że jego potrzeby szczególnie szybko rosną , a związane są zarówno z wyższym stopniem edukacji, dojazdami do szkoły , walką z nadwagą , potrzebami kontaktu z rówieśnikami , wycieczkami szkolnymi. Pogorszyła się również sytuacja finansowa ojca powoda, który pracuje na umowę o pracę na czas określony z wynagrodzeniem niższym o 1/3 niż w dacie wyrokowania w sprawie o rozwód. Sytuacja pozwanej od dnia wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2013 roku uległa zmianie w ten sposób, że obecnie jej dochody są wyższe oraz przeszła dwa lata temu operację. A. J. ma stałą pracę i wynagrodzenie w wysokości prawie 1600,- zł netto. Uwzględniając wiek, stan zdrowia i dochody pozwanej, należy uznać , że ma ona możliwości , które pozwolą jej w pełni wywiązywać się z obowiązku alimentacyjnego względem syna. Powoływanie się przez pozwaną na okoliczność, iż ma ona problemy zdrowotne w żaden sposób nie została wykazana by była to przeszkoda w świadczeniu pracy zawodowej . Korzystanie z usług medycznych jest bezpłatne, a pozwana nie przedstawiła żadnych dokumentów świadczących o kosztach, które ponosi w związku z leczeniem , poza wydatkami na leki ,które Sąd uwzględnił przy ustalaniu kosztów utrzymania pozwanej. Zdaniem Sądu koszty te zostały zawyżone bowiem z faktur złożonych przez pozwaną wynika , iż wydatki na leki nie przekraczają 100 złotych miesięcznie a nie jak podała pozwana 200 złotych. Zgodnie z treścią art. 133 § 1 k.r.o. , oboje rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka. W przedmiotowym stanie faktycznym ojciec powoda nie tylko sprawuje nad nim bezpośrednią pieczę, dba o jego rozwój szkolny i zdrowotny, ale również pokrywa koszty związane z mieszkaniem. Udział pozwanej w opiece nad synem jest minimalny, pozwana mimo , iż ma możliwości poruszania się samochodem nie przywozi synowi posiłków , nie pomaga mu w obowiązkach szkolnych , a jednocześnie zarzuca ojcu powoda , że ten jest niedopilnowany. Pozwana nie jest na co dzień obciążona obowiązkami wobec dzieci , ma możliwości uzyskiwania dochodów z upraw w gospodarstwie bowiem ziemia jest orana i przygotowana do upraw. Korzysta z usług (...) zatem jej osobista praca może być ograniczona do minimum. Nadto, niezrozumiałe są ponoszone wysokie koszty zakupu oleju napędowego w sytuacji kiedy jak twierdzi pozwana nie prowadzi upraw. Koszty te raczej wskazują na prowadzenie upraw zaś twierdzenia pozwanej o ich braku świadczą o chęci zatajenia jej dodatkowych dochodów z gospodarstwa. Dlatego też, Sąd uznał za niewiarygodne twierdzenia pozwanej o braku dochodów z gospodarstwa rolnego , uznając, iż posiada ona możliwości zarobkowe w tym zakresie. Zakres świadczeń alimentacyjnych jest podwójnie uzależniony. Z jednej strony zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, z drugiej strony od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Przez możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego należy rozumieć te zarobki i dochody, które osoba zobowiązana może i powinna uzyskiwać przy dołożeniu należytej staranności oraz stosownie do swoich sił umysłowych i fizycznych. Sąd, orzekając o wysokości świadczeń alimentacyjnych, bierze pod uwagę nie tylko dochody realnie osiągane przez zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych, ale także jego potencjalne możliwości zarobkowe i majątkowe, to jest dochody i majątek, jakie zobowiązany mógłby osiągnąć przy pełnym wykorzystaniu swoich kwalifikacji zawodowych, wykształcenia, doświadczenia zawodowego, uwzględniając stan zdrowia i wiek zobowiązanego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86, OSNCP 1988, nr 4, poz. 42). Uwzględniając całokształt okoliczności sprawy oraz zakres żądania sformułowanego przez M. J. , Sąd uznał, że zasadnym jest zasądzenie alimentów od A. J. na rzecz jej syna M. J. w kwocie po 500 zł miesięcznie, płatnych z góry do dnia 15 – go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat do rąk powoda. W ocenie Sądu, powyższa kwota jest adekwatna do czasookresu jaki upłynął od ostatnio ustalonych alimentów ,intensywnego rozwoju powoda, który z dziecka stał się osobą prawie dorosłą , usprawiedliwionych potrzeb ucznia szkoły ponadgimnazjalnej, a jednocześnie kwota ta nie przekracza możliwości finansowych pozwanej, która z bieżącego wynagrodzenia pokrywa bieżące wydatki , natomiast dochody z gospodarstwa dają jej możliwość zakupu opału , dokonania opłat podatku, wykonania remontów. Niewątpliwie jej sytuacja jest znacznie lepsza niż przedstawiciela ustawowego , który stracił dobrze płatną pracę , którą wykonywał w dacie ostatnio orzekanych alimentów. Zasądzona kwota alimentów nie pokrywa w całości potrzeb powoda , ale mając na uwadze, iż wynagrodzenie pozwanej wzrosło o około 150 złotych , o taką kwotę właśnie Sąd podwyższył alimenty , oddalając powództwo w pozostałej części. Alimenty podwyższono, poczynając od dnia 9 marca 2017 roku, to jest od daty doręczenia pozwu pozwanej, uznając, iż wówczas pozwana została wezwana do niezwłocznego spełnienia świadczenia na podstawie art. 455 k.c. Z chwilą doręczenia odpisu pozwu na pozwanej, jako dłużniczce, zaczął ciążyć obowiązek niezwłocznego spełnienia świadczenia – płacenia podwyższonych alimentów. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. , to jest nie obciążył A. J. kosztami postępowania, które przejął na rachunek Skarbu Państwa. Stosownie do treści art. 333 § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd z urzędu nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności w punkcie, na mocy którego podwyższono alimenty.